वीरगञ्ज नाकाबाट चालु आर्थिक वर्षको पहिलो नौ महिनामा मात्र दुई अर्ब ९८ करोड रुपैयाँ बराबरको विद्युतीय सवारीसाधन आयात भएको छ। यो आँकडाले मुलुकमा विद्युतीय सवारीसाधनको प्रयोगप्रतिको बढ्दो आकर्षण र आयातमा आएको उल्लेख्य वृद्धि देखाउँछ। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा यस वर्ष विद्युतीय सवारीसाधनको आयात १०२ प्रतिशतले बढेको छ, जसको मूल्य एक अर्ब ५० करोड रुपैयाँले बढी हो। नेपालको इतिहासमा सवारीसाधनको प्रयोग सधैं नै आर्थिक विकासको एक महत्वपूर्ण सूचक रहँदै आएको छ, र विद्युतीय सवारीको यो बढ्दो आयातले देशको ऊर्जा सुरक्षा र वातावरणीय दिगोपनतर्फको यात्रालाई थप बलियो बनाउने संकेत गर्दछ। यसरी हेर्दा, मुलुकले परम्परागत इन्धनमाथिको निर्भरता घटाउँदै स्वच्छ ऊर्जाको प्रयोगतर्फ पाइला चालेको प्रष्ट हुन्छ।
वीरगञ्ज नाकाबाट विद्युतीय सवारीसाधन आयातमा शतप्रतिशतको वृद्धि
वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयका सूचना अधिकारी उदयसिंह विष्टका अनुसार, चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि चैतसम्मको अवधिमा विद्युतीय सवारीसाधनको आयातमा शतप्रतिशतले वृद्धि भएको छ। गत आर्थिक वर्षको यही नौ महिनाको अवधिमा एक अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ बराबरको विद्युतीय सवारीसाधन आयात भएको थियो। यसरी हेर्दा, चालु आवको नौ महिनामा मात्र एक अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ बराबरको थप विद्युतीय सवारीसाधन आयात भएको देखिन्छ। यो वृद्धिले नेपालको सवारीसाधन बजारमा विद्युतीय सवारीको हिस्सा बढ्दै गएको स्पष्ट पार्छ। नेपालको संविधानले नै वातावरण संरक्षण र दिगो विकासलाई प्राथमिकता दिएको छ, र विद्युतीय सवारीको प्रयोग यस लक्ष्य प्राप्तिको एक महत्वपूर्ण माध्यम बन्न सक्छ। यस तथ्यांकले सरकारको विद्युतीय सवारी प्रवर्द्धन नीतिले सार्थकता पाउँदै गएको देखाउँछ, जसले गर्दा नागरिकहरूले पनि यस प्रविधिको फाइदा लिन थालेका छन्।
- चालु आर्थिक वर्षको नौ महिनामा वीरगञ्ज नाकाबाट २ अर्ब ९८ करोड रुपैयाँ बराबरको विद्युतीय सवारी आयात।
- गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा आयात १०२% (१ अर्ब ५० करोड) ले वृद्धि।
- गत आवको नौ महिनामा १ अर्ब ४८ करोडको विद्युतीय सवारी आयात भएको थियो।
- चालु आवको नौ महिनामा मात्र १ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँको थप आयात।
- वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयले आयातमा शतप्रतिशतले वृद्धि भएको पुष्टि गरेको छ।
विद्युतीय सवारीसाधन आयात वृद्धिका पछाडिका कारणहरू
विद्युतीय सवारीसाधनको आयात वृद्धि हुनुका पछाडि धेरै कारणहरू छन्। सरकारले विद्युतीय सवारीलाई प्रोत्साहन गर्न भन्सार र अन्तःशुल्कमा दिएको छुट, बढ्दो इन्धनको मूल्य, वातावरणीय प्रदूषण कम गर्ने चेतनाको विकास, र विभिन्न कम्पनीहरूले बजारमा ल्याएका आकर्षक मोडलहरू यसका प्रमुख कारण हुन्। विशेषगरी, शहरी क्षेत्रका उपभोक्ताहरूमा विद्युतीय सवारीप्रति आकर्षण बढेको पाइन्छ। नेपालले सन् २०२० सम्ममा २०% विद्युतीय सवारी प्रयोगमा ल्याउने महत्वाकांक्षी लक्ष्य राखेको थियो, र यस्ता आयात वृद्धिले त्यो लक्ष्यतर्फ अघि बढ्न मद्दत गरिरहेको छ। यसका अतिरिक्त, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा विद्युतीय सवारी प्रविधिको विकास र विभिन्न देशहरूले यसलाई अपनाउन थालेकोले पनि नेपालमा यसको आयात सहज भएको छ।
