मधेश प्रदेशको अन्न भण्डार रौतहटमा किसान धान रोपाइँको पूर्व तयारीमा जुटेका छन्। जेठ अन्त्यसम्ममा अधिकांश किसानले धानको बीउ (बेर्ना) ब्याडमा तयार पारेका छन्।
खेत खनजोत सकिएपछि किसानहरू आकाशे वर्षाको प्रतीक्षामा छन्। मनसुन नजिकिँदै गर्दा ग्रामीण खेतबारीमा चहलपहल बढेको छ।
गरुडा, गौर, चन्द्रपुर, कटहरिया, माधवनारायणलगायत स्थानीय तहका किसानले मुख्य बर्खे धानका लागि जेठ पहिलो र दोस्रो साता बीउ राखेका थिए।
कृषि ज्ञान केन्द्र रौतहटका अनुसार किसानले स्वर्ण, सावा मन्सुली र राधा ४ जस्ता उन्नत र स्थानीय जातका धान प्रयोग गरेका छन्।
बेर्ना रोपाइँका लागि तयार भइसकेको छ। खेत सम्याउने, पानीको जोहो गर्ने तयारी छ। पर्याप्त सिँचाइ सुविधा नभएका क्षेत्रका किसान आकाशे वर्षाकै भरमा छन्।
चन्द्रपुर आसपासको उत्तरी क्षेत्रमा बागमती सिँचाइ नहर र केही डिप बोरिङको सुविधा छ। तर, मध्य र दक्षिणी क्षेत्रका किसान आकाशे पानीमै निर्भर छन्।
माधवनारायण नगरपालिकाका किसान बोरिङ वा पम्पसेट प्रयोग गर्दा डिजेल र बिजुलीको लागत अत्यधिक लाग्ने बताउँछन्। यसले ठूलो क्षेत्रफलमा रोपाइँ गर्न कठिनाइ भएको छ।
“ब्याडमा बेर्ना तयार छ, तर वर्षा नभएसम्म खेत हिल्याउन सकिएको छैन,” स्थानीय किसान कृष्ण साहले बताए। किसान आकाशतर्फ हेर्दै मनसुन सक्रिय हुने आशामा छन्।
आकाशे पानीको अभावसँगै किसान रासायनिक मल (डीएपी, युरिया) को अभाव र मजदुर कमीबाट प्रभावित हुने चिन्तामा छन्। सरकारी अनुदानको मल समयमा नआउँदा सीमावर्ती बजारबाट महँगोमा कम गुणस्तरको मल किन्न बाध्य छन्।
वैदेशिक रोजगारीले युवा जनशक्ति घटेकाले रोपाइँका लागि मजदुर पाउन कठिन छ। रौतहटमा कुल खेतीयोग्य जमिनमध्ये ३८ हजारदेखि ४० हजार हेक्टरमा धान खेती हुन्छ।
गत वर्ष ढिलो मनसुन र खडेरीले उत्पादन घटाएको थियो। यस वर्ष मौसम अनुकूल भई पर्याप्त वर्षा भए धान उत्पादन बढ्ने अपेक्षा छ। यसले देशको खाद्य सुरक्षामा योगदान पुग्नेछ।
