कंगोको पूर्वी इटुरी प्रान्तमा इबोला भाइरसबाट ८० जनाको मृत्यु भएपछि विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) ले विश्वव्यापी स्वास्थ्य संकटकाल घोषणा गरेको छ।
प्रकोपबाट हालसम्म २४६ शंकास्पद केसहरू फेला परेका छन्। डब्लुएचओले यो अवस्था अझै महामारीको श्रेणीमा नपर्ने जनाएको छ।
डब्लुएचओका महानिर्देशक डा. टेड्रोस अधानोम गेब्रेयससले संक्रमितको वास्तविक संख्याबारे अनिश्चितता रहेको चेतावनी दिएका छन्।
यस पटक इबोलाको ‘बुन्डिबुग्यो’ स्ट्रेन फेला परेको छ। यसका लागि हालसम्म कुनै स्वीकृत औषधि वा खोप उपलब्ध छैन।
कंगोमा यसअघि धेरैजसो केसहरू ‘जायरे’ स्ट्रेनका हुन्थे। जायरे स्ट्रेनका लागि खोप र उपचार उपलब्ध छन्।
यो रोग इटुरी प्रान्तका बुनिया, र्वाम्पारा र मोंगवालु क्षेत्रमा फैलिसकेको छ। स्थानीय निवासी जीन मार्क असिम्वेका अनुसार, पछिल्लो एक हप्तादेखि मृत्यु भइरहेको छ।
कंगोसँग जोडिएको युगान्डामा इबोलाका दुई प्रमाणित संक्रमण रिपोर्ट गरिएका छन्। मे १४ मा कम्पालाको एक अस्पतालमा ५९ वर्षीय पुरुषको मृत्यु भयो। उनको शव कंगो नै फिर्ता पठाइएको थियो।
अफ्रिकाको सार्वजनिक स्वास्थ्य एजेन्सीले युगान्डा र दक्षिण सुडानमा रोग फैलिने उच्च खतरा औँल्याएको छ। केन्याले क्षेत्रीय आवतजावतलाई मध्यनजर गर्दै सतर्कता बढाएको छ।
केन्याले देशका सबै प्रवेश बिन्दुहरूमा निगरानी कडा पारेको छ।
डब्लुएचओले कंगो र युगान्डालाई संक्रमण निगरानी, कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ र रोकथामका लागि आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्रहरू स्थापना गर्न सल्लाह दिएको छ।
संगठनले प्रभावित क्षेत्रभन्दा बाहिरका देशहरूलाई सिमाना बन्द नगर्न आग्रह गरेको छ। यात्रा तथा व्यापारमा प्रतिबन्ध लगाउन नहुने डब्लुएचओको भनाइ छ।
त्यस्ता उपाय वैज्ञानिक आधारमा नभई डरका आधारमा लागु गरिने डब्लुएचओले स्पष्ट पारेको छ।
इबोला भाइरस सन् १९७६ मा अफ्रिकामा पहिलो पटक फेला परेको थियो। यो सुडान र तत्कालीन जायरे (हालको प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगो) मा देखिएको थियो।
यो कंगोमा देखिएको इबोलाको १७औँ प्रकोप हो। यो भाइरस कंगोमा फेला परेको ‘इबोला नदी’ को नामबाट नामाकरण गरिएको हो।
यो रोग संक्रमित व्यक्तिको रगत, वान्ता र शरीरका अन्य तरल पदार्थको प्रत्यक्ष सम्पर्कबाट सर्छ।
यसका प्रारम्भिक लक्षणमा ज्वरो, मांसपेशी दुख्ने, अत्यधिक थकान, टाउको तथा घाँटी दुख्ने पर्छन्।
त्यसपछि बान्ता हुने, पखाला लाग्ने, डाबर देखिने तथा रक्तस्रावको समस्या देखिन्छ।
डब्लुएचओका अनुसार, इबोलाको कुनै प्रमाणित उपचार उपलब्ध छैन। यसको औसत मृत्युदर करिब ५० प्रतिशत छ।
सन् २०१४ देखि २०१६ को बीचमा पश्चिम अफ्रिकामा फैलिएको इबोला इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो प्रकोप थियो। यसमा ११ हजारभन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको थियो।
सन् २०१८ देखि २०२० को प्रकोपमा कंगोमा झन्डै २३ सयजनाको मृत्यु भएको थियो।
डब्ल्यूएचओले कंगो र युगान्डालाई संक्रमण निगरानी, कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ र रोकथामका लागि आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्रहरू स्थापना गर्न सल्लाह दिएको छ।
