प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले नेपाल प्रहरी अस्पताललाई मेडिकल कलेजका रूपमा विकास गर्ने घोषणा गरेका छन्। ७१औँ प्रहरी दिवसका अवसरमा शुक्रबार आयोजित समारोहमा प्रधानमन्त्री शाहले प्रहरीको क्षमता सुदृढीकरण र पूर्वाधार विकास सरकारको प्राथमिकतामा रहेको स्पष्ट पारे।
प्रधानमन्त्रीको सन्देश प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर कार्कीले पढेर सुनाएका थिए। सन्देशमा विपद् व्यवस्थापन, आधुनिक प्रविधि, तालिम र पूर्वाधारमा नेपाल प्रहरीलाई थप सक्षम बनाउन सरकार प्रतिबद्ध रहेको उल्लेख छ। प्रधानमन्त्री शाहले आन्तरिक शान्ति सुरक्षा कायम गर्न प्रहरी बलको महत्वपूर्ण भूमिका रहेकोमा जोड दिए। उनले संकटका बेला धैर्यता, सुझबुझपूर्ण निर्णय र प्रभावकारी कार्यसम्पादनमार्फत प्रहरी कर्मचारीले जनविश्वास कायम राख्नुपर्ने बताए।
प्रविधि विस्तार र अपराध नियन्त्रणमा प्रहरीको योजना
प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर कार्कीले नेपाल प्रहरीलाई आधुनिकीकरण गर्न कृत्रिम बौद्धिकता (एआई), ड्रोन तथा एन्टि–ड्रोन प्रविधिको प्रयोग विस्तार गरिने र ठगी नियन्त्रणका लागि विशेष संरचना स्थापना गरिने जानकारी दिएका छन्। ७१औँ प्रहरी दिवसको अवसरमा आयोजित समारोहमा उनले प्रविधिको प्रयोगले अपराध अनुसन्धान र प्रहरी सेवाको प्रभावकारितामा सुधार ल्याउने बताए।
कार्कीका अनुसार, एआई र एडभान्स्ड एनालिटिक्स सेल, हवाई सुरक्षाअन्तर्गत ड्रोन र एन्टि–ड्रोन युनिट, तथा एकीकृत एन्टी–स्क्याम सेन्टर स्थापना गर्ने योजना अघि बढेको छ। यी संरचनाहरूले प्रहरी बलको सञ्चालन क्षमता बढाउनुका साथै उदीयमान अपराधहरूमाथि प्रतिक्रिया दिन सक्ने क्षमता सुदृढ गर्नेछन्। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा काठमाडौं जिल्ला प्रहरी परिसरले एआई क्यामेरा र एआई ड्रोनको प्रयोगबाट साइबर अपराध नियन्त्रण, फरार अभियुक्त पक्राउ तथा प्रहरी सेवा सुधारमा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गरेको जनाएको छ। नेपाल प्रहरीको साइबर ब्यूरोमा आर्थिक वर्ष २०७८/७९ देखि २०८०/८१ वैशाख मसान्तसम्म साइबर अपराधका धेरै उजुरी दर्ता भएका छन्।
कानुनी सुधार र अस्पताल सेवा विस्तार
गृहमन्त्री सुधन गुरुङले नेपाल प्रहरीलाई सक्षम, व्यावसायिक र आधुनिक बनाउन कानुनमा सुधारको तयारी भइरहेको बताएका छन्। उनले प्रहरीलाई उत्प्रेरित गर्ने गरी कानुनमार्फत सेवासुविधा थप गर्न वर्तमान सरकारले पहल गरिरहेको पनि जानकारी दिए।
नेपाल प्रहरी अस्पतालले २०७५ साल (सन् २०१८-२०१९) देखि सर्वसाधारणका लागि ओपिडी सेवा प्रदान गर्दै आएको छ। यसलाई मेडिकल कलेजमा स्तरोन्नति गर्दा प्रहरी कर्मचारी, उनीहरूका परिवार र आम सर्वसाधारणलाई गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध हुने अपेक्षा गरिएको छ। प्रहरी महानिरीक्षक कार्कीले संगठनको प्रभावकारिताका लागि स्पष्ट कमाण्ड चेन, अनुशासन, जवाफदेहिता र समन्वय अपरिहार्य रहेकोमा जोड दिए।
नेपाल प्रहरीको ३ वर्षे रणनीतिक योजना
नेपाल प्रहरीले २०८३-०८५ का लागि ३ वर्षे रणनीतिक योजना सार्वजनिक गरेको छ। यस योजनामा नीतिगत सुधार, समुदाय प्रहरी सहकार्य, अपराध रोकथाम तथा नियन्त्रण, अनुसन्धानको आधुनिकीकरण, मानवस्रोत विकास र सूचना प्रविधिको प्रयोगलाई मुख्य प्राथमिकता दिइएको छ।
प्रहरीले साइबर अपराध र स्क्यामिङका घटना न्यूनीकरण गर्न ‘एन्टी साइबर स्क्याम सेन्टर’ स्थापना गर्ने प्रस्ताव अघि बढाएको छ। साथै, केन्द्र, प्रदेश र जिल्ला गरी तीनै तहमा ‘इन्टिग्रेटेड कमाण्ड सेन्टर’ स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। रेडियो सञ्चार प्रणालीको स्तरोन्नति र सहरी नाकाहरूमा एकीकृत स्मार्ट सिसिटिभी नेटवर्क विस्तारलाई पनि प्राथमिकतामा राखिएको छ। प्रहरीले फेसियल रिकग्निसन सिस्टम, कल इन्टरसेप्सन, ब्लक चेन एनालाइसिस टूल्स र क्राइम सिन स्क्यानर जस्ता अत्याधुनिक उपकरण खरिद गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ। गृहमन्त्री गुरुङले आगामी दिनमा अवकाशप्राप्त सुरक्षाकर्मीको आत्मसम्मान अभिवृद्धिका साथै उनीहरूको ज्ञान र सीप उपयोग गर्ने सोच अगाडि बढाइने बताएका छन्।
प्रहरी अस्पतालको विकासक्रम
नेपाल प्रहरीको औपचारिक स्थापना वि.सं. २०१२ सालको ‘प्रहरी ऐन’ जारी भएपछि असोज महिनामा भएको हो। वि.सं. २०१८ सालमा त्रि. चन्द्र मिलिटरी अस्पतालमा प्रहरीका लागि १० शैया दिइएको थियो, जुन वि.सं. २०२६ मा १८ शैया पुर्याइयो। वि.सं. २०४० साल चैत्र २७ गते बिरेन्द्र प्रहरी अस्पतालको स्थापना भयो, जुन प्रारम्भमा ५ शैया, ५ चिकित्सक र २५ जना कर्मचारीसहित सुरु गरिएको थियो। २०६४ साल भदौमा प्रहरी कल्याण कोषमा सञ्चित रकम र अपुग अन्य क्षेत्रबाट जुटाएर मेडिकल कलेज खोल्ने अवधारणा स्वीकृत भए पनि त्यसले गति लिन सकेको थिएन।
यस वर्षको ७१औँ प्रहरी दिवसमा प्रधानमन्त्रीको घोषणाले पुरानो अवधारणालाई मूर्त रूप दिने संकेत गरेको छ।
