नाइजेरियामा सन् २०१४ यता पहिलो पटक इबोला संक्रमण पुष्टि भएको छ, जहाँ अक्टोबर २०, २०८३ मा युगान्डाबाट आएकी एक महिलामा भाइरस देखिएको हो। यो घटनाले अफ्रिकामा फैलिएको इबोला प्रकोप नाइजेरियासम्म पुगेको पुष्टि गरेको छ।
नाइजेरियाका स्वास्थ्यमन्त्री मुहम्मद अली पाटेका अनुसार, संक्रमित महिलालाई तत्काल एकान्तवासमा राखेर उपचार सुरु गरिएको छ। उनको सम्पर्कमा आएका ४४ जनाको पहिचान गरी निगरानीमा राखिएको छ, जसले सम्भावित थप संक्रमणको जोखिम कम गर्नेछ। यद्यपि, संक्रमित महिलाले भाइरस कहाँबाट सार्नुभयो भन्नेबारे अनुसन्धान भइरहेको छ र नाइजेरिया सरकारले उनको यात्रा विवरण तथा क्लिनिकल इतिहासबारे विस्तृत जानकारी उपलब्ध गराएको छैन।
प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगोमा गत मे महिनामा सुरु भएको इबोला प्रकोपबाट हालसम्म नौ हजारभन्दा बढी मानिस संक्रमित भइसकेका छन्। यो प्रकोपका कारण चार हजार ३८१ जनाले ज्यान गुमाइसकेका छन्, जसले अफ्रिकामा यसको गम्भीरतालाई दर्शाउँछ।
प्रकोपको क्षेत्रीय विस्तार र अन्तर्राष्ट्रिय अपिल
इबोलाको संक्रमण नाइजेरियासम्म पुग्दा यसले अफ्रिकी क्षेत्रमा थप चिन्ता बढाएको छ। केन्यामा पनि इबोला संक्रमितको संख्या नौ पुगेको छ, जहाँ पहिलो संक्रमितका नजिकका परिवार सदस्यमा संक्रमण देखिएको हो। यद्यपि, युगान्डाले भने अक्टोबर २१, २०८३ को तथ्यांक अनुसार आफ्नो देशमा अहिले सक्रिय संक्रमण नरहेको जनाएको छ।
अफ्रिका रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्रका महानिर्देशक जीन कासेयाले इबोला प्रकोपलाई ‘गम्भीर खतरा’ को रूपमा व्याख्या गरेका छन्। उनले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई यस प्रकोप नियन्त्रणका लागि आर्थिक सहायता, आवश्यक औषधि र स्वास्थ्यकर्मी उपलब्ध गराउन आग्रह गरेका छन्। केन्द्रले नाइजेरियाका लागि सहयोग जुटाउन सुरु गरेको छ भने प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगो र केन्यामा आफ्नो प्रतिक्रियालाई सुदृढ गर्दै युगान्डामा उच्च सतर्कता कायम राखेको छ।
इबोला भाइरस: पृष्ठभूमि र खोपको अवस्था
इबोला भाइरस रोग (EVD) वा इबोला रक्तस्रावी ज्वरो (EHF) इबोला भाइरसका कारण लाग्ने एक मानव रोग हो। यो रोगको पहिचान सन् १९७६ मा इबोला नदी नजिकको एक गाउँमा भएको थियो र सोही नदीको नामबाट यसको नामकरण गरिएको हो। इबोला संक्रमित व्यक्ति वा जनावरको शारीरिक तरल पदार्थ, जस्तै रगत, लार वा पिसाबको प्रत्यक्ष सम्पर्कबाट सर्ने गर्दछ।
भाइरसको सम्पर्कमा आएको २ देखि २१ दिनभित्र यसका लक्षणहरू देखिन थाल्छन्। प्रारम्भिक लक्षणहरूमा ज्वरो, गम्भीर टाउको दुखाइ, मांसपेशी दुखाइ, थकान, पखाला, बान्ता र अस्पष्ट रक्तस्राव वा चोट लाग्ने समावेश छन्। इबोला भाइरसका पाँच प्रजातिमध्ये चार प्रजातिबाट मानिसमा संक्रमण हुने गर्छ।
हालसम्म रुसले अफ्रिकामा फैलिएको ‘बुन्डिबुग्यो’ स्ट्रेनविरुद्ध प्रभावकारी हुन सक्ने नयाँ खोप विकास गरेको दाबी गरे पनि यसले औपचारिक अन्तर्राष्ट्रिय स्वीकृति पाएको छैन। बुन्डिबुग्यो इबोला स्ट्रेनको रोकथाम वा उपचारका लागि कुनै पनि खोप वा औषधिले औपचारिक अन्तर्राष्ट्रिय स्वीकृति प्राप्त गरेको छैन। Orthoebolavirus zairense प्रजातिको इबोला रोगको रोकथामका लागि भने ERVEBO® नामक खोप स्वीकृत गरिएको छ।
आगामी कदम र अनिश्चितता
युगान्डाको स्वास्थ्य मन्त्रालयले देशका प्रवेश बिन्दुहरूमा स्क्रिनिङ र जनस्वास्थ्य नियन्त्रणलाई सुदृढ गर्ने योजना बनाएको छ। नाइजेरियामा संक्रमित महिलाको यात्रा विवरण र क्लिनिकल इतिहासबारे विस्तृत जानकारी उपलब्ध नहुँदा थप कन्ट्याक्ट ट्रेसिङमा चुनौती देखिएको छ। रुसले विकास गरेको बुन्डिबुग्यो स्ट्रेनविरुद्धको खोपको प्रभावकारिता र सुरक्षासम्बन्धी विस्तृत क्लिनिकल डेटा सार्वजनिक गरिएको छैन, जसले यसको भविष्यमाथि प्रश्न खडा गरेको छ।
