सम्पादकीय: बालेनको सत्तारोहण— दुर्गानन्द झाको बलिदानदेखि मधेश आन्दोलनसम्मले कोरेको समावेशिताको बाटो

आज नेपालको इतिहासमा एउटा अभूतपूर्व र गौरवशाली अध्याय थपिएको छ। नवनियुक्त प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) ले देशको कार्यकारी प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालेसँगै नेपालले इतिहासमै पहिलो पटक मधेशी मूलको प्रधानमन्त्री पाएको छ। तर, यो ऐतिहासिक सफलताको उत्सव मनाइरहँदा हामीले भुल्नै नहुने एउटा पाटो छ— यो सफलता हावाजस्तो अचानक आएको होइन। यो त दशकौं लामो राजनीतिक सुधार, त्याग र निरन्तर प्रयासको संस्थागत नतिजा हो।
परिवर्तन एक अभ्यास हो, एक प्रक्रिया हो जुन समयचक्रसँगै बिस्तारै विकसित हुँदै जान्छ। आज सिंहदरबारको साँचो बालेनको हातमा पुग्दा त्यसको पृष्ठभूमिमा रहेको मधेशको त्यो लामो संघर्ष र बलिदानीलाई राष्ट्रले सम्मान गर्नैपर्छ।
इतिहासको त्यो जग र नेताहरूको योगदान
नेपाली राजनीतिमा सीमान्तकृत समुदायलाई मूलधारमा ल्याउन चालिएका कदमहरूकै जगमा आजको यो समावेशी तस्बिर सम्भव भएको हो। यो सफलतामा पञ्चायतविरुद्ध बम फालेर मृत्युदण्ड भोग्ने दुर्गानन्द झा को अदम्य साहस र त्याग लुकेको छ। त्यस्तै, गान्धीवादी नेता महेन्द्र नारायण निधि को जीवनभरको लोकतान्त्रिक संघर्ष यसको बलियो आधार हो।
मधेशी पहिचान र अधिकारका लागि गजेन्द्र नारायण सिंह ले रोपेको सोचको बीउ आज विशाल वृक्ष बनेको छ। पछिल्लो कालखण्डमा राज्यसत्तालाई नै चुनौती दिएर संघीयता र समावेशिता सुनिश्चित गर्ने उपेन्द्र यादव को हिम्मत, महन्थ ठाकुर को अथक वैचारिक अडान, र राजेन्द्र महतो को निरन्तरको प्रयासले यो बाटो फराकिलो बनाएको हो। त्यति मात्र होइन, नयाँ पुस्तामा रूपान्तरणको एजेन्डा बोकेर आएका सीके राउत जस्ता नेताहरूको प्रयासले पनि यसमा इँटा थपेको छ।
यो खबर किन महत्वपूर्ण छ?यो कुनै एउटा दल वा व्यक्तिको मात्र सफलता होइन। यो जित हरेक प्रजातन्त्रवादी, गणतन्त्रवादी र मधेशवादीको हो। जसले हिजो राज्यको संरचनामा प्रश्न उठाए, समावेशी र समानुपातिक प्रतिनिधित्वको लडाइँ लडे, आज तिनै आन्दोलनहरूको समष्टिगत नतिजास्वरूप एउटा मधेशी मूलको युवा देशको सर्वोच्च कार्यकारी पदमा पुग्न सफल भएको छ।
अब के हुन सक्छ?
इतिहासको यो जगमा उभिएर प्रधानमन्त्री बालेनले अब काठमाडौं र मधेश मात्र होइन, हिमाल, पहाड र तराईको मनोवैज्ञानिक दूरी मेटाउने ऐतिहासिक अवसर पाएका छन्। हिजोका संघर्षहरूले उनलाई यहाँसम्म ल्याइपुर्‍याए, अब उनको सुशासन र डेलिभरीले ती सम्पूर्ण संघर्ष र बलिदानको सच्चा सम्मान गर्नेछ।