अक्टोबर १७, २०२६ मा अफगानिस्तानको पक्तिया प्रान्तमा तालिबान लडाकु र पाकिस्तानी सेनाबीच भएको भीषण झडपले सीमा व्यापार ठप्प पार्दा मधेस प्रदेशका किसान र व्यापारीहरू गम्भीर मारमा परेका छन्। यस घटनाले सीमावर्ती क्षेत्रमा तनाव चुलिएको छ।
अफगानिस्तानको सरकारी समाचार संस्था बख्तर न्युज एजेन्सीका अनुसार, पक्तिया प्रान्तको डन्ड वा पटान जिल्लाको सीमा क्षेत्रमा भएको भिडन्तमा सात पाकिस्तानी सैनिक मारिएका छन्। यद्यपि, यो दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि हुन सकेको छैन। पाकिस्तानका सुरक्षा अधिकारीहरूले भने अक्टोबर १७, २०२६ मा पाकिस्तानी सेना र अफगान तालिबानका कर्मचारीहरूबीच उत्तरपश्चिमी सीमामा धेरै स्थानमा गोली हानाहान भएको पुष्टि गरेका छन्।
रेडियो पाकिस्तानले खैबर पख्तुनख्वा प्रान्तको अपर कुर्रम क्षेत्रमा अफगान तालिबान सरकारका सुरक्षाकर्मीले बिना उक्साहट गोली चलाएको र पाकिस्तानी सेनाले त्यसको प्रभावकारी जवाफ दिएको जनाएको थियो। तालिबान सरकारका सुरक्षा स्रोतले बीबीसी पश्तोलाई बताएअनुसार अफगान सैनिक तथा सीमा सुरक्षाकर्मीको पाकिस्तानी सुरक्षाकर्मीसँग झडप भएको थियो। बीबीसी पश्तोलाई प्राप्त एउटा भिडियोमा तालिबान सरकारका सुरक्षाकर्मीले सीमापार रहेका पाकिस्तानी सुरक्षाकर्मीमाथि रकेट तथा तोपखानाको प्रयोग गरेको देखाइएको छ।
झडपका क्रममा पाकिस्तानको कुर्रम जिल्लाको पिवारमा रहेको आवासीय क्षेत्रमा एउटा रकेट खसेको थियो। पाकिस्तानी सेनाले तोपखानाको सहयोगमा तालिबानका पोस्टहरू ध्वस्त पारेको र पाकिस्तानमा प्रवेश गर्न खोज्ने पाकिस्तानी तालिबानका लडाकुहरूलाई मारेको दाबी गरेको छ। यद्यपि, अक्टोबर १७, २०२६ को झडपबारे अफगानिस्तानको तालिबान सरकारले तत्काल कुनै आधिकारिक टिप्पणी गरेको छैन।
डुरान्ड रेखा विवाद र व्यापारमा मधेसको क्षति
अफगानिस्तान र पाकिस्तानबीचको सीमा, जसलाई डुरान्ड रेखा भनिन्छ, सन् १८९३ मा ब्रिटिश भारत र अफगानिस्तानबीच स्थापित भएको थियो। यो रेखा दुई देशबीचको विवादित मुद्दा रहँदै आएको छ। अफगानिस्तानले डुरान्ड रेखालाई अन्तर्राष्ट्रिय सीमाको रूपमा कहिल्यै स्वीकार गरेको छैन, जसका कारण सीमामा तनाव बढिरहेको छ। सन् २०१७ देखि पाकिस्तानले सीमामा बार लगाउन थालेपछि यो तनाव थप चुलिएको छ।
