झापाको भद्रपुर–३ स्थित किचकबधस्थलमा पुरातत्त्व विभागले नवौँ चरणको उत्खनन सुरु गरेको छ । दुई सदस्यीय टोलीले स्थानीयको सहयोगमा उत्खनन कार्य अगाडि बढाएको हो ।
महाभारतकालीन विराट राजाका सालो किचकको दरबार रहेको विश्वास गरिने यो स्थानमा जेठ ८ गतेदेखि उत्खनन सुरु भएको पुरातत्त्वविद् उद्धव आचार्यले बताए । उनको नेतृत्वमा विभागको टोलीले जेठ महिनाभित्रै यस वर्षको उत्खनन सक्ने लक्ष्य लिएको छ ।
विसं २०५८ देखि आचार्यकै नेतृत्वमा यस क्षेत्रमा उत्खनन भइरहेको छ । यसपटक विगतमा उत्खनन गर्न बाँकी रहेका स्थानमा काम थालिएको छ ।
दश बिघा क्षेत्रफलमा फैलिएको किचकबध स्थलमा पछिल्लो समय मानव निर्मित मन्दिर, पोखरी र अन्य भौतिक संरचना बनेका छन् । यसले प्राचीन महत्वका संरचना र वस्तुहरू नष्ट हुने उच्च जोखिममा छन् ।
किंवदन्तीअनुसार, महाभारतकालमा राजा विराटको सालो किचकको दरबार यहीँ थियो । पाण्डवहरूको गुप्तबासका बेला द्रौपदीमाथि कुदृष्टि राखेका कारण भीमसेनले किचकलाई विराटनगरबाट लखेट्दै यही दरबारमा ल्याई बध गरेका थिए । यसै कारण यस स्थानलाई किचकबधस्थल भनिन थालिएको स्थानीय बताउँछन् ।
किचकबध स्थलको पौराणिक तथा पुरातात्त्विक महत्त्व अत्यधिक भए पनि उत्खनन र संरक्षणका लागि पर्याप्त लगानी हुन सकेको छैन । सीमित बजेटका कारण हरेक वर्ष उत्खनन र संरक्षणको कार्य अधुरो हुने गरेको पुरातत्त्वविद् आचार्यले गुनासो गरे ।
विगतका उत्खननबाट यहाँ २२०० वर्ष पुरानो दरबारको सुरक्षा पोस्ट, पर्खाल र कम्पाउन्डसहितका भौतिक संरचना भेटिएको थियो । मानिसले प्रयोग गर्ने भाला, बाण र माटाका भाँडावर्तनसमेत फेला परेका थिए । पुरातत्त्व विभागले ती सामग्री संरक्षण गर्दै आएको छ ।
