मुख्य कुराहरू:
- नेपाल सरकारले आफूलाई ‘बफर स्टेट’ भन्नु इतिहासको अवमूल्यन हो।
- ऐतिहासिक रूपमा नेपाल सधैं स्वतन्त्र र सार्वभौम राष्ट्र रहेको छ।
- ‘बफर स्टेट’ को अवधारणाले राष्ट्रिय गौरव र पहिचानमाथि प्रश्नचिह्न खडा गर्छ।
- भूराजनीतिक वास्तविकताको गलत व्याख्या भएको विश्लेषण गरिएको छ।
केही समययता नेपाल सरकारका तर्फबाट नेपाललाई ‘बफर स्टेट’ का रूपमा चित्रण गर्ने अभिव्यक्तिहरू सार्वजनिक भएका छन्। यसले मुलुकको ऐतिहासिक पहिचान र सार्वभौमिकतामाथि गम्भीर बहस सिर्जना गरेको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, ऐतिहासिक रूपमै स्वतन्त्र र सार्वभौम राष्ट्रका रूपमा चिनिएको नेपाललाई ‘बफर स्टेट’ भन्नु आफ्नै गौरवपूर्ण इतिहासको अवमूल्यन गर्नु हो। यसले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय छविमा समेत नकारात्मक असर पार्न सक्छ।
नेपालले कहिल्यै कुनै ठूला शक्ति राष्ट्रका बीचमा मध्यस्थकर्ता वा सुरक्षात्मक क्षेत्रको भूमिका निर्वाह गरेको छैन। यसको आफ्नै छुट्टै स्वतन्त्र परराष्ट्र नीति र अस्तित्व छ।
यसले के संकेत गर्छ भने, सरकारले भूराजनीतिक यथार्थलाई गलत ढंगले बुझेको वा प्रस्तुत गरेको हुन सक्छ। ‘बफर स्टेट’ को अवधारणाले नेपालको राष्ट्रिय स्वाभिमानमाथि प्रश्नचिह्न खडा गर्छ।
विज्ञहरूले यस्ता अभिव्यक्तिहरूले देशको दीर्घकालीन हितमा प्रतिकूल प्रभाव पार्ने चेतावनी दिएका छन्। राष्ट्रिय हित र सार्वभौमिकतालाई केन्द्रमा राखेर मात्र नीति निर्माण गरिनुपर्नेमा उनीहरूको जोड छ।
नेपालको इतिहास, भूगोल र भूराजनीतिक अवस्थितिलाई सूक्ष्म रूपमा विश्लेषण गर्दा यसलाई ‘बफर स्टेट’ भन्नु राजनीतिक अपरिपक्वताको सूचक मानिएको छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा पनि नेपालको अडान कमजोर बनाउन सक्छ।