सन् २०२१ मा अफगान तालिबान सत्तामा आएपछि पाकिस्तानमा तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान (TTP) द्वारा गरिने आक्रमणहरू बढेका छन्। पाकिस्तानले अफगान तालिबानलाई TTP लाई आश्रय दिएको आरोप लगाउँछ, जुन आरोप काबुलले अस्वीकार गर्छ। अक्टोबर २०२५ मा पाकिस्तानले TTP लडाकुहरूलाई लक्षित गरी अफगानिस्तानमा हवाई हमला गरेपछि दुई देशबीचको तनाव बढेको थियो, जसले सीमा झडपहरू निम्त्यायो।
पछिल्लो एक वर्षदेखि दुवै देशबीच सशस्त्र झडप र आक्रमणका घटना भइरहेका छन्। यसै कारण अक्टोबर १२, २०२५ मा पाकिस्तानले अफगानिस्तानसँग जोडिएका सबै व्यापारिक नाकाहरू बन्द गरेको थियो। यसले दुवै देशको व्यापारमा ठूलो असर पारेको छ।
यसको असर नेपालको मधेस प्रदेशमा पनि प्रत्यक्ष परेको छ। वीरगञ्ज नाका हुँदै अफगानिस्तान र पाकिस्तानतर्फ जाने कृषिजन्य उत्पादन तथा अन्य सामग्रीको निर्यातमा अवरोध आएको छ। विशेषगरी मधेसका किसानले उत्पादन गरेका तरकारी, फलफूल र खाद्यान्नको बजार प्रभावित भएको छ। सीमा बन्द हुँदा वीरगञ्जका व्यापारीहरूले तेस्रो मुलुकबाट आयातित सामान अफगानिस्तान र पाकिस्तान पठाउन समस्या भोगेका छन्। यसले मधेस प्रदेशको अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभाव पारेको छ।
नागरिक हताहतको भयावह आँकडा
संयुक्त राष्ट्र सहायता मिसन अफगानिस्तान (UNAMA) को अक्टोबर १५, २०२६ मा प्रकाशित रिपोर्टले सीमा क्षेत्रको भयावह अवस्था उजागर गरेको छ। रिपोर्ट अनुसार, अक्टोबर १, २०२५ देखि सेप्टेम्बर ३०, २०२६ सम्म अफगानिस्तान-पाकिस्तान सीमामा भएका सैन्य घटनाहरूमा ५१२ नागरिकको मृत्यु भएको र १,२३६ जना घाइते भएका छन्।
जुलाई १ देखि सेप्टेम्बर ३०, २०२६ सम्मको तीन महिनाको अवधिमा मात्र १३ जनाको मृत्यु र २० जना घाइते भएका थिए। UNAMA ले कुनार, पक्तिका र हेलमन्ड प्रान्तमा पाकिस्तानी सेनाको आक्रमणबाट महिला र बालबालिका सहित नागरिकको मृत्यु भएको उल्लेख गरेको छ। यसले सीमा क्षेत्रमा बसोबास गर्ने सर्वसाधारणको जनजीवनमा गम्भीर मानवीय संकट निम्त्याएको छ।
यसअघि अक्टोबर १ मा पाकिस्तान सरकारले अफगानिस्तानका ११ जना कथित उग्रवादीलाई मारेको दाबी गरेको थियो। तर, अफगान तालिबानका अधिकारीहरूले उक्त दाबी अस्वीकार गर्दै अफगानिस्तानका कुनार र हेलमन्द प्रान्तमा सर्वसाधारणका घरमा गरिएको बमबारीमा नौ जना नागरिक मारिएको आरोप लगाएका थिए।
अक्टोबर १७, २०२६ मा भएको पछिल्लो झडपमा दुवै पक्षमा भएको हताहतको संख्या अझै अज्ञात छ। झडपको कारण के थियो भन्ने बारेमा थप विवरण सार्वजनिक भएको छैन। अफगानिस्तान र पाकिस्तानबीचको व्यापारिक नाका कहिले खुल्छ भन्ने स्पष्ट नहुँदा मधेस प्रदेशका किसान र व्यापारीहरू थप चिन्तित बनेका छन्।
