सर्लाहीको खेतबारी र धनुषाको मिथिला संस्कृतिको संगममा कृषि पर्यापर्यटनले मधेस प्रदेशको आर्थिक समृद्धि र सांस्कृतिक पहिचानलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने सम्भावना देखिएको छ। यदि प्रदेश सरकारले आफ्नै स्रोतसाधनलाई मूल्य सिर्जनामा लगाउने, स्थानीय अर्थतन्त्रलाई सुदृढ गर्ने र मौलिक पहिचान निर्माण गर्ने क्षेत्रको रूपमा यसलाई पुनः परिभाषित गर्न सकेमा कृषि पर्यापर्यटन परिवर्तनको एक बलियो आधार बन्न सक्छ।
मधेस प्रदेश, विशेषगरी यसको उर्वर भूमि र अनमोल सांस्कृतिक धरोहर, आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकका लागि एक आकर्षक गन्तव्य बन्न सक्छ। यहाँका किसानहरूले परम्परागत खेतीपातीका साथै होमस्टे, स्थानीय परिकारको स्वाद, सांस्कृतिक कार्यक्रम र कृषि उपजको प्रत्यक्ष अनुभव गराएर आयआर्जनका नयाँ अवसरहरू सिर्जना गर्न सक्छन्। यसले ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउनुका साथै युवालाई विदेश पलायन हुनबाट रोक्न पनि मद्दत गर्नेछ।
वीरगञ्जको सीमावर्ती व्यापारिक चहलपहल र जनकपुरको धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्वले पनि कृषि पर्यापर्यटनको विकासमा टेवा पुर्याउनेछ। पर्यटकहरूले कृषि उपजको खरिदबिक्री मात्र नभई स्थानीय हस्तकला, चाडपर्व र जीवनशैलीको अनुभव गर्न पाउनेछन्। यसका लागि प्रदेश सरकारले पूर्वाधार विकास, तालिम, बजारीकरण र प्रचारप्रसारमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता छ।
मधेस प्रदेशको आर्थिक र सांस्कृतिक कायापलटको सम्भावना
मधेस प्रदेशको कृषि र संस्कृतिलाई एकीकृत गरी पर्यापर्यटनको विकास गर्दा यसले प्रदेशको आर्थिक र सामाजिक जीवनमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ। यसले परम्परागत कृषि प्रणालीलाई आधुनिक प्रविधि र बजारसँग जोड्नेछ। स्थानीय उत्पादनको मूल्य अभिवृद्धि गरी किसानको आय बढाउने र रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्नेछ। यसका अतिरिक्त, यसले मधेसको विशिष्ट सांस्कृतिक पहिचानलाई विश्वसामु चिनाउने र यसको जगेर्नामा सहयोग पुर्याउनेछ। यस क्षेत्रको विकासका लागि स्थानीय समुदाय, प्रदेश सरकार र निजी क्षेत्रको सहकार्य आवश्यक छ।
यसका लागि प्रदेश सरकारले कम्तीमा ५० वटा गाउँपालिका र नगरपालिकामा कृषि पर्यापर्यटनको सम्भाव्यता अध्ययन गरी विशेष योजना तर्जुमा गर्नुपर्ने देखिन्छ। यसमा स्थानीय उत्पादनको ब्रान्डिङ, सडक सञ्जालको स्तरोन्नति, पर्यटक आवास (होमस्टे) को व्यवस्थापन र सफा तथा सुरक्षित वातावरणको सुनिश्चितता जस्ता कुराहरू समावेश हुनुपर्छ। यसबाट मधेस प्रदेश केवल कृषि उत्पादनको क्षेत्र मात्र नभई एक आकर्षक पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा स्थापित हुनेछ।
