नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाका करिब ८२.६४ प्रतिशत घरधुरी शुद्ध खानेपानी सेवाबाट वञ्चित छन्। कुल ३४ हजार ५६५ घरधुरीमध्ये ६ हजारमा मात्र संस्थागत शुद्ध पानी पुगेको छ।
यो तथ्यांकले नगरको खानेपानी आपूर्तिमा ठूलो पहुँच असन्तुलन देखाउँछ। सिद्धार्थ चोकदेखि मानपुर सीमासम्म मात्र सेवा विस्तार भएको छ। नगरका २३ वडामध्ये अधिकांशमा अझै संस्थागत पानी आपूर्ति छैन।
चार प्रमुख ट्यांकी—कारकाँदो, आलानगर, बागेश्वरी र पुरैना—प्रत्येकको क्षमता ४ लाख ५० हजार लिटर छ। तर, वितरण सञ्जाल विस्तार नहुँदा ठूलो जनसंख्या सेवा बाहिर छ।
नगरमा दैनिक ७० लाख लिटर पानी खपत हुन्छ। प्रणालीमा दैनिक एक करोड लिटर पानीको मौजाद क्षमता छ। वितरण प्रणाली प्रभावकारी नहुँदा सबै उपभोक्तासम्म समान सेवा पुग्न सकेको छैन।
ट्युबेल पानीको व्यापक प्रयोगले धेरै उपभोक्ता संस्थागत शुद्ध पानी प्रयोग गर्दैनन्। घर निर्माणसँगै ट्युबेलमै निर्भर हुने अभ्यासले सरकारी खानेपानी सेवाको प्रभावकारिता कमजोर बनाएको छ।
नेपालगन्ज खानेपानी संस्थानका शाखा प्रमुख हरिकुमार श्रेष्ठका अनुसार जग्गासम्बन्धी टिप्पणी फाइल साढे तीन वर्षदेखि अड्किएको छ। यसले पूर्वाधार विस्तार प्रभावित पारेको छ। आवश्यक संरचना र पाइपलाइन विस्तार नहुँदा सेवा पुर्याउन कठिन छ।
श्रेष्ठले ट्युबेल पानीमा निर्भरताले स्वास्थ्य जोखिम बढाउने चेतावनी दिए। पानीजन्य रोगको सम्भावना उच्च हुने भएकाले संस्थागत शुद्ध पानीको उपयोग बढाउनुपर्छ।
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाको जनसंख्या १,६४,४४४ छ। सीमित घरधुरीमा मात्र शुद्ध खानेपानी पुग्नुले सेवा विस्तारलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने चुनौती छ। यस्तो पहुँच अन्तरले शहरी विकास र जनस्वास्थ्यमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्छ।
