संयुक्त राष्ट्रसंघले आगामी हिउँदमा अफगानिस्तानमा १ करोड ९२ लाख मानिसले चरम खाद्य असुरक्षाको सामना गर्नुपर्ने भयावह चेतावनी दिएको छ। तीमध्ये करिब ५० लाख मानिस भोकमरीको आपत्कालीन अवस्थामा पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको मानवीय सहायता समन्वय कार्यालय (ओचा) का अनुसार, नोभेम्बरदेखि अप्रिलसम्मको कठिन हिउँदमा खाद्य संकट थप गम्भीर बन्ने सम्भावना छ। यस संकटले बालबालिका र कमजोर आर्थिक अवस्था भएका परिवारलाई बढी प्रभावित गर्नेछ।
खाद्य असुरक्षा र बालबालिकामा कुपोषणको बढ्दो जोखिम
ओचाकी अफगानिस्तानस्थित प्रवक्ता ओल्गा चेरेभकोले सेप्टेम्बर र अक्टोबरमा १ करोड ५९ लाख अफगान नागरिकले संकटपूर्ण वा त्योभन्दा खराब स्तरको खाद्य असुरक्षाको सामना गरेको बताएकी छन्। तीमध्ये ३४ लाख मानिस आपत्कालीन अवस्थामा थिए। चेरेभकोका अनुसार, हिउँदसम्म खाद्य असुरक्षाको अवस्था झनै बिग्रनेछ।
आवश्यक सहयोग समयमै उपलब्ध गराउन नसके लाखौँ मानिस गम्भीर संकटमा पर्ने जोखिम छ। आगामी वर्ष २०२७ मा ६ महिनादेखि ५ वर्ष उमेर समूहका ४० लाखभन्दा बढी बालबालिकालाई तीव्र कुपोषणको उपचार आवश्यक पर्ने अनुमान गरिएको छ। तीमध्ये १० लाखभन्दा बढी बालबालिका गम्भीर तीव्र कुपोषणबाट प्रभावित हुनेछन्।
सन् २०२६ मा ४० लाख बालबालिकालाई तीव्र कुपोषणको उपचार आवश्यक पर्ने अनुमान गरिएको थियो, जुन २०२७ मा ९ प्रतिशतले बढ्नेछ। गम्भीर तीव्र कुपोषणका घटनाहरू २०२६ मा ९ लाख ४२ हजारबाट बढेर २०२७ मा लगभग ११ लाख पुग्ने अनुमान गरिएको छ, जुन १६ प्रतिशतको वृद्धि हो। दक्षिणी अफगानिस्तानमा कुपोषणको सबैभन्दा गम्भीर स्तर रेकर्ड गरिएको छ।
सहायताको अभाव र जटिल मानवीय संकट
अफगानिस्तानमा आर्थिक कठिनाइ, खडेरी, वर्षौंदेखिको द्वन्द्व र अन्तर्राष्ट्रिय सहायतामा आएको कमीले खाद्य संकट थप चर्काएको छ। देशभरका करिब एक तिहाइ पोषण केन्द्रले आर्थिक अभावका कारण सेवा बन्द गरेका वा स्थगित गरेका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार, अगस्टको अन्त्यसम्म अफगानिस्तानमा जीवनरक्षक सहायता उपलब्ध गराउन आवश्यक रकमको ३० प्रतिशतभन्दा कम मात्रै प्राप्त भएको थियो। विश्व खाद्य कार्यक्रम (WFP) सँग २०२२ मा भएको कोषको १२ प्रतिशत मात्र अहिले उपलब्ध छ। WFP का कन्ट्री डाइरेक्टर जोन आइलिफले अक्टोबर १८, २०२६ मा यो जानकारी दिएका हुन्।
सन् २०२१ मा तालिबान सत्तामा फर्किएपछि अन्तर्राष्ट्रिय सहायता घटेको छ। महिलाको शिक्षा र सार्वजनिक जीवनमा सहभागितामाथि लगाइएका प्रतिबन्धका कारण तालिबान सरकार अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट पनि व्यापक रूपमा अलग रहँदै आएको छ।
यसैबीच, प्राकृतिक विपत् तथा सन् २०२३ यता इरान र पाकिस्तानबाट लाखौँ अफगान नागरिक फर्काइएका कारण मानवीय संकट थप जटिल बनेको छ। सन् २०२६ मा १.२ मिलियनभन्दा बढी अफगानहरू इरान र पाकिस्तानबाट फर्किएका छन्, जसले कमजोर समुदायहरूमा थप दबाब सिर्जना गरेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन संगठन (IOM) का अनुसार, सेप्टेम्बर २७ देखि अक्टोबर १०, २०२६ सम्म इरान र पाकिस्तानबाट ९९ हजार ७६९ जना अफगानिस्तान फर्किएका छन्। अफगान सरकारका उपप्रवक्ता हमदुल्लाह फितरतले अक्टोबर १७, २०२६ मा अक्टोबर ११ देखि अक्टोबर १७, २०२६ सम्मको एक हप्तामा ४ हजार ५२८ अफगान शरणार्थीहरू इरान र पाकिस्तानबाट स्वदेश फर्किएको बताए।
दीर्घकालीन समाधानको आवश्यकता र आगामी चुनौती
यस वर्ष राम्रो वर्षा र कृषि उत्पादनले केही राहत दिए पनि त्यसले वर्षौंको खडेरीबाट भएको क्षति पूर्ति गर्न नसक्ने राष्ट्रसंघले जनाएको छ। खाद्य संकट खाद्यान्नको उपलब्धतासँगै त्यसलाई किन्न सक्ने आर्थिक क्षमतासँग पनि जोडिएको छ।
ओचाले मानवीय सहायताले तत्काल ज्यान बचाउन सक्ने भए पनि दीर्घकालीन आर्थिक अवसर र सार्वजनिक सेवाको अभाव समाधान गर्न पर्याप्त नहुने जनाएको छ। चेरेभकोले हिउँदअघि नै खाद्य सहायता उपलब्ध गराउन, पशुधन र कृषि सम्पत्तिको संरक्षण गर्न तथा किसानलाई सहयोग गर्नुपर्नेमा जोड दिएकी छन्। साथै, स्वास्थ्य, पोषण र खानेपानी सेवाको पहुँच कायम राख्न पनि उनले आग्रह गरेकी छन्।
सन् २०२६ मा २१.९ मिलियन मानिसलाई मानवीय सहायता आवश्यक पर्नेछ, जुन अफगानिस्तानको जनसंख्याको लगभग ४५ प्रतिशत हो। २०२७ मा अफगानिस्तानका १४ वटा प्रान्तमा कुपोषणको गम्भीर स्तर पुग्ने अनुमान गरिएको छ, जसले देशको एक तिहाइभन्दा बढी भागलाई असर गर्नेछ।
आगामी वर्ष २०२७ मा ६ महिनादेखि ५ वर्ष उमेर समूहका ४० लाखभन्दा बढी बालबालिकालाई तीव्र कुपोषणको उपचार आवश्यक पर्नेछ। नोभेम्बर २०२६ देखि अप्रिल २०२७ सम्मको हिउँदमा १ करोड ९२ लाख मानिसले खाद्य असुरक्षाको सामना गर्ने अनुमान गरिएको छ। तालिबान सरकारलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले कहिले मान्यता दिनेछ र मानवीय सहायताका लागि आवश्यक रकम कहिले र कसरी पूरा हुनेछ भन्ने अनिश्चितता कायम छ।
