ताजा अपडेट: पीएचपीको 'php2shell' कमजोरी: विश्वभरका लाखौँ वेबसाइट उच्च जोखिममा, तत्काल अद्यावधिक गर्न सुझाव
इन्टरनेटमा व्यापक प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषा पीएचपी (PHP) मा गम्भीर साइबर सुरक्षा कमजोरी फेला परेपछि नेपालका सरकारी वेबसाइटहरू अस्थायी रूपमा बन्द भएका छन्। २०८३ कात्तिक ५ गते बिहीबार बिहानसम्म राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, विभिन्न मन्त्रालय र पालिकासहितका डट जीओभी डट एनपी (gov.np) डोमेनका वेबसाइटहरू खुलेका छैनन्।
यो समस्या विश्वव्यापी रूपमा देखिएको हो। साइबर सुरक्षा अनुसन्धानकर्ता कम्पनी क्यालिफ (Calife) र विज (Wiz) ले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को सहयोगमा यी कमजोरीहरू पत्ता लगाएका हुन्। विज कम्पनीका अनुसार इन्टरनेटका करिब ७० प्रतिशत वेबसाइट प्रभावित हुन सक्ने अनुमान छ, यद्यपि यो तथ्याङ्क स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएको छैन।
विश्वभरका सरकारी सेवा प्रभावित
सुरक्षा कमजोरी समाधान गर्न अपडेट जारी गरिए पनि समयमै सुरक्षा अपडेट गर्न नसक्ने संस्थालाई आफ्ना वेबसाइट तथा प्रणाली अस्थायी रूपमा बन्द गर्न विभिन्न देशका साइबर सुरक्षा निकायले सुझाव दिएका छन्। यसै क्रममा फिनल्यान्ड सरकारले आफ्ना सार्वजनिक वेब सेवाहरू अस्थायी रूपमा बन्द गरेको छ भने नेदरल्यान्ड्सको साइबर सुरक्षा निकायले पनि आफ्नो वेबसाइट अफलाइन राखेको छ।
बेलायतको एडिनबरा नगर परिषद् र विकिपिडिया सञ्चालन गर्ने विकिमिडिया फाउन्डेसनले समेत केही प्रणाली बन्द गरेका छन्। अमेरिकाको राष्ट्रिय सुरक्षा एजेन्सी (एनएसए) ले पनि सुरक्षा अपडेट लागू गर्न नसक्ने संस्थालाई आफ्ना प्रणाली अफलाइन राख्न आग्रह गरेको छ। एनएसएका अनुसार यस्ता कमजोरीले सर्भरको फाइल प्रणाली वा डेटाबेससम्म अनधिकृत पहुँचको बाटो खोल्न सक्छन्।
साइबर सुरक्षा जोखिम र नेपालको तयारी
पत्ता लागेका यी कमजोरीहरू एक दशकभन्दा बढी समयदेखि पहिचान हुन नसकेको बताइएको छ। ओपनएआई (OpenAI) ले सुरु गरेको ‘प्याच द प्लानेट’ कार्यक्रमअन्तर्गत अनुसन्धानकर्तालाई उन्नत एआई उपकरण उपलब्ध गराइएको थियो, जसको प्रयोगबाट वेब विकासमा प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषाका कमजोरी पहिचान तथा समाधान गर्ने प्रयास गरिएको थियो।
सुरक्षा कमजोरीसम्बन्धी विवरण मंगलबार सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएपछि यसको जोखिम झनै बढेको छ। सम्बन्धित निकायहरूले प्रभावित प्रणालीमा सुरक्षा अपडेट लागू गर्न र आवश्यक सावधानी अपनाउन आग्रह गरेका छन्। नेपाल सरकारले साइबर सुरक्षा नीति, २०८० मन्त्रिपरिषदबाट पारित गरेको छ र राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्र पनि स्थापना गरेको छ।
गत वर्षको माघ १४ र १५ मा पनि नेपाल सरकारका चार सयभन्दा बढी सरकारी वेबसाइट केन्द्रीय डाटा सेन्टरमा डिडस (DDoS) साइबर आक्रमण हुँदा बन्द भएका थिए। यस पटकको बन्दले सरकारी सेवा प्रवाहमा प्रत्यक्ष असर पारेको छ। नेपालका सरकारी वेबसाइटहरू कहिलेसम्म बन्द रहनेछन् भन्नेबारे भने स्पष्ट जानकारी दिइएको छैन।
