एक महिना लामो युद्धविरामबीच हर्मुज जलमार्गमा अमेरिका र इरानबीच बिहीबार गम्भीर सैन्य मुठभेड भएको छ, जसलाई युद्धविरामपछिको सबैभन्दा ठूलो परीक्षण मानिएको छ। यो घटना वासिङ्टनले द्वन्द्व अन्त्यको प्रस्तावमा इरानको प्रतिक्रिया पर्खिरहेकै समयमा भएकोले यसले क्षेत्रीय भूराजनीतिक तनावलाई अझै बढाउने संकेत गरेको छ।
अमेरिकाले औपचारिक रूपमा द्वन्द्व अन्त्यको प्रस्ताव पेस गरेको भए पनि इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम स्थगित गर्ने र विश्वको तेल तथा ग्यास आपूर्तिको २० प्रतिशत हिस्सा ओगट्ने जलमार्ग पुनः खोल्ने अमेरिकी मागलाई अझै सम्बोधन गरेको छैन।
गत सोमबार पनि अमेरिकी सेनाले छवटा इरानी साना डुङ्गाहरू ध्वस्त पारेको र इरानी क्रुज मिसाइल तथा ड्रोनहरूलाई निष्क्रिय पारेको दाबी गरेको थियो, जसले तेहरानले हर्मुज जलमार्गबाट ढुवानी सुचारु गर्ने अमेरिकी प्रयासलाई विफल पार्ने कोसिस गरिरहेको देखाउँछ। यसैबीच, वासिङ्टनसँगको वार्तामा लेबनानमा इजरायली आक्रमण रोक्नु इरानको प्रमुख सर्त रहेको छ, र गत महिना युद्धविराम भएयता लेबनानको राजधानी बेरुतमा इजरायलले हवाई आक्रमण गरी हिज्बुल्लाह कमाण्डरको हत्या गरेको छ।
आक्रमण र क्षतिबारे अमेरिका र इरानका फरक दाबी
इरानी सेनाका अनुसार अमेरिकाले हर्मुज जलमार्गमा प्रवेश गर्ने दुई जहाजलाई निशाना बनाउनुका साथै इरानी क्षेत्रहरू, विशेषगरी केश्म टापुका नागरिक क्षेत्रहरू र बन्दर खामिर तथा सिरिकको तटीय क्षेत्रमा हवाई आक्रमण गरेको थियो। इरानको शीर्ष संयुक्त सैन्य कमाण्डले यसको जवाफमा आफूहरूले जलमार्गको पूर्व र चाबहार बन्दरगाहको दक्षिणमा रहेका अमेरिकी सैन्य जहाजहरूमा आक्रमण गरेको जनाएको छ। इरानको खातम अल-अन्बिया केन्द्रीय मुख्यालयका प्रवक्ताले इरानी आक्रमणबाट शत्रु पक्षलाई ठूलो क्षति पुगेको बताएका छन्।
यता, अमेरिकी केन्द्रीय कमाण्ड (सेन्टकम) ले भने इरानले तीनवटा नौसेना विध्वंसकलाई लक्षित गरी क्षेप्यास्त्र, ड्रोन र साना डुङ्गाहरू प्रयोग गरेको तर आफ्नो कुनै पनि सम्पत्तिमा क्षति नभएको दाबी गरेको छ। सेन्टकमका अनुसार अमेरिकाले इरानी आक्रमणको जवाफमा मात्र आफूले गोली चलाएको र क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन प्रक्षेपण स्थलहरूमा आक्रमण गरेको बताएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले एबीसीका एक रिपोर्टरलाई संक्षिप्त प्रतिक्रिया दिँदै युद्धविराम अझै कायम रहेको बताएका छन्, यस सैन्य मुठभेडलाई कम महत्त्व दिने प्रयास गर्दै उनले इरानी आक्रमणकारीहरूका धेरै साना डुङ्गाहरू पूर्ण रूपमा नष्ट भएको र इरानले वार्ताद्वारा युद्ध अन्त्य गर्ने कुरालाई स्वीकार गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
शुक्रबार एसियाली बजारमा अमेरिकी कच्चा तेलको मूल्य ३ प्रतिशतसम्म बढेको छ। फेब्रुअरी अन्त्यदेखि यता अमेरिकी पेट्रोलको मूल्य ४० प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि भइसकेको छ।
इरानले थप आक्रमण भएमा कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएको छ। यद्यपि, इरानी सञ्चारमाध्यम ‘प्रेस टिभी’ ले धेरै घण्टाको गोलीबारीपछि हर्मुज नजिकैका टापु र तटीय सहरहरूको अवस्था अहिले सामान्य बनेको रिपोर्ट गरेको छ। वासिङ्टनले द्वन्द्व अन्त्यको प्रस्तावमा इरानको प्रतिक्रिया पर्खिरहेको छ, तर इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम स्थगित गर्ने र विश्वको तेल तथा ग्यास आपूर्तिको २० प्रतिशत हिस्सा ओगट्ने जलमार्ग पुनः खोल्ने अमेरिकी मागलाई अझै सम्बोधन गरेको छैन।
