अपडेट (19:18, 2026-10-03)
नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले आसन्न १५औँ महाधिवेशनमा पार्टीको आगामी पाँच वर्षका लागि राजनीतिक, आर्थिक, उत्पादन, रोजगार तथा विदेश नीतिसम्बन्धी दृष्टिकोण समेटिएको कार्यपत्र पेस गर्ने हुनुभएको छ। पार्टी प्रवक्ता देवराज चालिसेका अनुसार, यो अधिवेशन नेता चयनभन्दा नीति चयनको अधिवेशनका रूपमा परिणत गर्ने प्रयत्न गरिनेछ।
महाधिवेशनमा यसअघि अनुमान गरिएको करिब ७ हजार ५ सय प्रतिनिधिभन्दा बढी, अर्थात् ७ हजार ५ सयभन्दा बढी महाधिवेशन प्रतिनिधि सहभागी हुने भएका छन्, जुन नेपाली कांग्रेसको इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो संख्या हो। असोज १६ र १७ गते (शुक्रबार र शनिबार) सम्पन्न महाधिवेशन प्रतिनिधिको नाम दर्ताका लागि ३ हजार ५ सय रुपैयाँ शुल्क तोकिएको थियो। प्रवक्ता चालिसेका अनुसार, अब ‘सिंगल डिजिट’ मा मात्रै अधिवेशन हुन बाँकी रहेकाले प्रतिनिधि चयन प्रक्रिया लगभग पूरा भएको छ।
महाधिवेशनमा सहभागी हुन आएका प्रतिनिधिहरूका लागि काठमाडौंका गौशाला, कोटेश्वर, लाजिम्पाट, ठमेल, नयाँ बसपार्क, सुन्धारा, बालाजु र कलङ्की क्षेत्रका होटलहरू बुकिङ गरिएको छ। प्रतिनिधिहरूले आवास खर्च आफैँले बेहोर्नुपर्ने भए पनि विदेशबाट आउने पाहुनाको खर्च पार्टीले बेहोर्नेछ। पार्टीले महाधिवेशन अवधिभर बिहान र दिउँसोको खाना भृकुटीमण्डपमा खुवाउने व्यवस्था गरेको छ। यसैबीच, सोसलिस्ट इन्टरनेसनलकी महासचिव चान्टल काम्बिवा असोज १४ गते नै महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहमा सहभागी हुन काठमाडौं आइपुगेकी छन्।
राष्ट्रिय शोक र विपद्का कारण यसपटकको महाधिवेशन तडकभडकविहीन, मितव्ययी र सादगी ढङ्गले सम्पन्न गरिने कांग्रेसले जनाएको छ। महाधिवेशनको नारा ‘परम्पराको सम्मान र परिवर्तनको संकल्प : समुन्नत नेपालका लागि सबल कांग्रेसको विकल्प’ तय गरिएको छ।
नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय निर्वाचन समितिले १५औँ महाधिवेशनमा केन्द्रीय पदका उम्मेदवार प्रदेश वा जिल्ला कार्यसमितिमा प्रतिस्पर्धा गर्न नपाउने नियम पुनः स्मरण गराएको छ। समितिका सदस्य सचिव राजु कटुवालद्वारा जारी सूचनामा भनिएको छ, ‘आसन्न १५औं महाधिवेशनमा कुनै पनि पदमा उम्मेदवार भएको व्यक्ति यस पश्चात हुने प्रदेश कार्यसमिति र जिल्ला कार्यसमितिमा उम्मेदवार बन्न नपाउने व्यहोरा पुनः स्मरण गराइएको छ।’
पार्टीको विधानमा कुनै तहको अधिवेशनमा प्रतिस्पर्धा गरेको व्यक्ति सोही अवधिमा त्यसभन्दा माथिल्लो वा तल्लो तहको कुनै पनि कार्यसमितिको पदमा उम्मेदवार हुन नपाउने व्यवस्था रहेको समितिले जनाएको छ।
महाधिवेशनको कार्यतालिका र प्रतिनिधि संख्या
नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन असोज १८ गतेदेखि २२ गतेसम्म काठमाडौंको खुलामञ्चमा हुँदैछ। महाधिवेशनको उद्घाटन समारोह असोज १८ गते दिउँसो २ बजे खुलामञ्चमा आयोजना हुनेछ।
