नेपालबाट मनसुन बाहिरिने औसत मिति अक्टोबर २ (असोज १६ गते) भए पनि, यस वर्ष पश्चिम नेपालबाट मनसुन बहिर्गमनको घोषणा केही दिन ढिलो हुने भएको छ।
नेपाल मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गत मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका मौसमविद् सञ्जीव अधिकारीले अबको एक-दुई दिनभित्र पश्चिम नेपालबाट मनसुन बाहिरिएको औपचारिक घोषणा गरिने जानकारी दिएका छन्।
मौसमविद् अधिकारीले मनसुन बहिर्गमनसम्बन्धी बुलेटिन आजै जारी हुने सम्भावना नरहेको स्पष्ट पारेका छन्। मनसुन एकैचोटि पूरै देशबाट नभई पश्चिमी क्षेत्रबाट क्रमशः हट्दै पूर्वी कोसी प्रदेशबाट पूर्ण रूपमा बाहिरिन केही दिन लाग्छ।
हाल देशमा मनसुनी र पश्चिमी दुवै वायुको मिश्रित प्रभाव रहेको छ। मनसुन बाहिरिने वातावरण बन्दै गर्दा पश्चिमी वायुको प्रभाव पनि फैलिसकेको छ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार, पछिल्लो २४ घण्टामा मकवानपुर, चितवन, म्याग्दी, स्याङ्जा, तनहुँ, नवलपरासी पूर्व, पाल्पा र नवलपरासी पश्चिमका केही स्थानमा १५० मिलिमिटरभन्दा बढी वर्षा मापन गरिएको छ।
यसैगरी, कास्की, लमजुङ, बागलुङ, पर्वत, रुपन्देही, कपिलवस्तु, अर्घाखाँची र सर्लाही लगायतका जिल्लामा पनि १०० मिलिमिटरभन्दा बढी वर्षा भएको थियो।
विभागले आज रातिदेखि वर्षाको तीव्रता घट्ने र सोमबारदेखि मौसममा उल्लेख्य सुधार आउने प्रक्षेपण गरेको छ।
यस वर्ष मनसुनको ढिलो प्रवेश र बहिर्गमनको कारण
नेपालमा मनसुन भित्रिने औसत मिति जुन १३ तारिख हो। यस वर्ष मनसुन औसत मितिभन्दा ६ दिन ढिला, जुन १९ (असोज ५ गते) मा कोसी प्रदेशबाट प्रवेश गरेको थियो।
त्यसपछि क्रमशः फैलिँदै जुन ३० (असोज १६ गते) मा सुदूरपश्चिम प्रदेशसम्म पुगेर देशव्यापी भएको थियो। मनसुन अवधिमा नेपालमा मुख्यतया पूर्वी वायु चल्छ।
बङ्गालको खाडीको उत्तर–पश्चिम भागमा विकास भइरहेको न्यूनचापीय प्रभावका कारण यस वर्ष मनसुन बहिर्गमन ढिलो हुने प्रक्षेपण गरिएको हो।
मनसुनपछिका तीन ऋतु र मौसम वर्गीकरण
मनसुन पूर्ण रूपमा अन्त्य भएपछि ‘पोस्ट-मनसुन’ सिजन सुरु हुन्छ। यो सिजन अक्टोबर र नोभेम्बर गरी दुई महिनासम्म रहन्छ। यस अवधिमा पश्चिमी वायुको प्रभाव बढ्दै जानेछ, जसले तापक्रममा गिरावट ल्याउनेछ।
पोस्ट-मनसुनपछि डिसेम्बरदेखि फेब्रुअरीसम्म ‘विन्टर’ अर्थात् हिउँद याम लाग्छ, जुन तीन महिनाको अवधि हो। त्यसपछि मार्च १ देखि ‘प्रि-मनसुन’ सुरु हुन्छ, जुन मार्च, अप्रिल र मे गरी तीन महिनासम्म रहन्छ। यद्यपि, मनसुन नभित्रिँदासम्म प्रि-मनसुन नै रहेको मानिन्छ।
मौसमविद्का अनुसार, नेपालको मौसमलाई प्रि-मनसुन, मनसुन, पोस्ट-मनसुन र विन्टर गरी जम्मा चार भागमा वर्गीकरण गरिएको छ।
पश्चिम नेपालबाट मनसुन बाहिरिएको घोषणा कहिले हुन्छ भन्ने निश्चित मिति अझै तोकिएको छैन। देशभरबाट मनसुन पूर्ण रूपमा कहिले बाहिरिन्छ भन्ने जानकारी पनि हालसम्म उपलब्ध छैन।
