अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका दक्षिण तथा मध्य एसिया मामिला हेर्ने विशेष दूत सजियो गोर तीन दिने औपचारिक नेपाल भ्रमणका लागि बिहीबार साँझ काठमाडौं आइपुगेका छन्। ६ सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डलसहित अवतरण गरेका गोरको यो भ्रमणले नेपाल र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचको द्विपक्षीय कूटनीतिक सम्बन्धमा नयाँ आयाम थप्ने अपेक्षा गरिएको छ। भ्रमण तालिकाअनुसार, गोरले उच्चस्तरीय राजनीतिक तथा कूटनीतिक भेटघाट गर्ने कार्यक्रम रहेको छ।
कूटनीतिक भेटघाटको तयारी
गोरको यो भ्रमण विशेषगरी नेपालको वर्तमान राजनीतिक अवस्था र अमेरिकाको क्षेत्रीय नीतिलाई बुझ्न महत्वपूर्ण मानिएको छ। भ्रमणका क्रममा उनले अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले लगायतका उच्च सरकारी अधिकारीहरूसँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम छ। यी भेटघाटहरूमा द्विपक्षीय हितका विषयहरू, आर्थिक सहयोग, व्यापार, सुरक्षा र लोकतान्त्रिक शासन प्रणाली जस्ता मुद्दाहरूमा छलफल हुने सम्भावना छ। विशेष दूत गोरको नेपाल भ्रमणले विगतका केही वर्षयता दुई देशबीच विकसित हुँदै आएको सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने संकेत दिएको छ।
नेपालका लागि अमेरिकी राजदूतको अनुपस्थितिमा विशेष दूतको भ्रमणलाई अझ बढी महत्वका साथ हेरिएको छ। यसले अमेरिकाले नेपाललाई आफ्नो विदेश नीतिमा कत्तिको प्राथमिकतामा राखेको छ भन्ने कुराको पनि संकेत गर्दछ। विशेषगरी, यस क्षेत्रमा चीनको बढ्दो प्रभावलाई मध्यनजर गर्दै अमेरिकी चासोका विषयहरूमा छलफल केन्द्रित हुन सक्ने विश्लेषकहरू बताउँछन्।
भ्रमणको पृष्ठभूमि र महत्व
सजियो गोरको यो भ्रमण अमेरिकाको दक्षिण एसियाली कूटनीतिमा एक महत्वपूर्ण कदम हो। यसअघि पनि गोरले यस क्षेत्रका विभिन्न देशहरूको भ्रमण गरिसकेका छन् र नेपाल भ्रमणबाट पनि उनले यस क्षेत्रको भू-राजनीतिक अवस्थाबारे थप जानकारी हासिल गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। तीन दिने बसाइका क्रममा उनले नेपालको विकास, लोकतान्त्रिक प्रक्रिया र क्षेत्रीय सुरक्षामा अमेरिकी सहयोगको निरन्तरताका बारेमा पनि छलफल गर्नेछन्।
नेपाल र अमेरिकाबीच सन् १९४७ मा कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएयता दुई देशबीच विभिन्न क्षेत्रमा सहकार्य रहँदै आएको छ। विशेषगरी, विकास सहायता, शिक्षा, स्वास्थ्य र विपद् व्यवस्थापन जस्ता क्षेत्रमा अमेरिकाले नेपाललाई महत्वपूर्ण सहयोग गर्दै आएको छ। गोरको भ्रमणले यी सहकार्यका क्षेत्रहरूलाई थप विस्तार गर्ने र नयाँ सम्भावनाहरू खोजी गर्ने अवसर प्रदान गर्नेछ।
संभावित प्रभाव र अपेक्षा
विशेष दूत गोरको भ्रमणले नेपालको आन्तरिक राजनीति र आर्थिक विकासमा पनि अप्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्नेछ। अमेरिकी लगानी र सहयोगका नयाँ सम्भावनाहरू खुल्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसका साथै, लोकतान्त्रिक शासन प्रणालीलाई सुदृढ पार्न र मानव अधिकारको प्रवर्द्धन गर्नका लागि पनि यो भ्रमणले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्नेछ।
यद्यपि, भ्रमणको पूर्ण नतिजा भने दुई पक्षीय छलफल र त्यसपछिका निर्णयहरूमा निर्भर रहनेछ। नेपालले आफ्नो राष्ट्रिय हितलाई ध्यानमा राखेर अमेरिकी प्रस्तावहरूमाथि विचार गर्नेछ। यस भ्रमणले नेपालको विदेश नीति र कूटनीतिक सम्बन्धलाई थप गतिशील बनाउने विश्वास गरिएको छ।