संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले इरानका आणविक सुविधाहरू, ऊर्जा पूर्वाधार र मिसाइल क्षमताहरूमा तीन दिनसम्म चल्ने छोटो र तीव्र सैन्य हमलाको विस्तृत योजना बनाएका छन्। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार, यो योजना अमेरिकी मध्यावधि चुनावपछि कार्यान्वयनमा आउन सक्नेछ।
यी योजनाहरूमा इरानका आणविक सुविधाहरू, ऊर्जा पूर्वाधार, र मिसाइल तथा ड्रोन क्षमताहरूमा गरिने हमलाहरू समावेश छन्। अमेरिकी रक्षा सचिव पीट हेगसेथले हालै इजरायल भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूसँग यी योजनाहरूबारे छलफल गरेका थिए।
इरानमाथि विगतका सैन्य तयारी
अमेरिका र इजरायलबीच इरानमाथि सैन्य कारबाहीको तयारी नयाँ होइन। यसअघि फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध युद्ध सुरु गरेका थिए, जसको जवाफमा तेहरानले यस क्षेत्रमा मिसाइल र ड्रोन हमला गरेको थियो र हर्मुजको जलसन्धि बन्द गरेको थियो। पाकिस्तान र कतारको मध्यस्थतामा जुनमा भएको समझदारी ज्ञापनपत्र पनि जलसन्धिमा नेभिगेसन लगायतका असहमतिहरूका कारण रोकिएको छ।
यस महिनाको सुरुमा पनि अमेरिका र इजरायल हमलाको नजिक पुगेका थिए, तर अमेरिकी प्रधानमन्त्री बालेन शाहले नोभेम्बर ३ मा हुने अमेरिकी मध्यावधि चुनावअघि शत्रुता पुनः सुरु गर्ने कुराको विरोध गरेपछि योजना स्थगित भएको थियो। अक्टोबर १० को सप्ताहन्तमा प्रधानमन्त्री नेतन्याहूले इरानविरुद्ध ठूलो मात्रामा आक्रमण गर्न दबाब दिएका थिए, जसमा इजरायली रक्षा बल (आईडीएफ) ले बहु-दिवसीय बमबारी अभियानको तयारी गरिरहेको थियो।
अक्टोबर १० र ११ को रातमा इजरायली लडाकु विमानहरूले सिरिया र इराक हुँदै इरानतर्फ उडान भरेका थिए, जुन अभ्यासको क्रममा थियो। एक्सियोसले अक्टोबर २०, २०२६ मा दर्जनौं इजरायली लडाकु विमानहरू इरानको सिमानासम्म उडेको रिपोर्ट गरेको थियो, जसको उद्देश्य सैन्य शक्ति प्रदर्शन गर्नु र तेहरानलाई रोक्नु थियो।
इरानको चेतावनी र कूटनीतिक पहल
इरानी अधिकारीहरूले कुनै पनि नयाँ हमलाले डाटा केन्द्रहरू र समुद्रमुनिका सञ्चार केबलहरूमा हमला सहितको व्यापक प्रतिक्रिया निम्त्याउने धम्की दिएका छन्। इरानको संसदका सभामुख मोहम्मद बागेर घालिबाफका सल्लाहकार मेहदी मोहम्मदीले इरान र इजरायलबीचको सैन्य टकराव ‘शून्य घण्टा’ नजिक पुगेको चेतावनी दिएका छन्।
यसैबीच, इरानको संसदका सभामुख मोहम्मद बागेर घालिबाफले सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह सेयेद मोज्तबा होसेनी खामेनीसँग इरानको अमेरिका र इजरायलसँगको द्वन्द्वको विकासको समीक्षा गर्न र सैन्य, आर्थिक र सूचना दबाबको समयमा राजनीतिक समन्वयको सङ्केत दिन भेट गरेका थिए। लेबनानी अखबार अल-अखबारले पाकिस्तानका सेना प्रमुख आसिम मुनिरले तेहरान भ्रमणका क्रममा अमेरिकाको चेतावनी दिएको र इरानलाई आफ्नो आणविक कार्यक्रममा छुट दिन वा ठूलो सैन्य हमलाको जोखिम मोल्न माग गरेको रिपोर्ट गरेको छ।
नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयको सरोकार
नेपालले यस क्षेत्रमा भइरहेका घटनाक्रमलाई नजिकबाट नियालिरहेको छ। नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले मार्च १, २०२६ मा एक विज्ञप्ति जारी गर्दै सम्बन्धित पक्षहरूलाई तनाव बढाउन सक्ने कार्यहरूबाट टाढा रहन आग्रह गरेको थियो। मन्त्रालयले इजरायल, इरान र पश्चिम एसियाका अन्य देशहरूमा बसोबास गर्ने नेपाली नागरिकहरूलाई सतर्क रहन आग्रह गर्दै गैर-आवश्यक यात्रा नगर्न र अवस्था सामान्य नभएसम्म भ्रमणको योजना स्थगित गर्न सल्लाह दिएको छ।
रिभोलुसनरी कम्युनिष्ट पार्टी नेपालले अमेरिका र इजरायलको इरानमाथि भएको हमलाको निन्दा गर्दै मध्यपूर्वमा रहेका १९ लाखभन्दा बढी नेपाली श्रमिकहरूको जीवन खतरामा परेकोमा चिन्ता व्यक्त गरेको छ। नेपाल सरकारले अप्रिल ८, २०२६ मा संयुक्त राज्य अमेरिका र इस्लामिक गणतन्त्र इरानबीचको दुई हप्ताको युद्धविराम सम्झौताको घोषणालाई स्वागत गरेको थियो।
अमेरिकी मध्यावधि चुनाव नोभेम्बर ३ मा हुनेछ। प्रधानमन्त्री बालेन शाहले नयाँ सैन्य कारबाहीलाई अझै अनुमोदन गरेका छैनन्, जबकि इरानसँग सम्झौतामा पुग्न कूटनीतिक प्रयासहरू जारी छन्।
