बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जले निर्माण गरेका ३० कृत्रिम पोखरीले चुरे तथा भावर क्षेत्रको पानी अभाव समस्या समाधान गरेको छ। यसले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व घटाउनुका साथै वन्यजन्तु संरक्षणमा टेवा पुर्याएको छ। निकुञ्जका प्रमुख वीरेन्द्रप्रसाद कँडेलका अनुसार, पोखरीहरूमा सौर्य ऊर्जाबाट पानी भरिन्छ।
बाह्रै महिना पानी उपलब्ध भएपछि वन्यजन्तु मानव बस्तीमा पुग्ने क्रम घटेको छ। यसले निकुञ्जभित्रका वन्यजन्तुको अवस्थामा समेत सुधार आएको छ। कँडेलले करिब ७२ किलोमिटर क्षेत्रमा पानीको उपलब्धता सुनिश्चित भएको बताए।
बाघको बासस्थान विस्तारका लागि स्थापना भएको यो निकुञ्जमा भौगोलिक कारणले सतहमा पानी कम थियो। सुक्खायाममा वन्यजन्तु पानीको खोजीमा निकुञ्ज बाहिर निस्कन्थे।
पानीसँगै घाँसेमैदान सुधारले आहारा र बासस्थान सुदृढ भएको छ। यसले चितल, चौका, रतुवा, नीलगाई र जरायोलगायत वन्यजन्तुको सङ्ख्या बढाएको छ। आहारा प्रजातिको वृद्धिले बाघ संरक्षणमा समेत सकारात्मक प्रभाव पारेको छ।
विगतमा पानी र आहारा अभावले मध्यवर्ती क्षेत्रका गाउँबस्तीमा पुग्ने वन्यजन्तु अहिले कोर क्षेत्रमै केन्द्रित छन्। यसले द्वन्द्व घटाउनुका साथै स्थानीयमा सुरक्षा र विश्वास बढाएको छ।
निकुञ्ज प्रमुख कँडेलले यो अभ्यासले संरक्षण, पारिस्थितिक सन्तुलन र स्थानीय सुरक्षालाई मजबुत बनाएको बताए। यो चुरे तथा भावर क्षेत्रका अन्य संरक्षण कार्यक्रमका लागि उदाहरणीय मानिएको छ।
