उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ-उनकी बहिनी किम यो-जोङले बिहीबार दक्षिण कोरियासँगको सिमानामा ‘नयाँ प्रतिरोधात्मक उपायहरू’ अपनाउने र ‘केही दिनभित्रै’ प्रचारका लागि लाउडस्पिकर तयारी अवस्थामा राखिने चेतावनी दिएकी छन्। यो धम्कीले दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति ली जे म्युङले अन्तर-कोरियाली तनाव कम गर्नका लागि गरेका प्रयासहरूलाई उल्ट्याउने र सीमामा तनावलाई सन् २०२५ जुनमा पदभार ग्रहण गरेयताकै उच्च स्तरमा पुर्याउने जोखिम बढाएको छ।
किम यो-जोङको यो भनाइ उत्तर कोरियाको सरकारी सञ्चारमाध्यम कोरियन सेन्ट्रल न्यूज एजेन्सी (KCNA) मार्फत जारी गरिएको विज्ञप्तिमा आएको हो। उनले आफ्नो देशको सार्वभौमिकता प्रयोग गरिने क्षेत्रभित्र दक्षिणी सिमानाका लागि स्थायी परियोजना निश्चित रूपमा र सफलतापूर्वक जारी रहने पनि स्पष्ट पारेकी छन्। किमले ‘यदि दक्षिणी सिमानाका लागि स्थायी परियोजना कार्यान्वयन गरियो भने, DPRK (उत्तर कोरिया) र ROK (दक्षिण कोरिया) बीचको सैन्य द्वन्द्वको खतरा उल्लेखनीय रूपमा कम हुनेछ र धेरै जटिल समस्याहरू समाधान हुनेछन्’ भन्दै आफ्नो अडान दोहोर्याएकी छन्। यद्यपि, उनले उल्लेख गरेका ‘नयाँ प्रतिरोधात्मक उपायहरू’ को विस्तृत विवरण भने स्पष्ट छैन।
सीमा विस्फोट र लाउडस्पिकरको पृष्ठभूमि
दक्षिण कोरियाले गत महिनाको सीमा विस्फोटमा दुई सैनिक गम्भीर घाइते हुनुमा उत्तर कोरियाली बारुद सुरुङलाई दोष दिएको छ। दक्षिण कोरियाको सेनाले सेप्टेम्बर २१ मा पश्चिमी सीमा क्षेत्रमा भएको विस्फोट उत्तर कोरियाले रोपेको बारुद सुरुङका कारण भएको निष्कर्ष निकालेको थियो। तर, उत्तर कोरियाले यस घटनालाई दक्षिण कोरियाली बनावट भन्दै जिम्मेवारी अस्वीकार गर्दै आएको छ।
राष्ट्रपति ली जे म्युङले सन् २०२५ जुनमा पदभार ग्रहण गरेदेखि अन्तर-कोरियाली तनाव कम गर्नका लागि विभिन्न प्रयासहरू गरेका थिए। यसमा उत्तर कोरिया विरोधी लाउडस्पिकर प्रसारण रोक्ने र कार्यकर्ताहरूलाई प्योङयाङ विरोधी बेलुनहरू उडाउन प्रतिबन्ध लगाउने जस्ता उपायहरू समावेश थिए। किम यो-जोङले अक्टोबर २१ को साँझ वरिष्ठ सैन्य अधिकारीहरूसँग सुदृढीकरण स्थलहरूको भ्रमण गरेपछि यस महिनाको अन्त्यसम्ममा दक्षिण कोरियातर्फ लाउडस्पिकर सक्रिय गर्ने चेतावनी दिएकी थिइन्।
सियोलको दुविधा र सैन्य प्रतिक्रिया
सियोलको क्युङनाम विश्वविद्यालयका प्राध्यापक लिम युल-चुलले किमको चेतावनीको अर्थ लाउडस्पिकरहरू तत्काल सक्रिय हुनेछन् भन्ने नभएको बताएका छन्। तर, यसले ली प्रशासनलाई ‘ठूलो दुविधा’ मा पारेको उनको भनाइ छ। ली प्रशासनले शान्तिपूर्ण संलग्नताको नीतिलाई निरन्तरता दिने वा सीमामा आक्रामक उत्तर कोरियाली सैन्य गतिविधि नियन्त्रण गर्ने भन्ने बीचमा छनोट गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
दक्षिण कोरियाको सेनाले अक्टोबर २० मा उत्तर कोरियाबाट थप कुनै पनि उक्साहटको कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएको थियो। यसअघि, दक्षिण कोरियाले उत्तर कोरियाले सीमामा थप उक्साहट गरेमा ‘कडा सजाय’ दिने चेतावनी दिएको थियो। हाम्रो अघिल्लो कभरेज अनुसार, यो चेतावनीले कोरियाली प्रायद्वीपमा थप सैन्य तनाव बढ्ने सम्भावनालाई उजागर गरेको छ।
नेपालमा अप्रत्यक्ष प्रभाव
दक्षिण कोरियामा नेपाली नागरिकहरूको ठूलो संख्यामा उपस्थिति रहेको छ। सन् २००८ मा रोजगार अनुमति प्रणाली (EPS) मार्फत कामदार पठाउन थालेदेखि हालसम्म १,२५,००० भन्दा बढी नेपालीले त्यहाँ रोजगारी पाएका छन्। सन् २०२४ को अन्त्यसम्ममा ७४,६४१ नेपाली नागरिक दक्षिण कोरियामा बसोबास गरिरहेका थिए, जुन दर्ता भएका विदेशीहरूमध्ये चौथो ठूलो राष्ट्रियता हो। कोरियाली प्रायद्वीपमा बढ्दो तनावले नेपाली कामदारहरूलाई प्रत्यक्ष असर पार्ने तत्काल कुनै संकेत नभए पनि, कुनै पनि ठूलो सैन्य द्वन्द्व वा क्षेत्रीय अस्थिरताले त्यहाँ कार्यरत नेपालीहरूको सुरक्षा र रोजगारीमा अप्रत्यक्ष रूपमा प्रभाव पार्न सक्छ। नेपाल सरकारले सन् २०१८ अप्रिलमा पानमुनजोममा भएको अन्तर-कोरियाली शिखर सम्मेलनलाई स्वागत गरेको थियो, जसले शान्तिपूर्ण समाधानको पक्षमा नेपालको अडान देखाउँछ।
आगामी कदम
उत्तर कोरियाले ‘केही दिनभित्रै’ दक्षिण कोरियाविरुद्ध लाउडस्पिकरहरू सीमा रेखामा तयारी अवस्थामा राख्ने र यस महिनाको अन्त्यसम्ममा प्रचारका लागि लाउडस्पिकर प्रसारण पुनः सुरु गर्ने बताएको छ। दक्षिण कोरियाले भने उत्तर कोरियाबाट आउन सक्ने थप उक्साहटको कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएको छ। किम यो-जोङले उल्लेख गरेका ‘नयाँ प्रतिरोधात्मक उपायहरू’ को विस्तृत विवरण भने अझै स्पष्ट छैन, जसले आगामी दिनमा थप अनिश्चितता बढाएको छ।
