रौतहटको गौर र भारतको बैरगनिया सीमामा भारतीय पक्षले एकतर्फी बाँध अग्लो र बलियो बनाएपछि वर्षायाममा सदरमुकाम गौरसहित दर्जनौँ नेपाली गाउँ डुबानमा पर्ने जोखिम बढेको छ। दशगजा क्षेत्रमा दुवै देशको सहमतिबिना संरचना निर्माण, विस्तार वा परिवर्तन गर्न नपाइने नियम मिचिएको छ।
स्थानीय अमित केशरीका अनुसार, बैरगनिया क्षेत्रको बाँधले वर्षायाममा बाढीको बहाव थुनेर गौर र आसपासका गाउँ डुबाउँछ। भारतले आफ्नो भूमि बचाउन सीमा क्षेत्रमा १५ फिट अग्लो र पाँच किलोमिटर लामो बाँध बनाएको छ।
भारतीय पक्षले बैरगनियाको पूर्वी क्षेत्रको बाँधका तीन ढोका (सुलीसगेट) बन्द गर्दा हरेक वर्ष गौर जलमग्न हुने गरेको छ। गौर डुबानमा परेपछि नेपालीले बाँध भत्काउने र सुलीसगेट खोल्ने डरले भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी) हतियारसहित २४सै घण्टा बाँधमा तैनाथ रहन्छ।
नेपाल पत्रकार महासङ्घ रौतहट शाखाका सचिव गौतम श्रेष्ठले बाँध अग्लो हुँदा लालबकैया र वाग्मती नदीको पानी निकास नपाएर नेपाली बस्तीमा पस्ने गरेको बताए। रिङ बाँधमा माटो थपिँदा बाढीको बहाव रोकिन्छ। यसले गौर र आसपासका क्षेत्र पूर्ण डुबानमा पर्छन्। गौरमा पानी निकास नहुँदा बर्सेनि धनजनको क्षति हुन्छ।
केही वर्षअघि तत्कालीन प्रमुख जिल्ला अधिकारी किरण थापाको पालामा माटो थप्न लाग्दा स्थानीय प्रशासन र सशस्त्र प्रहरीले आपत्ति जनाएपछि काम रोकिएको थियो। गौर नगरपालिकाका पूर्व नगरप्रमुख अजयकुमार गुप्ताले सीमा क्षेत्रमा एकतर्फी अग्ला संरचना बनाउन निषेध रहेको बताए। भारतले आफ्नो भूमि जोगाउन बाँध मर्मतको बहानामा माटो थपेर चौडाइ पनि बढाइरहेको छ।
भारतले वाग्मती नदीदेखि बकैया नदीपारि बन्जराहा गाउँसम्म पाँच किलोमिटर क्षेत्रमा बाँध निर्माण गर्दा गौर नगर क्षेत्र बर्सेनि डुबानमा पर्छ। पूर्व नगरप्रमुख गुप्ताले विसं २०७७ मा बकैया नदीमा तटबन्ध गर्दा भारतीय पक्षले अवरोध गरेको स्मरण गरे। अहिले भारतले बाँध बलियो बनाइरहेको र सुलीसगेट बन्द गरेपछि गौरवासी समस्यामा छन्।
रौतहटका प्रमुख जिल्ला अधिकारी दिनेशसागर भुसालले भारतीय समकक्षी सितामाढीका डीएम रुचि पाण्डेलाई बाँधमा माटो थप्ने कामबारे ध्यानाकर्षण गराएका छन्। डीएम पाण्डेले केन्द्रीय सरकारबाटै मर्मतको काम भएको जानकारी दिएकी छिन्।
यो विषय सीमा र अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिसँग जोडिएकाले केन्द्र सरकारले कूटनीतिक पहल गर्नुपर्ने माग छ। विगतका मधेस प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरूले पनि सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन्। भारतको एकपक्षीय बाँधले राजदेवी नगरपालिकाका बेलबिछुवा, ब्रम्हपुरी लक्ष्मीपुर, गौरका नौवटै वडा र इशनाथ नगरपालिकाका बैरिया, औरैया, बन्जरहा गाउँ बर्सेनि डुबानमा पर्छन्। यस क्षेत्रमा करोडौँको धनजन र बालीनालीको क्षति हुँदै आइरहेको छ।
