नौ दिनमा देशभर भएका विभत्स हत्याका शृङ्खलाले समाजमा मौलाएको अपराध र दण्डहीनता छर्लङ्ग पारेको छ। काठमाडौँ, भक्तपुर, दैलेख र झापाका घटनाहरू क्षणिक रिसका उपज मात्र होइनन्। यी घटनाहरू समाजमा बढ्दै गएको मनोसामाजिक समस्या, दण्डहीनता र अराजकताको नमुना हुन्।
वरिष्ठ अधिवक्ता डा. रञ्जनभक्त प्रधानाङ्ग वैदेशिक रोजगारको प्रभावलाई कारक मान्छन्। समाजमा सहनशीलताको कमी, कुण्ठा, तनाव र मानसिक रोगले अपराध बढाएको छ। विद्यालयदेखि विश्वविद्यालयसम्म नैतिक शिक्षाको अभाव छ। पारिवारिक कलह, सम्पत्ति विवाद र प्रविधिको तीव्र विकासले मानिसहरूलाई एक्ल्याएको छ।
प्रविधिको विकासले मानिसहरू एक्लै बस्न रुचाउँछन्। यसले समाजलाई खतरनाक दिशातर्फ डोर्याइरहेको छ। कतिपय कानुनका कारण पनि समस्या छ। अपराध गरे पनि उम्किन सकिन्छ भन्ने दण्डहीनताको सोच मौलाएको छ। सुरक्षा निकायले पीडितका गुनासो गम्भीरतासाथ नलिँदा राज्य र कानुनी डर कमजोर भएको छ।
मनोविद् सावित्री गौतम दण्डहीनताको अभाव र पावरप्रतिको दम्भलाई घटना दोहोरिनुको कारण मान्छिन्। श्रीमानले श्रीमतीको हत्या गर्ने अनुपात बढी देखिनुमा पावर वा इगोको खेल हुन सक्छ। आपराधिक मानसिकतालाई कुनै कुराले जस्टिफाई गर्न सकिँदैन। समाज डरलाग्दो अवस्थातर्फ जाँदैछ।
मानवशास्त्री डा. डम्बर चेम्जोङ सञ्चारको सहज पहुँचले घटना सार्वजनिक हुने गरेको बताउँछन्। हिजोको जस्तो सामूहिकता, पारिवारिकता र सामुदायिकता समाजमा छैन। व्यक्ति केन्द्रित सोच हावी भएकाले परिवार र समाजको भूमिका कमजोर भएको छ। सरकार र राज्यले परिवर्तित परिवेशमा पुस्तान्तरण र सोच परिवर्तनको सवाल ख्याल गर्नुपर्छ।
पूर्वएआईजी टेकप्रसाद राई सोसल मिडियाको दुरुपयोग, नैतिक शिक्षाको अभाव र प्रविधिको गलत प्रयोगलाई अपराध बढ्नुको मुख्य कारण मान्छन्। ‘मेरो सुरक्षा म आफैँले गर्ने हो’ भन्ने बुझाइको खाँचो छ। राज्यले मात्र सुरक्षा दिन सक्दैन। यौन, धनसम्पत्ति, रिस, आवेगजस्ता विषय नैतिक शिक्षाको अभावमा जोडिएर अपराधकर्ममा मानिसहरू सहभागी हुन्छन्।
प्रविधिको विकासको गलत प्रयोगले घरका सदस्यबीच अन्तरक्रिया हुन छाडेको छ। यसले समाजलाई थप दुर्घटनातिर लैजाने चिन्ता बढेको छ।
