जनकपुरधाम । ‘रक्तदान जीवनदान’ भन्ने नाराका साथ मधेश प्रदेशका आठवटै जिल्लामा आज एकैदिन रक्तदान कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ। ब्लड फर नेपाल संस्थाको आयोजनामा प्रदेशभरका दश स्थानमा बिहान ७ बजेदेखि यो ‘मधेश महारक्तदान कार्यक्रम’ सुरु भएको हो। यस अभियानको मुख्य उद्देश्य मधेश प्रदेशमा रगतको अभावलाई पूर्ति गर्नु र रक्तदानको महत्वबारे जनचेतना फैलाउनु हो। नेपालको संविधानले प्रत्येक नागरिकलाई स्वास्थ्य सेवाको हक सुनिश्चित गरेको छ, र रगत जस्तो जीवनरक्षक स्रोतको सहज उपलब्धता यस हकको एक महत्वपूर्ण पाटो हो। यस किसिमका अभियानहरूले सरकारी स्वास्थ्य प्रणालीलाई सहयोग पुर्याउँछ र विशेष गरी दुर्गम क्षेत्रका नागरिकहरूलाई ठूलो राहत प्रदान गर्दछ।
रगतको महत्व र मधेश प्रदेशमा यसको अभाव
रगत जीवन बचाउनका लागि एक अमूल्य स्रोत हो। दुर्घटना, शल्यक्रिया, सुत्केरी अवस्थाका जटिलता वा विभिन्न रोगहरूको उपचारमा बिरामीलाई रगतको आवश्यकता पर्दछ। तर, नेपालमा, विशेषगरी प्रदेशहरूमा, रगतको अभाव एक ठूलो चुनौतीको रूपमा रहेको छ। नेपालको स्वास्थ्य मन्त्रालयको तथ्यांक अनुसार, वर्षेनी हजारौं युनिट रगतको अभावले बिरामीहरूले समयमै उपचार पाउन नसकेको अवस्था छ। ब्लड फर नेपाल जस्ता संस्थाहरूले यस चुनौतीलाई सम्बोधन गर्नका लागि निरन्तर प्रयास गरिरहेका छन्, जसले समाजमा परोपकार र सेवाको भावनालाई बलियो बनाउँछ। यस ‘मधेश महारक्तदान कार्यक्रम’ मार्फत प्रदेशभरका नागरिकलाई रक्तदान गर्न प्रेरित गर्ने र रगतको भण्डार बढाउने लक्ष्य राखिएको छ, जसले गर्दा कुनै पनि नेपालीले रगतको अभावमा ज्यान गुमाउनु नपरोस्।
प्रदेशभरि आठ जिल्लामा एकसाथ अभियानको तयारी
आयोजक संस्था ब्लड फर नेपालका अनुसार, कार्यक्रम मधेश प्रदेशका आठवटै जिल्लाहरूमा एकैसाथ सञ्चालन भइरहेको छ। धनुषाको जनकपुरधामस्थित नेपाल पत्रकार महासंघको प्रांगणमा पनि बिहानैदेखि रक्तदान कार्यक्रम सुरु भएको छ, जहाँ स्थानीयबासीहरू उत्साहपूर्वक सहभागी भएका छन्। यसका साथै, सिरहा, सप्तरी, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट, बारा र पर्सा जिल्लामा पनि विभिन्न स्थानहरूमा रक्तदानका लागि केन्द्रहरू स्थापना गरिएका छन्। प्रत्येक जिल्लामा कम्तीमा दुई स्थानमा रक्तदानको व्यवस्था मिलाइएको छ, जसले गर्दा बढीभन्दा बढी व्यक्तिहरूले यस अभियानमा सहभागी हुन सकून् र रगत संकलनको दायरा फराकिलो होस्। नेपालमा रक्तसञ्चार केन्द्रहरूको संख्या सीमित भएकाले यस्ता अभियानहरूले रगतको आपूर्तिमा ठूलो भूमिका खेल्छन्।
जनसहभागिताको अपेक्षा र स्वयंसेवकहरूको भूमिका
आयोजकले यस अभियानमा सर्वसाधारण नागरिक, विभिन्न संघसंस्थाहरू, विद्यार्थी, पत्रकार र सरकारी कर्मचारीहरूको उल्लेख्य सहभागिताको अपेक्षा गरेको छ। रक्तदान कार्यक्रमलाई सफल बनाउनका लागि स्वयंसेवकहरूको टोली खटिएको छ, जसले रगत दिन आउने व्यक्तिहरूको स्वास्थ्य परीक्षण गर्ने, रगत संकलन गर्ने र त्यसलाई सुरक्षित भण्डारणका लागि सम्बन्धित रक्त सञ्चार केन्द्रसम्म पुर्याउने काम गर्नेछन्। यस किसिमका अभियानहरूले समुदायमा परोपकारको भावना जगाउनुका साथै सामाजिक एकतालाई पनि सुदृढ बनाउँछ, जसले गर्दा समाजमा सकारात्मक परिवर्तन आउँछ। उदाहरणका लागि, एकजना व्यक्तिले गरेको रक्तदानले तीन जनासम्म बिरामीको ज्यान बचाउन सक्छ, जुन एक ठूलो सामाजिक योगदान हो।
रगतको अभावमा कसैले ज्यान गुमाउन नपरोस्: एक प्रमुख लक्ष्य
