नोभेम्बर १३, २०२६, शुक्रबार दिउँसो ३:५४ बजे (पूर्वी समय) मा अमेरिकी हवाई ट्राफिक नियन्त्रण (एटीसी) को सञ्चार प्रणालीमा प्राविधिक समस्या आएपछि देशभरका उडानहरू चार घण्टाभन्दा बढी रोकिएका थिए। राति ८:१५ बजेदेखि उडानहरू पुनः सञ्चालनमा आएका छन्।
यस अवरोधका कारण देशभरका विमानस्थलहरूमा ठूलो संख्यामा यात्रु अलपत्र परेका छन्। सुरक्षा चिन्तालाई कारण देखाउँदै अमेरिकी उड्डयन अधिकारीहरूले सम्पूर्ण उडानहरूमा रोक लगाउने आदेश जारी गरेका छन् र यसलाई ‘असाधारण परिस्थिति’ को संज्ञा दिएका छन्।
पृष्ठभूमि
- सन् २००१ सेप्टेम्बर ११ को आतंकवादी आक्रमणपछि अमेरिकी हवाई सेवामा यति व्यापक असर परेको यो तेस्रो पटक हो।
प्रणालीको कमजोरी र ऐतिहासिक अवरोध
अमेरिकी यातायात सचिव सिन डफीका अनुसार, प्रणालीका राउटरहरू डाटाले भरिएका कारण असंगत डाटा उत्पादन गर्न थालेपछि प्रणाली बन्द भएको थियो। सीबीएस न्युजका अनुसार, अमेरिकाको हवाई ट्राफिक नियन्त्रण प्रणालीलाई जोड्ने निजी सञ्चार नेटवर्कमा भएको अपडेटले पूर्वाधारलाई रिबुट गर्न बाध्य पारेको र त्यसपछि प्रणाली क्र्यास भएको थियो। यो नेटवर्क L3Harris Technologies द्वारा सञ्चालित छ।
एम्ब्री-रिडल एरोनटिकल युनिभर्सिटीको बोइङ सेन्टर फर एभिएसन एन्ड एरोस्पेस सेफ्टीका कार्यकारी निर्देशक रोबर्ट एल. समवाल्टका अनुसार, सन् २००१ को सेप्टेम्बर ११ को आतङ्कवादी हमलायता अमेरिकी उडानहरूमा यस्तो ठूलो बाधा यसअघि कहिल्यै आइपरेको छैन। यो नोभेम्बर १३, २०२६ को ग्राउन्ड स्टप सेप्टेम्बर ११, २००१ पछिको तेस्रो राष्ट्रव्यापी ग्राउन्ड स्टप हो। यसअघि जनवरी २०२३ मा पनि फेडरल एभिएसन एडमिनिस्ट्रेशन (एफएए) प्रणालीमा आएको खराबीका कारण ९० मिनेटका लागि राष्ट्रव्यापी ग्राउन्ड स्टप गरिएको थियो, जसले १,३०० भन्दा बढी उडान रद्द र हजारौँ ढिलाइ गराएको थियो।
साइबर आक्रमणको आशंका अस्वीकृत, आधुनिकीकरणको दबाब
गृह मन्त्री मार्कवेन मुलिनले घटनापछि अमेरिकामाथि कुनै हमला भएको सङ्केत नमिलेको र सबै अवस्था सामान्य रहेको बताएका छन्। उनले यो घटना ९/११ जस्तो नभएको दाबी गर्दै आम जनतालाई ढुक्क हुन आग्रह गरे। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि यो समस्या साइबर हमला वा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) का कारण भएको जस्तो नदेखिएको बताएका छन्। मुलिनले ह्वाइट हाउसमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा यो समस्या माइक्रोसफ्ट प्रणालीमा अघिल्लो दिन भएको समस्यासँग जोडिएको भन्ने दाबीलाई खण्डन गरे।
यो अवरोधका कारण FlightAware का अनुसार, १०,००० भन्दा बढी उडानहरू ढिलाइ भएका थिए र ४,००० भन्दा बढी उडानहरू रद्द भएका थिए। एयर क्यानडाले अमेरिका र क्यानडा बीचका सबै उडानहरू शुक्रबार साँझसम्मका लागि रद्द गरिएको जानकारी दिएको छ। अमेरिकी हवाई ट्राफिक नियन्त्रण प्रणालीको पूर्वाधार पुरानो भएको र यसको आधुनिकीकरणको आवश्यकतामाथि लामो समयदेखि चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। गत वर्ष कांग्रेसले आधुनिकीकरणका लागि १२.५ बिलियन डलर स्वीकृत गरेको थियो भने ह्वाइट हाउस र यातायात विभागले थप ३०.१ बिलियन डलर अनुमोदन गर्न आग्रह गरेका छन्।
आगामी योजना र अनसुलझे प्रश्नहरू
यातायात सचिव सिन डफीले शुक्रबार राति सकेसम्म धेरै उडानहरू सञ्चालन गर्ने प्रयास गरिने र यदि सम्भव नभएमा शनिबार बिहानदेखि एयरलाइन साझेदारहरूसँग मिलेर काम गरिने बताएका छन्। डफीले आगामी थैंक्सगिभिङ बिदामा उडानहरू ‘यात्राको भीडको समयमा फेरि सञ्चालनमा आउने’ विश्वास व्यक्त गरेका छन्। यातायात सचिव सिन डफी र गृह सुरक्षा मन्त्री मार्कवेन मुलिनले कांग्रेसलाई नयाँ हवाई ट्राफिक नियन्त्रण प्रणालीको पूर्ण निर्माणका लागि थप कोष उपलब्ध गराउन आग्रह गरेका छन्। यद्यपि, दूरसञ्चार अवरोधको सटीक प्राविधिक कारण अझै सार्वजनिक रूपमा स्थापित भएको छैन।
यसअघि: अमेरिकी उड्डयन प्रशासनले देशभरका सबै प्रस्थान उडान रोक्यो