वीरगञ्ज नाकाको बढ्दो व्यावसायिक महत्व
नेपालको अर्थतन्त्रमा वीरगञ्ज नाकाको भूमिका सधैं महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ। यो नाकाबाट हुने आयात-निर्यातले देशको व्यापार घाटा र राजश्व संकलनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ। विद्युतीय सवारीसाधनको आयातमा आएको यो उल्लेख्य वृद्धिले वीरगञ्ज नाकाको व्यावसायिक महत्वलाई थप उजागर गरेको छ। यसले न केवल सवारीसाधन व्यवसायीहरूलाई फाइदा पुर्याएको छ, बल्कि सरकारलाई राजश्व संकलनमा समेत टेवा पुर्याएको छ। यद्यपि, यसको बढ्दो आयातले मुलुकको व्यापार घाटामा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषयमा थप विश्लेषण आवश्यक छ। वीरगञ्ज नाका, जुन भारतसँगको प्रमुख व्यापारिक नाका हो, यसले नेपालको कुल वैदेशिक व्यापारको ठूलो हिस्सा ओगट्छ, र यस नाकाबाट विद्युतीय सवारीको आयात बढ्नुले नेपालको आयात नीतिमा आउन सक्ने परिवर्तनको संकेत पनि गर्दछ।
आम नागरिकमा विद्युतीय सवारीको प्रभाव
विद्युतीय सवारीसाधनको आयात बढ्नुले सामान्य नागरिकलाई धेरै हिसाबले फाइदा पुग्ने देखिन्छ। पहिलो त, पेट्रोल र डिजेलबाट चल्ने सवारीसाधनको तुलनामा विद्युतीय सवारी चलाउन सस्तो पर्छ। यसले इन्धन खर्चमा बचत गराउँछ, जसले गर्दा निम्न तथा मध्यम वर्गीय परिवारहरूको मासिक खर्चमा राहत मिल्न सक्छ। दोस्रो, वातावरणीय प्रदूषण कम हुन्छ, जसले नागरिकको स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ। विशेषगरी, काठमाडौं जस्ता प्रदूषित शहरहरूमा यसको प्रभाव अझ बढी महसुस गरिनेछ। तेस्रो, सरकारले विद्युतीय सवारीलाई प्रोत्साहन गर्न नीतिगत रूपमा सहयोग गरिरहेको छ। यद्यपि, विद्युतीय सवारीको मूल्य अझै पनि धेरै नागरिकको पहुँचभन्दा बाहिर रहेको अवस्था छ, जसले गर्दा सबैले यसको लाभ लिन सकेका छैनन्। साथै, देशभरि विद्युतीय सवारी चार्ज गर्ने पूर्वाधारको विकास अझै पर्याप्त हुन सकेको छैन, जसले गर्दा यसको प्रयोगमा केही व्यावहारिक कठिनाईहरू पनि छन्।
विद्युतीय सवारीको भविष्य र आगामी पाइलाहरू
सरकारले विद्युतीय सवारीको प्रयोगलाई थप प्रोत्साहन गर्न र पूर्वाधार विकासमा जोड दिनुपर्ने देखिन्छ। जस्तै, देशभरि चार्जिंग स्टेसनहरूको सञ्जाल विस्तार गर्ने, विद्युतीय सवारीको मूल्यलाई आम नागरिकको पहुँचमा ल्याउन थप कर छुट दिने, र स्थानीय उत्पादनलाई प्रोत्साहन गर्ने जस्ता कदमहरू चाल्नुपर्ने हुन्छ। वीरगञ्ज नाकाबाट हुने आयातको यो प्रवृत्तिले नेपालको सवारी बजारको भविष्यलाई संकेत गर्दछ, जहाँ विद्युतीय सवारीको दबदबा बढ्ने सम्भावना छ। यसका लागि, सरकारले विद्युतीय सवारी निर्माण तथा मर्मतसम्भारमा दक्ष जनशक्ति उत्पादनमा पनि लगानी गर्नुपर्ने हुन्छ। यसका अतिरिक्त, विद्युतीय सवारीको प्रयोगलाई बढावा दिन जनचेतनाका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नुपर्ने आवश्यकता छ, जसले गर्दा नागरिकहरू यस प्रविधिको फाइदाबारे पूर्ण रूपमा अवगत हुन सकून्।