कोलकाता । विगत १५ वर्षदेखि पश्चिम बंगालको राजनीतिमा ममता बनर्जी र उनको पार्टी तृणमूल कांग्रेस (टीएमसी) एक निर्विवाद शक्ति बनेर स्थापित थिए। जस्तोसुकै राजनीतिक चुनौती आए पनि टिकिरहने र जित हासिल गर्ने उनीहरूको क्षमताले राज्यको राजनीतिक परिदृश्यलाई आकार दिएको थियो। तर, सोमबारको घटनाक्रमले यस स्थापित नियमलाई तोडेको छ, जसले ममता बनर्जीको राजनीतिक भविष्यमाथि गम्भीर प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ।
नन्दीग्राममा ममता बनर्जीको व्यक्तिगत पराजय र टीएमसीको सिट संख्यामा भारी गिरावट
विगतमा जस्तोसुकै अवस्थामा पनि आफ्नो पार्टीलाई जित दिलाउन सफल ममता बनर्जी यसपटक भने आफ्नै चुनावी क्षेत्र नन्दीग्राममा भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का उम्मेदवार शुभेन्दु अधिकारीसँग पराजित भएकी छन्। यो पराजयले केवल एक सीटको हारलाई मात्र जनाउँदैन, यसले पश्चिम बंगालमा १५ वर्षदेखि जारी रहेको टीएमसीको एकछत्र शासन र ममता बनर्जीको अजेय छविलाई गम्भीर चुनौती दिएको छ। यसअघि सन् २०११ मा कांग्रेस नेतृत्वको गठबन्धनबाट अलग भएर टीएमसीले पश्चिम बंगालमा सरकार बनाएयता यो पहिलो पटक हो कि ममता बनर्जीले व्यक्तिगत रूपमा चुनावी हार बेहोर्नु परेको छ।
यस पटकको चुनावमा टीएमसीले २९२ मध्ये २१३ सीट जित्ने अनुमान गरिए पनि, अन्तिम नतिजाले भने पार्टीलाई केवल ४३ सीटमा सीमित गर्यो। यो नतिजाले पश्चिम बंगालको राजनीतिमा ठूलो भूकम्प ल्याएको छ।
भाजपाको आक्रामक रणनीति र ‘बंगालको छोरी’ नाराको असफलता
ममता बनर्जीको यो हारलाई विभिन्न कोणबाट विश्लेषण गर्न सकिन्छ। पहिलो, भाजपाको आक्रामक चुनावी रणनीति र पार्टी अध्यक्ष जेपी नड्डाको नेतृत्वमा भएको जनसभा तथा र्यालीहरूले पश्चिम बंगालको राजनीतिक माहोललाई निकै तताएको थियो। दोस्रो, ममता बनर्जीले चुनाव प्रचारका क्रममा प्रयोग गरेको ‘बंगालको छोरी’ जस्ता नाराले पनि अपेक्षित प्रभाव पार्न सकेन। तेस्रो, नागरिकता संशोधन ऐन (सीएए) र राष्ट्रिय नागरिकता रजिस्टर (एनआरसी) जस्ता मुद्दामा टीएमसीको अडानले केही मतदातालाई भाजपातिर धकेलेको हुन सक्छ।
यसका साथै, चुनाव प्रचारका क्रममा ममता बनर्जीमाथि भएको कथित आक्रमण र त्यसपछि उनले प्रयोग गरेको ह्वीलचेयरको प्रयोगले सहानुभूति बटुल्ने प्रयास गरे पनि, त्यसले चुनावी नतिजामा निर्णायक भूमिका खेल्न सकेन। यसको विपरीत, भाजपाले यसलाई एक राजनीतिक हतियारको रूपमा प्रयोग गर्यो।
पश्चिम बंगालको राजनीतिमा नयाँ अध्यायको सुरुवात
ममता बनर्जीको यो पराजयले पश्चिम बंगालको राजनीतिमा एक नयाँ अध्यायको सुरुवात गरेको छ। १५ वर्षको एकछत्र शासनपछि टीएमसीलाई अब प्रतिपक्षमा बसेर काम गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यद्यपि, ममता बनर्जीको राजनीतिक क्षमता र जनआधारलाई कम आँकलन गर्न सकिँदैन। उनी यस संकटबाट कसरी उम्किन्छिन् र टीएमसीलाई पुनःस्थापित गर्न के गर्छिन्, त्यो हेर्न बाँकी छ। तर, सोमबारको नतिजाले स्पष्ट पारेको छ कि पश्चिम बंगालको राजनीति अब पहिले जस्तो रहने छैन।
