काठमाडौँ । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) ले पार्टीको संरचनामा आमूल परिवर्तनसहितको ६ बुँदे तत्कालीन कार्ययोजनाको रूपरेखा सार्वजनिक गरेको छ । पार्टीको केन्द्रीय कार्यसंयोजन समितिको बैठकले पारित गरेको योजनाअनुसार अब पार्टीभित्र निर्वाचित र मनोनित हुने पदाधिकारी तथा सदस्यहरूमा युवा र जेनजी पुस्ताको सहभागिता ५० प्रतिशतसम्म पुर्याइने भएको छ । यो निर्णयले नेपाली राजनीतिमा नयाँ तरंग ल्याएको छ, जहाँ युवा नेतृत्वको माग र आवश्यकता सधैं चर्चामा रहन्छ । नेपालको संविधानले नै युवा सहभागितालाई विशेष जोड दिएको सन्दर्भमा नेकपाको यो कदमलाई महत्वपूर्ण मानिएको छ ।
युवा र जेनजी पुस्ताको ५० प्रतिशत सहभागिता सुनिश्चित गर्ने नेकपाको लक्ष्य
पार्टीले सार्वजनिक गरेको कार्ययोजनामा पार्टीको सांगठनिक संरचनालाई थप समावेशी र गतिशील बनाउने लक्ष्य राखिएको छ । यसअन्तर्गत, पार्टीका सबै तहमा कम्तीमा ५० प्रतिशत युवा (३५ वर्ष मुनिका) र जेनजी (४० वर्ष मुनिका) पुस्ताको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गरिनेछ । यसका लागि पार्टीको विधानमा आवश्यक संशोधन गरिने र नयाँ मापदण्ड तय गरिने भएको छ । यो कदमले नेपालका करिब ४० प्रतिशत जनसंख्या ओगटेको युवा वर्गलाई राजनीतिको मूलधारमा ल्याउन मद्दत गर्नेछ, जसको अभाव नेपाली राजनीतिमा सधैं खड्किँदै आएको छ । विगतमा पनि विभिन्न दलहरूले युवा सहभागिता बढाउने नारा दिए पनि त्यसको कार्यान्वयन फितलो रहँदै आएको थियो ।
त्यस्तै, पार्टीका विभिन्न विभाग र समितिहरूमा महिला, दलित, आदिवासी जनजाति, मधेसी, मुस्लिम लगायतका विभिन्न समुदायको समानुपातिक प्रतिनिधित्वलाई पनि जोड दिइनेछ । यसले पार्टीलाई अझ लोकतान्त्रिक र जनमुखी बनाउन मद्दत पुग्ने विश्वास पार्टी नेतृत्वले लिएको छ । नेपालजस्तो विविधतापूर्ण मुलुकमा सबै जातजाति, भाषाभाषी र समुदायको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्नु लोकतान्त्रिक शासन प्रणालीको आधारशिला हो । यसले समाजमा विद्यमान वर्गीय र जातीय विभेदलाई कम गर्न र राष्ट्रिय एकतालाई सुदृढ गर्न पनि सहयोग पुग्नेछ ।
नेकपाको ६ बुँदे कार्ययोजना: समावेशी र सुशासनयुक्त पार्टी निर्माणको खाका
- पार्टीका सबै तहमा युवा (३५ वर्ष मुनिका) र जेनजी (४० वर्ष मुनिका) पुस्ताको सहभागिता कम्तीमा ५० प्रतिशत पुर्याइने ।
- महिला, दलित, आदिवासी जनजाति, मधेसी, मुस्लिम लगायतका विभिन्न समुदायको समानुपातिक प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गरिने ।
- पार्टीभित्रको आन्तरिक लोकतन्त्रलाई सुदृढ गर्नका लागि नियमित बैठक र छलफलको आयोजना गरिने ।
- पार्टीका नीति र कार्यक्रमहरूलाई जनतामाझ प्रभावकारी रूपमा पुर्याउनका लागि सञ्चार र प्रचारलाई विशेष जोड दिइने ।
- पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ताहरूको क्षमता विकासका लागि प्रशिक्षण र तालिमको व्यवस्था गरिने ।
- भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सुशासन कायम गर्नका लागि कठोर कदम चालिने ।
आन्तरिक लोकतन्त्रको सुदृढीकरण र प्रभावकारी सञ्चारको रणनीति
