भारतको बिहार राज्यस्थित सोनवर्षा बजारबाट आठ बोरा रासायनिक मल खरिद गरी नेपाल ल्याउँदै गरेका सर्लाहीका दुई किसान भारतीय सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी) ले पक्राउ गरेका छन्। पक्राउ पर्नेमा बलरा नगरपालिका–५ निवासी नागेन्द्रप्रसाद सिंह र सुरेशप्रसाद सिंह छन्। उनीहरूलाई आवश्यक कानुनी कारबाहीका लागि स्थानीय प्रहरीको जिम्मा लगाइएको छ।
सोनवर्षा थानाका प्रमुख इन्स्पेक्टर धर्मेन्द्र कुमारका अनुसार आवश्यक प्रक्रिया पूरा नगरी सीमापार मल लैजान खोजेकाले सिंहद्वयमाथि कारबाही अघि बढाइएको छ। उनीहरूलाई स्थानीय अदालतमा उपस्थित गराइएको छ। जिल्ला प्रशासन कार्यालय सर्लाहीले पनि घटनाबारे जानकारी प्राप्त भएको जनाएको छ। हालसम्म प्राप्त सूचनाअनुसार दुवै जना धरौटीमा रिहा हुने सम्भावना छ।
स्थानीय जनप्रतिनिधिले भने पक्राउ परेका व्यक्तिहरूलाई व्यावसायिक तस्करका रूपमा चित्रण गर्न नहुने धारणा राखेका छन्। बलरा नगरपालिका–५ का वडाध्यक्ष मनोजमोहन कुमार सिंहले उनीहरूले आफ्नै खेतबारीमा प्रयोग गर्नका लागि मल खरिद गरेको दाबी गरे। उनले सरकारले समयमा र पर्याप्त मात्रामा मल उपलब्ध गराउन नसक्दा सीमावर्ती क्षेत्रका किसान भारतीय बजारमा निर्भर हुन बाध्य भएको बताए।
वडाध्यक्ष सिंहका अनुसार किसानहरू मल अभावका कारण खेतीपातीको समयमा ठूलो समस्यामा परिरहेका छन्। मधेश प्रदेशमा अहिले रासायनिक मल र वर्षा दुवैको अभाव छ। यस्तो अवस्था कायम रहे गत वर्षजस्तै खडेरीको जोखिम बढ्ने चेतावनी उनले दिए। धान रोपाइँको मुख्य समयमा किसानले आवश्यक मल नपाउँदा कृषि उत्पादनमा प्रत्यक्ष असर पर्ने सम्भावना छ।
नेपाल–भारत खुला सीमाका कारण सीमावर्ती क्षेत्रका नागरिक दैनिक उपभोग्य सामग्री खरिद गर्न दुवै देश आवतजावत गर्छन्। तर, रासायनिक मलजस्ता कृषि सामग्री सीमापार ओसारपसार गर्दा सम्बन्धित देशका भन्सार तथा निर्यात–आयातसम्बन्धी कानुनी प्रक्रिया पालना गर्नुपर्छ। प्रक्रिया पूरा नगरी ठूलो परिमाणमा मल लैजाँदा तस्करी वा अवैध ओसारपसारको आरोप लाग्न सक्छ।
यस घटनाले वर्षेनी दोहोरिने रासायनिक मलको अभाव, सीमावर्ती किसानको बाध्यता तथा कृषि सामग्रीको सहज आपूर्तिमा देखिएको कमजोरीलाई पुनः उजागर गरेको छ। किसानका आवश्यकता समयमा सम्बोधन नहुँदा उनीहरू वैकल्पिक उपाय खोज्न बाध्य हुनेछन्। स्थानीय किसान रामउद्गार महतोले आकाशे पानीको भर र कालोबजारबाट मल खरिद गरी खेती गर्दै आएका किसानको पीडा बुझिदिने सरकार नहुँदा सास्ती भोग्नुपरेको गुनासो गरे।
