विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको प्रतिवेदन: अफगानिस्तानमा मातृ मृत्युदर विश्वकै सबैभन्दा बढी

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (WHO) द्वारा सार्वजनिक गरिएको एक प्रतिवेदनअनुसार अफगानिस्तानमा मातृ मृत्युदर विश्वमै सबैभन्दा चिन्ताजनक अवस्थामा पुगेको छ। प्रतिवेदनले प्रत्येक एक लाख जीवित जन्ममा करिब ५२१ जना महिलाको मृत्यु हुने गरेको तथ्यांक देखाएको छ, जुन विश्वको तुलनामा निकै उच्च हो।

विश्वव्यापी तुलनामा अफगानिस्तानको स्थिति

यो तथ्यांकले अफगानिस्तानलाई मातृ मृत्युदरका हिसाबले विश्वकै सबैभन्दा जोखिमपूर्ण देशहरूको सूचीमा राखेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले अफगानिस्तानमा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच, विशेषगरी महिला र बालबालिकाका लागि, सुधार गर्न प्रयास गरिरहेको भए पनि यो समस्या अझै विकराल रूपमा रहेको प्रतिवेदनले औंल्याएको छ। विशेषगरी ग्रामीण क्षेत्रहरूमा स्वास्थ्य सेवाको अभाव, गरिबी, र सामाजिक–सांस्कृतिक अवरोधहरू मातृ मृत्युदर वृद्धिका मुख्य कारणहरू मानिएका छन्।

यस उच्च दरका पछाडि गर्भावस्था र प्रसवका क्रममा हुने जटिलताहरू, दक्ष स्वास्थ्यकर्मीहरूको अभाव, र सुलभ स्वास्थ्य सेवाको कमी जस्ता कारकहरू जिम्मेवार छन्। तालिबान शासनपछि महिलाको शिक्षा र स्वास्थ्यमा पहुँच थप सीमित भएको सन्दर्भमा यो तथ्यांकले थप चिन्ता थपेको छ।

कारण र प्रभाव

अफगानिस्तानमा मातृ मृत्युदर उच्च हुनुका पछाडि धेरै जटिल कारणहरू छन्। विगतका द्वन्द्व, राजनीतिक अस्थिरता, र आर्थिक संकटले गर्दा स्वास्थ्य पूर्वाधारहरू कमजोर बनेका छन्। यसका साथै, महिलाहरूको शिक्षाको स्तर कम हुनु र स्वास्थ्य सेवाबारे चेतनाको अभावले पनि समस्यालाई थप जटिल बनाएको छ। प्रसूतिपूर्व र प्रसवोत्तर हेरचाहको कमी, कुपोषण, र छिटोछिटो गर्भधारण पनि यसका प्रमुख कारण हुन्।

यसको प्रत्यक्ष प्रभाव अफगानिस्तानको सामाजिक र आर्थिक विकासमा परेको छ। प्रत्येक मातृ मृत्युले एउटा परिवारलाई मात्र होइन, सिंगो समुदायलाई नै कमजोर बनाउँछ। यसले बालबालिकाहरूको भविष्यमाथि प्रश्नचिह्न खडा गर्छ, किनकि आमा गुमाएका बालबालिकाहरूले उचित स्याहार र शिक्षा पाउने सम्भावना कम हुन्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको भूमिका

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूले अफगानिस्तानमा मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य सुधारका लागि विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएका छन्। दक्ष स्वास्थ्यकर्मीहरूको तालिम, स्वास्थ्य केन्द्रहरूको स्तरोन्नति, र जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने प्रयासहरू भइरहेका छन्। यद्यपि, राजनीतिक अस्थिरता र महिला अधिकारमाथिको प्रतिबन्धले यी प्रयासहरूलाई प्रभावकारी रूपमा अगाडि बढाउन चुनौती थपिरहेको छ।

यस सन्दर्भमा, अफगानिस्तानमा शान्ति र स्थिरता कायम हुनुका साथै महिलाहरूको स्वास्थ्य र शिक्षामाथिको प्रतिबन्ध हटाउनु अत्यावश्यक छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यस विषयमा थप ध्यानाकर्षण गरी सहयोगलाई निरन्तरता दिनुपर्ने देखिन्छ ताकि मातृ मृत्युदरलाई न्यूनीकरण गर्न सकियोस्।