अमेरिका र इरान लामो युद्ध रोक्ने समझदारीमा पुगेका छन्। सम्झौतासँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा गिरावट आएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो ८०औँ जन्मदिनको अवसरमा यो सम्झौता घोषणा गरे। इरानले केही घण्टापछि घोषणा गर्यो। यसले इरानमा सोमबार मिति तोकियो, अमेरिकामा आइतबार नै थियो।
नागरिक न्यूजका अनुसार सम्झौतामा इजरायलको भूमिका छैन। विश्वको महत्वपूर्ण तेल मार्ग होर्मुज जलडमरू पुनः खोल्ने घोषणा भएको छ। इरानी बन्दरगाहमा अमेरिकी नौसेनाको नाकाबन्दी हटाइनेछ।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा होर्मुज जलडमरू शुल्कमुक्त खोल्ने बताए। अमेरिकी नौसेना नाकाबन्दी तुरुन्त हटाउने अधिकार दिएको उल्लेख गरे। इरानका उपविदेशमन्त्री काजेम घरिबाबादीले सरकारी टेलिभिजनमा सम्झौता पुष्टि गरे। लेबनानसहित सबै मोर्चामा सैन्य अपरेशन रोक्ने सहमति भएको बताए।
कतारी मध्यस्थकर्ताको सहयोगमा १७ घण्टाको छलफलपछि समझदारी जुटेको हो। ओमान र स्विट्जरल्याण्डले पनि वार्तामा भूमिका खेले।
पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले शुक्रबार जेनेभामा हस्ताक्षर समारोह हुने जानकारी दिए। यो सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि पहिलो उच्चस्तरीय प्रत्यक्ष बैठक हुनेछ।
सम्झौताअनुसार होर्मुज जलमार्ग तुरुन्तै खोलिनेछ। इरानी बन्दरगाहको नाकाबन्दी हटाइनेछ। ६० दिनभित्र आणविक कार्यक्रम, इरानी सम्पत्ति फिर्तामा वार्ता सुरु हुनेछ।
फेब्रुअरीको अन्त्यतिर सुरु भएको युद्धले हजारौंको ज्यान लिएको थियो। यो समझदारीले क्षेत्रीय तनाव घटाउने अपेक्षा छ। तेलको मूल्य घट्नेछ। विश्वव्यापी अर्थतन्त्रलाई राहत मिल्नेछ।
सम्झौतामा इजरायल र इरान समर्थित हेजबुल्लाहबीच लेबनान द्वन्द्वमा युद्धविराम पनि समावेश छ। वार्तामा इजरायललाई बाहिर राखिएकाले चिन्ता र आक्रोश बढेको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले यसलाई ‘शान्तिपूर्ण समाधानतर्फको महत्वपूर्ण कदम’ भने। जर्मनी, फ्रान्स, बेलायत, इटाली र टर्कीका नेताहरूले सम्झौताको स्वागत गरे।
ट्रम्पले जेनेभामा हस्ताक्षर नभएसम्म कार्यान्वयन नहुने स्पष्ट पारे। इरानले पनि हस्ताक्षरपछि मात्र सम्झौता लागू हुने बताएको छ।