कार्ययोजनामा पार्टीभित्रको आन्तरिक लोकतन्त्रलाई सुदृढ गर्ने विषयलाई पनि प्राथमिकतामा राखिएको छ । यसका लागि नियमित बैठकहरू आयोजना गरिने, छलफललाई प्रोत्साहन गरिने र सबै सदस्यहरूको विचारलाई सम्मान गरिने बताइएको छ । पार्टीका नीति र कार्यक्रमहरूलाई जनतामाझ प्रभावकारी रूपमा पुर्याउनका लागि सञ्चार र प्रचारलाई विशेष जोड दिइनेछ । यसका लागि विभिन्न सञ्चार माध्यमहरूको प्रयोग गरिने र सामाजिक सञ्जालको माध्यमबाट जनतासँग निरन्तर संवाद गरिने योजना छ । नेपालमा राजनीतिक दलहरूभित्र आन्तरिक लोकतन्त्रको अभाव सधैं एक प्रमुख समस्याको रूपमा रहँदै आएको छ, जसले गर्दा पार्टीहरूको निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिता र जवाफदेहिताको कमी हुने गरेको छ ।
यसका अतिरिक्त, पार्टीले जनताको भावना र आवश्यकतालाई बुझ्नका लागि उनीहरूसँग नियमित संवाद गर्ने र उनीहरूको सुझावलाई नीति निर्माणमा समावेश गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ । यसले पार्टीलाई जनताको नजिक ल्याउन र लोकतान्त्रिक प्रक्रियालाई थप जीवन्त बनाउन मद्दत गर्नेछ । यसरी, आन्तरिक लोकतन्त्रको सुदृढीकरण र जनमुखी सञ्चारको माध्यमबाट पार्टीले आफ्नो सांगठनिक र वैचारिक आधारलाई मजबुत बनाउने लक्ष्य राखेको छ ।
नेता कार्यकर्ताको क्षमता विकास र सुशासनको प्रतिबद्धता
पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ताहरूको क्षमता विकासका लागि विशेष प्रशिक्षण र तालिमको व्यवस्था गरिने भएको छ । यसले उनीहरूको नेतृत्व क्षमता, नीति निर्माण क्षमता र जनतासँगको सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउन मद्दत पुग्नेछ । नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा योग्य र सक्षम नेतृत्वको अभाव सधैं एक चुनौतीको रूपमा रहेको छ । यस प्रकारको प्रशिक्षणले पार्टीका सदस्यहरूलाई समसामयिक राजनीतिक, आर्थिक र सामाजिक मुद्दाहरूमा ज्ञान प्रदान गर्नेछ, जसले उनीहरूलाई प्रभावकारी ढंगले काम गर्न सक्षम बनाउनेछ ।
यसका साथै, पार्टीले भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सुशासन कायम गर्नका लागि कठोर कदम चाल्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ । यसका लागि अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग जस्ता निकायहरूसँग समन्वय गरी काम गरिनेछ । नेपालमा भ्रष्टाचार एक विकराल समस्याको रूपमा रहेको छ, जसले विकास निर्माणमा बाधा पुर्याइरहेको छ र जनताको वितृष्णा बढाएको छ । यस कार्ययोजनाले भ्रष्टाचारविरुद्ध शून्य सहनशीलताको नीति अपनाउने र सार्वजनिक स्रोतको दुरुपयोग रोक्ने कुरामा जोड दिएको छ । यसका लागि पारदर्शी र जवाफदेही शासन प्रणालीको विकासमा जोड दिइनेछ ।
कार्ययोजनाको कार्यान्वयनले नागरिक जीवनमा ल्याउन सक्ने सकारात्मक परिवर्तन
नेकपाको यो ६ बुँदे कार्ययोजनाले पार्टीभित्र मात्र नभई समग्र देशको राजनीतिमा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ । युवा र जेनजी पुस्ताको सहभागिता बढ्दा पार्टीमा नयाँ सोच र ऊर्जाको सञ्चार हुनेछ । यसले नीति निर्माण प्रक्रियालाई थप समावेशी र प्रभावकारी बनाउनेछ । उदाहरणका लागि, युवा पुस्ताले जलवायु परिवर्तन, प्रविधिको प्रयोग र रोजगारी सिर्जना जस्ता समसामयिक मुद्दाहरूमा नयाँ दृष्टिकोण ल्याउन सक्छन्, जसले देशको भविष्यलाई सकारात्मक दिशामा डोर्याउन सक्छ ।