केन्द्रीय निर्वाचन समितिले असोज १९ गते सोमबार दिउँसो २ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म राष्ट्रिय सभागृहमा उम्मेदवारको मनोनयनपत्र दर्ता गर्ने तालिका सार्वजनिक गरेको छ। निर्वाचन कार्यक्रम असोज २१ र २२ गतेका लागि तय भएको छ।
महाधिवेशनमा करिब ७ हजार ५ सय प्रतिनिधि सहभागी हुने अनुमान छ। अहिलेसम्म ७ हजार २८ जना महाधिवेशन प्रतिनिधि तय भइसकेका छन्। २०७८ मंसिरमा सम्पन्न १४औँ महाधिवेशनमा ४ हजार ७ सय ४३ जना महाधिवेशन प्रतिनिधि सहभागी थिए। महाधिवेशनको उद्घाटन मिति असोज १६ गतेबाट दुई दिन पछि सारेर असोज १८ गतेका लागि तय गरिएको हो। देशका विभिन्न स्थानमा परेको भारी वर्षाले केही निर्वाचन क्षेत्रमा क्षेत्रीय अधिवेशन तथा महाधिवेशन प्रतिनिधि चयन प्रक्रिया प्रभावित भएपछि समितिले मिति सार्ने निर्णय गरेको थियो।
समितिले पदेन महाधिवेशन प्रतिनिधि तथा भ्रातृ संघ र शुभेच्छुक संस्थाबाट आएका पदेन प्रतिनिधिले महाधिवेशनमा केन्द्रीय कार्यसमितिको कुनै पनि पदमा उम्मेदवारी दिन नपाउने वैधानिक व्यवस्था रहेको पनि स्मरण गराएको छ।
आधिकारिकता विवाद र देउवा पक्षको अडान
नेपाली कांग्रेसको आधिकारिकतासम्बन्धी विवाद सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन छ। संस्थापन पक्षले असोज ३ गतेदेखि नै महाधिवेशन प्रक्रिया सुरु गरिसकेको छ। निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा पक्षले भने आधिकारिकता विवाद सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन रहेको भन्दै महाधिवेशन गर्न नहुने माग गरेको थियो। देउवा पक्षले असोज १५ गतेदेखि वडा अधिवेशन सुरु गरी मंसिर २१-२३ मा केन्द्रीय महाधिवेशन गर्ने गरी निर्वाचन आयोगमा कार्यतालिका बुझाएको छ।
महाधिवेशन प्रतिनिधिको रजिस्ट्रेसन असोज १६ र १७ गते गरिनेछ। महाधिवेशनको बन्दसत्र तथा अन्य कार्यक्रम असोज १९ र २० गते सञ्चालन हुनेछन्।
महामन्त्री प्रदीप पौडेलको संयोजकत्वमा विधान संशोधनका लागि समितिले काम गरिरहेको छ। मौजुदा विधानमा आवश्यकताअनुसार थपघट तथा परिवर्तनका प्रस्ताव महाधिवेशनको बन्दसत्रमा प्रस्तुत गरिनेछ। १४औँ महाधिवेशनले कोषाध्यक्ष बाहेकका सबै पदाधिकारी निर्वाचित गर्ने व्यवस्था गरेको थियो: एक सभापति, दुई उपसभापति, दुई महामन्त्री र आठ सहमहामन्त्री गरी १३ पदाधिकारी निर्वाचित हुने व्यवस्था थियो। पदाधिकारीको संख्या थप्ने वा हालकै संरचनालाई निरन्तरता दिने भन्ने विषय महाधिवेशनको बन्दसत्रबाट टुंगो लाग्नेछ।
१५औँ महाधिवेशनबाट २३१ सदस्यीय केन्द्रीय कार्यसमिति निर्वाचित हुनेछ। केन्द्रीय सभापतिका लागि ४० हजार रुपैयाँ, उपसभापति र महामन्त्रीका लागि ३० हजार रुपैयाँ, सहमहामन्त्रीका लागि २० हजार रुपैयाँ तथा केन्द्रीय सदस्यका लागि ११ हजार रुपैयाँ उम्मेदवारी शुल्क निर्धारण गरिएको छ।