ब्लड फर नेपालका संयोजकले दिएको जानकारी अनुसार, यस अभियानको मुख्य उद्देश्य रगतको अभावमा कसैले पनि उपचार नपाएर ज्यान गुमाउनु नपरोस् भन्ने हो। विशेषगरी मधेश प्रदेशमा भौगोलिक विकटता, सडक सञ्जालको सीमितता र सचेतनाको कमीले गर्दा रगत संकलनमा चुनौतीहरू आउने गरेका छन्। यस ‘मधेश महारक्तदान कार्यक्रम’ ले यस समस्यालाई केही हदसम्म भए पनि समाधान गर्ने विश्वास आयोजकले लिएको छ। नेपालमा रगतको माग सधैं उच्च रहने गरेको छ, विशेष गरी सिकलसेल एनिमिया, थ्यालेसेमिया जस्ता दीर्घकालीन रोगहरू र प्रसूति सम्बन्धी जटिलताहरूको उपचारमा। यस अभियानले नियमित रगत संकलनका लागि एक आधार तयार गर्नेछ।
मधेश प्रदेशमा रगतको अभावको गहिराई
मधेश प्रदेश, नेपालको तराई क्षेत्रमा अवस्थित, जनसंख्याको हिसाबले ठूलो प्रदेश हो। यहाँका ग्रामीण भेगहरूमा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच अझै सीमित छ, जसले गर्दा आपतकालीन अवस्थामा रगतको आवश्यकता पर्दा तत्काल आपूर्ति गर्न कठिन हुन्छ। यस प्रदेशमा हुने सडक दुर्घटनाहरूको संख्या पनि चिन्ताजनक छ, जसका लागि रगतको निरन्तर आवश्यकता पर्दछ। यसबाहेक, गर्भवती महिलाहरूमा हुने रक्तस्राव र अन्य प्रसूति सम्बन्धी जटिलताहरूले पनि रगतको माग बढाउँछ। यस ‘मधेश महारक्तदान कार्यक्रम’ ले यी चुनौतीहरूको सामना गर्न र प्रदेशभरि रगतको भण्डारलाई सुदृढ पार्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ।
रक्तदानको कानूनी र सामाजिक पक्ष
नेपालमा रक्तदान सम्बन्धी नियमन र व्यवस्थापन स्वास्थ्य मन्त्रालय र नेपाल रेडक्रस सोसाइटी जस्ता संस्थाहरूले गर्दछन्। रक्तदानलाई सुरक्षित र प्रभावकारी बनाउनका लागि निश्चित मापदण्डहरू पालना गर्नुपर्छ। ‘रक्तदान जीवनदान’ जस्ता अभियानहरूले नागरिकहरूलाई रक्तदानको महत्व बुझाउन र उनीहरूलाई यस पुण्य कार्यमा सहभागी हुन प्रोत्साहित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। नेपालमा रक्तदानलाई स्वैच्छिक र निःशुल्क रूपमा प्रोत्साहन गरिन्छ, जसले गर्दा कसैलाई पनि आर्थिक भार नपरोस्। यस ‘मधेश महारक्तदान कार्यक्रम’ ले यस परम्परालाई अझ बलियो बनाउँदैछ।
नागरिकहरूमा रगतको अभावको प्रत्यक्ष प्रभाव
रगतको अभावको प्रत्यक्ष असर बिरामी र उनीहरूका परिवारमा पर्दछ। उदाहरणका लागि, यदि कुनै दुर्घटनामा परेका व्यक्तिका लागि तत्काल रगत उपलब्ध नभएमा, उनको जीवन जोखिममा पर्न सक्छ। त्यसैगरी, सुत्केरी महिलालाई प्रसूति समयमा रगत आवश्यक परेमा, रगत नपाउँदा आमा र बच्चा दुवैको ज्यान जान सक्ने सम्भावना रहन्छ। यस ‘मधेश महारक्तदान कार्यक्रम’ ले यस्ता हृदयविदारक घटनाहरूलाई रोक्न मद्दत गर्नेछ। सामान्य नागरिकका लागि पनि, यो अभियानले उनीहरूलाई समाजमा सकारात्मक योगदान पुर्याउने अवसर प्रदान गर्दछ, जसले उनीहरूको आत्मसम्मान र सामाजिक उत्तरदायित्वको भावनालाई बढाउँछ।
आगामी कार्यक्रमहरू र दीर्घकालीन योजना
यस ‘मधेश महारक्तदान कार्यक्रम’ को सफलतापछि ब्लड फर नेपालले प्रदेशका अन्य जिल्लाहरूमा पनि यस्तै किसिमका अभियानहरू सञ्चालन गर्ने योजना बनाएको छ। यसका साथै, रगतको आवश्यकता पर्ने बिरामीहरूलाई सहज रूपमा रगत उपलब्ध गराउनका लागि स्थानीय प्रशासन र स्वास्थ्य संस्थाहरूसँग समन्वय गरी काम गर्ने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गरेको छ। यसमा नियमित रक्तदान शिविर आयोजना गर्ने, विद्यालय र कलेजहरूमा सचेतना कार्यक्रम चलाउने र स्थानीय समुदायलाई रक्तदानमा सहभागी हुन प्रेरित गर्ने जस्ता कार्यहरू समावेश हुनेछन्। दीर्घकालीन रूपमा, यसले मधेश प्रदेशमा रगतको आत्मनिर्भरता बढाउन मद्दत गर्नेछ।
