नेपाल संयुक्त राष्ट्रसंघीय महासभा (युएनजीए) को ८१औँ अधिवेशनअन्तर्गत प्रथम समिति (निःशस्त्रीकरण तथा अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा) को अध्यक्षमा निर्वाचित भएको छ। यो मुलुकका निम्ति ठूलो कूटनीतिक उपलब्धि हो।
सात दशकभन्दा लामो समयदेखि बहुपक्षीयता, अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति, सुरक्षा तथा विश्वव्यापी निःशस्त्रीकरणका प्रयासप्रति नेपालले व्यक्त गरेको प्रतिबद्धताको यो अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता हो। प्रथम समितिको अध्यक्षमा निर्वाचित भएपछि संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि नेपालका स्थायी प्रतिनिधि राजदूत लोकबहादुर थापाले सदस्य राष्ट्रहरूले नेपालमाथि गरेको विश्वास र समर्थनप्रति आभार व्यक्त गरेका छन्।
न्युयोर्कस्थित नेपालको स्थायी नियोगले जनाएअनुसार, राजदूत थापाले उक्त जिम्मेवारी निष्पक्षता, पारदर्शिता र समावेशिताका आधारमा प्रभावकारी ढंगले निर्वाह गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। उक्त समितिले निःशस्त्रीकरण, अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा तथा विश्व शान्तिसम्बन्धी विषयमा छलफल र निर्णय प्रक्रियामा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ।
यसैबीच, बंगलादेशका विदेशमन्त्री खलिलुर रहमान संयुक्त राष्ट्र संघ महासभा (युएनजिए) को ८१औं सत्रको अध्यक्षमा निर्वाचित भएका छन्। मंगलबार न्युयोर्कस्थित संयुक्त राष्ट्र संघको मुख्यालयमा भएको कडा प्रतिस्पर्धात्मक र गोप्य मतदानमा रहमानले साइप्रसका राजदूत एवं विशेष दूत एन्ड्रियास काकोरिसलाई पराजित गरेका हुन्। कुल १९० सदस्य राष्ट्रले भाग लिएको उक्त मतदानमा रहमानले ९९ मत प्राप्त गरे भने उनका प्रतिस्पर्धी काकोरिसले ९१ मत पाए।
नवनिर्वाचित अध्यक्ष रहमानले आगामी सेप्टेम्बर ८ देखि सुरु हुने एक वर्षे कार्यकालका लागि जर्मनीकी पूर्व विदेशमन्त्री अन्नालेना बेरबकको उत्तराधिकारीका रूपमा पदभार ग्रहण गर्नेछन्। महासभाको अध्यक्षता धेरै हदसम्म औपचारिक भए पनि यो अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा अत्यन्तै प्रतिष्ठित पद मानिन्छ।
रहमानको कार्यकाल कूटनीतिक रूपमा निकै महत्त्वपूर्ण र ऐतिहासिक समयमा हुन लागेको छ। उनको कार्यकालमा संयुक्त राष्ट्र संघको क्यालेन्डरकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया, अर्थात् वर्तमान महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसको उत्तराधिकारीको चयन हुनेछ। गुटेरेसको कार्यकाल ३१ डिसेम्बर २०२६ मा समाप्त हुँदैछ।
पदमा निर्वाचित भएपछि महासभालाई सम्बोधन गर्दै रहमानले अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली र संगठनमाथिको विश्वास धेरै मोर्चामा परीक्षण भइरहेको बेला आफूले यो जिम्मेवारी ‘विनम्रता र सम्मानका साथ’ स्वीकार गरेको बताए। उनले द्वन्द्व र युद्धले विश्वमा अकथनीय पीडा निम्त्याइरहेको, मानव अधिकार र स्वतन्त्रताहरू खुम्चिँदै गएको र संयुक्त राष्ट्र संघ आफैं पनि आर्थिक तनावबाट गुज्रिरहेको उल्लेख गरे।
नवनिर्वाचित अध्यक्ष रहमानले ‘विश्वास पुनर्स्थापित गर्ने, रूपान्तरणको व्यवस्थापन गर्ने: सबैका लागि उद्धार गर्ने संयुक्त राष्ट्र संघ’ भन्ने मुख्य विषयवस्तु तय गरेका छन्। उनले आफ्नो कार्यकालमा छ वटा मुख्य प्राथमिकताहरूमा केन्द्रित भएर काम गर्ने घोषणा गरेका छन्, जसमा शान्ति र सुरक्षा, दिगो विकास लक्ष्यहरू (एसडिजी) मा गति दिने, जलवायु कार्य र वातावरण संरक्षण, मानव अधिकारको रक्षा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) सहित उदीयमान प्रविधिहरूको नियमन, र संयुक्त राष्ट्र संघको संरचनागत सुधार रहेका छन्।
