संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बिहीबार सलेम न्युज च्यानलसँगको अन्तर्वार्तामा इरानविरुद्ध सैन्य हमला पुनः सुरु गर्ने धम्की दिएका छन्। ट्रम्पले अमेरिकी सहयोगी र जहाजहरूलाई इरानले धम्की दिए सैन्य बल प्रयोग गर्न ‘कुनै हिचकिचाहट बिना’ गर्ने स्पष्ट पारेका हुन्।
ट्रम्पले सैन्य बल प्रयोग गर्न हिचकिचाउने प्रश्नमा ‘होइन, कुनै हिचकिचाहट बिना’ भनेर जवाफ दिएका थिए। उनले अमेरिकाले फारसको खाडी र हर्मुजको जलडमरु नियन्त्रण गर्ने र इरानमाथि लगाएको नाकाबन्दीले उसको अर्थतन्त्रलाई गम्भीर क्षति पुर्याएको दाबी गरे।
पृष्ठभूमि
- सन् २०२५ जनवरी २० मा डोनाल्ड ट्रम्पले संयुक्त राज्य अमेरिकाको ४७ औं राष्ट्रपतिको रूपमा आफ्नो दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेका थिए।
- सन् २०२६ फेब्रुअरी २८ मा संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि संयुक्त सैन्य हमला सुरु गरेका थिए, जसलाई अमेरिकाले 'अपरेशन एपिक फ्युरी' नाम दिएको थियो।
- यस हमलामा इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनी र अन्य दर्जनौं शीर्ष अधिकारीहरू मारिएका थिए।
- सन् २०२६ अप्रिल १३ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानमाथि नौसेना नाकाबन्दी लगाएको थियो।
ट्रम्पका दाबी र अन्तर्राष्ट्रिय तथ्यांक
ट्रम्पले इरानी शासन पतनको संघारमा रहेको, मुद्रास्फीति ३०१ प्रतिशत पुगेको, अर्थतन्त्र ध्वस्त भएको र सैन्य बल समाप्त भएको दाबी गरे। उनले पछिल्लो पाँच महिनामा अमेरिकाले एक जना पनि सिपाही गुमाएको छैन र इरानविरुद्धको गहन लडाइँ तीन हप्ता मात्र चलेको बताए।
तर, ट्रम्पका यी दाबीहरू अन्तर्राष्ट्रिय तथ्यांकसँग मेल खाँदैनन्। अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (IMF) को तथ्यांकअनुसार सन् २०२६ जुलाईमा इरानको मुद्रास्फीति दर ८७.९० प्रतिशत थियो, जुन जुन २०२६ मा ८८.६० प्रतिशतबाट घटेको हो। IMF ले अक्टोबर २०२६ को विश्व आर्थिक आउटलुकअनुसार सन् २०२६ मा इरानको वास्तविक कुल गार्हस्थ उत्पादन (GDP) ७.६ प्रतिशतले संकुचित हुने प्रक्षेपण गरेको छ।
त्यस्तै, पेन्टागनले अक्टोबर २९, २०२६ सम्ममा इरान युद्धमा २३ जना अमेरिकी सेवा सदस्यको मृत्यु भएको रिपोर्ट गरेको छ। इरानको सैन्य शक्तिको सन्दर्भमा, सन् २०२६ को ग्लोबल फायरपावर मूल्याङ्कनमा इरान १४५ देशमध्ये १६ औं स्थानमा छ, जसको सैन्य सूचीमा करिब ६ लाख १० हजार सक्रिय कर्मचारी, ३ लाख ५० हजार रिजर्भेसन, ५५१ विमान, २ हजार ६७५ ट्याङ्क, ७५ हजारभन्दा बढी बख्तरबंद गाडी, १ हजार ५५० रकेट प्रोजेक्टर र २५ पनडुब्बीहरू समावेश छन्।
इरानको कडा जवाफको चेतावनी
ट्रम्पको धम्कीको जवाफमा इरानका सैन्य अधिकारीहरूले कडा प्रतिक्रिया दिने चेतावनी दिएका छन्। इरानका सशस्त्र बलका वरिष्ठ प्रवक्ता ब्रिगेडियर जनरल अबोलफाजल शेकार्चीले नोभेम्बर १२, २०२६ मा कुनै पनि अमेरिकी हमलाको जवाफ १० गुणा बढी तीव्र हुने बताएका छन्।
इरानका उप-सशस्त्र बल प्रमुख केयोउमर्स हेदारीले इरानले मध्यपूर्वभन्दा बाहिरका सम्भावित लक्ष्यहरूको विस्तारित सूची तयार गरेको जानकारी दिएका छन्। रिभोलुसनरी गार्ड्सका सल्लाहकार मोहम्मदरेजा नाघदीले सशस्त्र बलहरूलाई भौगोलिक प्रतिबन्धबिना बदला लिने अधिकार दिइएको बताएका छन्।
नेपालमा पर्ने प्रभाव
मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावले नेपालमा पनि प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने देखिएको छ। नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार, इरानमा १० जना नेपाली नागरिक कानुनी रूपमा बसोबास गरिरहेका छन्, जसमध्ये ४ जना फर्कने प्रक्रियामा छन् र ६ जना त्यहीँ छन्। मन्त्रालयले मध्यपूर्वमा रहेका नेपालीहरूको सुरक्षा सरकारको उच्च प्राथमिकतामा रहेको र आपतकालीन उद्धारका लागि तयारी सुरु गरिसकेको जनाएको छ।
इरान युद्ध सुरु भएपछि (सन् २०२६ फेब्रुअरी २८ देखि सेप्टेम्बर २०२६ को मध्यसम्म) खाडी मुलुक जाने कामदारहरूको नयाँ स्वीकृति ५२.१२ प्रतिशतले घटेको वैदेशिक रोजगार विभागको तथ्यांकले देखाउँछ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा २ लाख २८ हजार १६५ बाट यो संख्या १ लाख ९ हजार २४९ मा झरेको छ।
अब के हुन्छ
इरानका सैन्य अधिकारीहरूले अमेरिकाले इरानविरुद्ध नयाँ हमला गरेमा युरोपसम्मका अमेरिकी अड्डाहरू र विश्वभरका लक्ष्यहरूलाई निशाना बनाउने धम्की दिएका छन्।
नेपालका लागि किन महत्त्वपूर्ण
नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार, इरानमा १० जना नेपाली नागरिक कानुनी रूपमा बसोबास गरिरहेका छन्, जसमध्ये ४ जना फर्कने प्रक्रियामा छन् र ६ जना त्यहीँ छन्। मन्त्रालयले मध्यपूर्वमा रहेका नेपालीहरूको सुरक्षा सरकारको उच्च प्राथमिकतामा रहेको र आपतकालीन उद्धारका लागि तयारी सुरु गरिसकेको जनाएको छ।