साथै, सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा जोड दिँदा आम नागरिकले राहत महसुस गर्नेछन् । सार्वजनिक सेवाहरूमा सुधार आउने, विकास निर्माणका कामहरूमा ढिलासुस्ती कम हुने र जनताको करको दुरुपयोग रोकिने अपेक्षा गर्न सकिन्छ । यसले देशमा लगानीको वातावरण सुधार गर्न र आर्थिक विकासलाई गति दिन पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ । आम नागरिकले सरकारी निकायहरूबाट हुने ढिलासुस्ती र गैरजिम्मेवारीपनबाट मुक्ति पाउने आशा राखेका छन् ।
पार्टी नेतृत्वको आशावादी धारणा
यस सन्दर्भमा पार्टीका एक वरिष्ठ नेताले Nmkhabar सँग कुरा गर्दै भन्नुभयो, ‘हामीले पार्टीलाई समयसापेक्ष परिवर्तन गर्न आवश्यक छ । युवा पुस्ताको सहभागिता बिना पार्टीको भविष्य सुनिश्चित हुन सक्दैन । यो कार्ययोजनाले त्यसैलाई सम्बोधन गर्नेछ ।’ उहाँले थप्नुभयो कि यो केवल एउटा योजना नभई पार्टीलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने एक दृढ संकल्प हो ।
अर्का एक केन्द्रीय सदस्यले थपे, ‘हामीले जनताको विश्वास पुनः आर्जन गर्नका लागि सुशासन र पारदर्शितामा जोड दिनैपर्छ । यो कार्ययोजनाले त्यस दिशामा महत्वपूर्ण कदम चालेको छ ।’ उहाँले विश्वास व्यक्त गर्नुभयो कि यस योजनाको कार्यान्वयनले पार्टीलाई जनताको प्रिय बनाउनेछ र लोकतान्त्रिक मूल्य मान्यतालाई थप बलियो बनाउनेछ ।
यस कार्ययोजनाको कार्यान्वयन पक्ष भने हेर्न बाँकी छ । पार्टीभित्र यसको कति हदसम्म पालना हुन्छ र यसले कस्तो परिणाम ल्याउँछ भन्ने कुरा आगामी दिनहरूमा स्पष्ट हुनेछ । विगतका अनुभवहरूलाई हेर्दा, यस्ता योजनाहरूको कार्यान्वयनमा अनेकौं चुनौतीहरू आउन सक्छन्, जसमा पार्टीभित्रको आन्तरिक शक्ति संघर्ष र पुरानो कार्यशैलीलाई त्याग्न नसक्ने प्रवृत्ति प्रमुख हुन सक्छन् । यद्यपि, यदि यो योजना इमानदारीपूर्वक कार्यान्वयन गरियो भने, यसले नेपाली राजनीतिमा एक नयाँ र सकारात्मक अध्यायको सुरुवात गर्न सक्नेछ ।
आगामी साताहरूमा नेकपाको कार्ययोजनाको प्रभाव
आगामी साताहरूमा नेकपाको यो ६ बुँदे कार्ययोजनाको कार्यान्वयन सुरु भएसँगै पार्टीभित्रका विभिन्न तहहरूमा यसको प्रभाव देखिन थाल्नेछ । विशेषगरी, पार्टीका केन्द्रीय समिति, स्थायी समिति र अन्य महत्वपूर्ण निकायहरूमा युवा र जेनजी पुस्ताको प्रतिनिधित्व बढ्नेछ, जसले बैठकहरूमा नयाँ बहस र विचारहरूको जन्म दिनेछ । यसले पार्टीको नीति निर्माण प्रक्रियालाई थप गतिशील र लोकतान्त्रिक बनाउने अपेक्षा गरिएको छ ।
यस्तै, महिला, दलित, आदिवासी जनजाति, मधेसी, मुस्लिम लगायतका विभिन्न समुदायको समानुपातिक प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्ने कुराले पनि राजनीतिक दलहरूमा समावेशीताको बहसलाई थप चर्को बनाउनेछ । यसले आगामी निर्वाचनहरूमा उम्मेदवारी चयन प्रक्रियालाई पनि प्रभावित गर्न सक्नेछ । सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रणको सन्दर्भमा, अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग जस्ता निकायहरूले थप सक्रियता देखाउने र सार्वजनिक निकायहरूमा अनुगमन बढ्ने सम्भावना छ । यसले आम नागरिकमा आशा जगाउनेछ कि अब उनीहरूले पनि न्याय र सुशासनको अनुभूति गर्न पाउनेछन् ।
