अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचन २०२२: ट्रम्पको रिपब्लिकनले गुमायो प्रतिनिधिसभाको बहुमत

सन् २०२२ को नोभेम्बर ८ मा सम्पन्न अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा तत्कालीन राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीले प्रतिनिधिसभामा बहुमत गुमायो। यस निर्वाचनले अमेरिकी संसद् कंग्रेसका दुवै सदन प्रतिनिधिसभा र सिनेटमा दलको नियन्त्रण टुंगो लगाएको थियो, जसलाई ट्रम्प प्रशासनका लागि जनमत परीक्षणका रूपमा हेरिएको थियो।

यद्यपि मध्यावधि निर्वाचनले राष्ट्रपति पदमा परिवर्तन ल्याउने छैन, तर कंग्रेसमा विपक्षी दलले बहुमत प्राप्त गरेमा राष्ट्रपतिको नीतिगत प्रस्ताव, बजेट र सरकारी नियुक्तिसम्बन्धी निर्णयहरूमा त्यसको प्रभाव पर्नेछ।

प्रतिनिधिसभामा रिपब्लिकनको बहुमत गुम्दा सिनेटमा कायम

यस निर्वाचनमा अमेरिकी संसदको तल्लो सदन हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्सका सबै ४३५ सिट र माथिल्लो सदन सिनेटका १०० मध्ये ३५ सिटका लागि मतदान भएको थियो। निर्वाचन आयोगको तथ्यांकअनुसार, हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्समा रिपब्लिकन पार्टीले २१८ सिट र डेमोक्र्याटिक पार्टीले २१४ सिट जितेका छन्। यसअघि रिपब्लिकन पार्टीको प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा बहुमत थियो।

सिनेटमा भने रिपब्लिकन पार्टीका ५३, डेमोक्र्याटिक पार्टीका ४५ र २ स्वतन्त्र सदस्य छन्। स्वतन्त्र सदस्यहरू डेमोक्र्याटिक पार्टीसँग आबद्ध भएकाले यसलाई सामान्यतया ५३-४७ को रूपमा रिपोर्ट गरिन्छ। यसले सिनेटमा रिपब्लिकनको बहुमत कायम रहेको देखाउँछ।

मतदाताका लागि महँगी र अर्थतन्त्र प्रमुख मुद्दा

२०२२ को मध्यावधि निर्वाचनमा मुद्रास्फीति र अर्थतन्त्र अमेरिकी मतदाताका लागि प्रमुख मुद्दा बनेका थिए। अक्टोबरमा गरिएको सर्वेक्षणअनुसार ७३ प्रतिशत मतदाताले जीवनयापनको लागत गलत दिशामा गइरहेको बताएका थिए। खाद्यान्न, इन्धन, आवास र उपभोग्य वस्तुको मूल्यवृद्धिले सर्वसाधारणको मनोभाव कमजोर बनेको थियो।

इरान युद्ध पनि चुनावी बहसको महत्त्वपूर्ण विषय बनेको थियो, जसले ऊर्जा बजार, इन्धन मूल्य र उपभोक्ता खर्च बढाएको थियो। काठमाण्डुपति समाचार स्रोतका अनुसार, डिजेलको मूल्यमा करिब ७० प्रतिशत र पेट्रोलको मूल्यमा करिब ५० प्रतिशतले वृद्धि भएको दाबी गरिएको छ। डेमोक्र्याटिक पार्टीले ट्रम्प प्रशासनको आर्थिक नीति, भन्सार शुल्क र इरानसँगको युद्धका कारण आम नागरिकको खर्च बढेको आरोप लगाएको थियो।

ट्रम्पको कार्यकारी अधिकार प्रयोगको तयारी

ह्वाइट हाउसका अधिकारीहरूका अनुसार, कंग्रेसमा बहुमत गुमाएको अवस्थामा ट्रम्पले कार्यकारी अधिकारको प्रयोगलाई प्राथमिकता दिने योजना बनाएका थिए। ह्वाइट हाउसका अधिकारीहरूले व्यापार, विदेश नीति र संघीय कर्मचारीतन्त्रमा ट्रम्पको व्यापक कार्यकारी अधिकार सुरक्षित रहने बताएका थिए।

पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले डेमोक्र्याट्सले नियन्त्रण गुमाएमा सम्झौतामा पुग्नुअघि भिटो जारी गर्ने र ‘मिस्टर भिटो’ बन्ने बताएका थिए। यसले कंग्रेसले पारित गरेका निर्णयहरूलाई एक वा दुई महिनासम्म अल्झाउन सक्ने अधिकार ट्रम्पसँग रहने थियो।

मध्यावधि निर्वाचनको ऐतिहासिक प्रवृत्ति

ऐतिहासिक रूपमा, मध्यावधि निर्वाचनमा राष्ट्रपतिको दलले सिट गुमाउने प्रवृत्ति रहेको छ। सन् १९४६ देखि २०२२ सम्मको २० मध्यावधि निर्वाचनमध्ये १८ पटक प्रतिनिधिसभामा सत्तारूढ दलले औसत २६ सिट गुमाएको थियो। सोही अवधिमा राष्ट्रपतिको दलले सिनेटका २० मध्ये १३ वटा सिट पनि गुमाएको थियो।

उदाहरणका लागि, सन् २०१८ मा ट्रम्पको रिपब्लिकनले प्रतिनिधिसभामा ४२ सिट गुमाएको थियो, जबकि सिनेटमा १ सिट थपेको थियो। यो प्रवृत्तिले सत्तारूढ दलप्रति मतदाताको असन्तुष्टि झल्काउँछ।