लोपोन्मुख रैथाने बाली जोगाउन भोजपुरको षडानन्द नगरपालिकाले बीउ बैंक स्थापना गरेको छ।
स्थानीय रैथाने बाली लोप हुने जोखिम बढेको छ। यसकारण नगरपालिकाले संरक्षण अभियान थालेको हो। यसको लक्ष्य किसानलाई गुणस्तरीय बीउ उपलब्ध गराउनु हो। लोपोन्मुख जातका बाली पुनः उत्पादनमा ल्याई कृषि जैविक विविधता जोगाउने पनि यसको उद्देश्य छ।
नगरपालिकाका प्रमुख सुरेन्द्रकुमार उदासका अनुसार, स्थानीय रैथाने बालीको संरक्षण र विकासलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ। बीउ बैंकमार्फत बीउ संकलनसँगै किसानलाई वितरण गर्ने कार्यलाई निरन्तरता दिइएको उनले बताए।
कृषि शाखा प्रमुख दिपेन थापाले बीउ बैंकमार्फत रैथाने बालीका बीउ संकलन गरी संरक्षण गरिएको जानकारी दिए। कोदो, फापर, जौँ, चिनो, कागुनो, गहत, भटमास, सिमी, मकै लगायतका बाली संकलन भएका छन्। उनका अनुसार, षडानन्द क्षेत्रमा उत्पादन हुने २७ बालीका ११५ जात हालसम्म संकलन गरिएका छन्।
संकलित बीउ किसानलाई ५० प्रतिशत अनुदानमा वितरण गरिन्छ। यसले रैथाने बाली विस्तारमा टेवा पुर्याएको थापाले उल्लेख गरे। बीउ बैंकले किसानलाई बीउ छनोट, संरक्षण विधि र उत्पादन प्रवर्द्धनसम्बन्धी तालिम दिन्छ। यसले परम्परागत ज्ञानलाई आधुनिक कृषि प्रविधिसँग जोड्न मद्दत पुगेको छ।
नगरपालिकाका उपप्रमुख प्रमिला राईले स्थानीय बीउको अस्तित्व संकटमा पर्न नदिन यो पहल प्रभावकारी बन्ने विश्वास व्यक्त गरिन्। आगामी दिनमा बीउ बैंकलाई अझ व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउँदै विस्तार गर्ने नगरपालिकाको योजना छ।
नगरपालिकाले रैथाने बालीको बजारीकरण, ब्रान्डिङ र मूल्य अभिवृद्धिमा जोड दिनेछ। यसले किसानको आयस्तर वृद्धि गर्ने लक्ष्य लिएको छ।
