नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) परिसूचकमा आज सामान्य अंकको सुधार देखिएको छ। परिसूचक सात दशमलव ७३ अंकले बढेर दुई हजार सात सय ९६ दशमलव ४३ बिन्दुमा आइपुगेको छ। यद्यपि, कारोबार रकम भने अघिल्लो दिनको तुलनामा केही घटेको छ, जसले बजारमा पूर्ण उत्साह नआएको संकेत गर्दछ। यो सामान्य वृद्धिले लगानीकर्ताहरूलाई केही आशा दिएको भए पनि, ठूलो लगानी प्रवाहको लागि थप सकारात्मक संकेतहरूको आवश्यकता महसुस भएको छ। नेपालको शेयर बजार, जसको इतिहास राणा शासनकालदेखि नै अनौपचारिक रूपमा सुरु भए पनि औपचारिक रूपमा वि.सं. २०५० मा स्थापना भएको हो, सधैं नै देशको आर्थिक स्वास्थ्यको एक महत्वपूर्ण सूचकको रूपमा हेरिन्छ। यसरी परिसूचकमा हुने सानोतिनो उतारचढावले पनि आम नागरिकको लगानी र बचतमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ।
नेप्से परिसूचकमा सात अंकको सुधार, कारोबार ४ अर्ब ७४ करोडमा सीमित
- नेप्से परिसूचक: २,७९६.४३ (७.७३ अंकले वृद्धि)
- कारोबार रकम: रु ४ अर्ब ७४ करोड ८८ लाख ९ हजार १२७
- कुल कारोबार गर्ने कम्पनी: ३५१
- कुल कित्ता कारोबार: १ करोड ९ लाख २८ हजार ६१७
आज नेप्से परिसूचकमा सामान्य सुधार आए पनि कारोबार रकम भने ४ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँमा सीमित रह्यो। यो अघिल्लो दिनको तुलनामा केही कम हो। आज कुल ३५१ कम्पनीको एक करोड नौ लाख २८ हजार ६१७ कित्ता शेयर ८१ हजार ६ पटक किनबेच भयो। यसबाट रु चार अर्ब ७४ करोड ८८ लाख नौ हजार १२७ बराबरको कारोबार भएको छ। यसले देखाउँछ कि बजारमा ठूलो मात्रामा नयाँ पैसा भित्रिएको छैन, बरु केही लगानीकर्ताहरूले सीमित मात्रामा किनबेच गरिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा, दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्ने वा साना व्यवसाय गर्ने नागरिकहरूका लागि शेयर बजारको अस्थिरताले उनीहरूको भविष्यको योजनामा अनिश्चितता थप्न सक्छ। नेपालमा शेयर बजारमा लगानी गर्ने अधिकांश व्यक्ति मध्यमवर्गीय परिवारका हुन् जसले आफ्नो बचतलाई सुरक्षित र लाभदायक तरिकाले लगानी गर्न चाहन्छन्।
बजारमा केही समूहको उपसूचक भने ओरालो लागेको छ। जलविद्युत् समूह शून्य दशमलव १९, लगानी शून्य दशमलव २८, म्युचुअल फन्ड शून्य दशमलव ०७, व्यापार एक दशमलव ३९ र अन्य समूह शून्य दशमलव ४४ प्रतिशतले घटेका छन्। बाँकी सबै समूहको उपसूचक भने सकारात्मक देखिएका छन्। यसको अर्थ यो हो कि लगानीकर्ताहरूको ध्यान केही विशेष क्षेत्रहरूमा केन्द्रित भएको छ, जबकि अन्य क्षेत्रहरूमा केही निराशा छाएको छ। उदाहरणका लागि, जलविद्युत् क्षेत्र, जुन नेपालको अर्थतन्त्रको एक महत्वपूर्ण आधारशिला हो, मा आएको सानो गिरावटले यस क्षेत्रमा कार्यरत हजारौं कर्मचारी र यसमा लगानी गर्ने सर्वसाधारण लगानीकर्ताहरूलाई चिन्तित तुल्याउन सक्छ। यसैगरी, व्यापारिक समूहमा आएको गिरावटले आयात-निर्यातमा निर्भर रहेका व्यवसायीहरू र उनीहरूका कर्मचारीहरूमाथि पनि असर पार्न सक्छ।
लगानीकर्ताहरूको मनोबल २८ सय अंकको पर्खाइमा
बजार विश्लेषकहरूका अनुसार, नेप्सेमा आएको यो सामान्य सुधारले लगानीकर्ताहरूमा केही सकारात्मक सन्देश दिएको छ। यद्यपि, कारोबार रकममा आएको कमीले बजारमा ठूलो उत्साह भने आइनसकेको उनीहरूको भनाइ छ। ‘बजारले अब २८ सय अंकको प्रतिरोधलाई तोड्न सक्नुपर्छ,’ एक ब्रोकरले भने, ‘त्यसपछि मात्र ठूलो सुधारको अपेक्षा गर्न सकिन्छ।’ यो भनाइले बजारमा एक महत्वपूर्ण मनोवैज्ञानिक अवरोध रहेको देखाउँछ, जसलाई पार गर्न सकेमा लगानीकर्ताहरूको आत्मविश्वास बढ्नेछ। नेपालको शेयर बजारमा, विशेष गरी २०७० को दशकदेखि, ठूला ठूला सुधारहरूले हजारौं नयाँ लगानीकर्ताहरूलाई आकर्षित गरेको छ। यसरी, २८ सय अंकको स्तरलाई पार गर्नु भनेको केवल एक संख्यात्मक वृद्धि मात्र नभई, यसले आम नागरिकको आर्थिक मनोबललाई पनि उकास्ने काम गर्नेछ, जसले गर्दा उनीहरू थप लगानी गर्न प्रोत्साहित हुनेछन्।
यस सामान्य सुधारले केही अनुभवी लगानीकर्ताहरूलाई थप लगानी गर्ने अवसर प्रदान गरेको छ, तर नयाँ वा साना लगानीकर्ताहरू भने अझै पर्ख र हेरको अवस्थामा छन्। उनीहरू बजारको दिशा स्पष्ट नभएसम्म ठूलो जोखिम लिन चाहँदैनन्। यो अवस्था विशेष गरी ती परिवारहरूका लागि चिन्ताजनक छ जसले आफ्नो भविष्यको लागि, जस्तै छोराछोरीको शिक्षा वा विवाह, शेयर बजारमा लगानी गरेका छन्। नेपालमा, शेयर बजारमा लगानी गर्ने चलन बढ्दो छ, तर यसका साथै बजारको अस्थिरताले उनीहरूको आर्थिक सुरक्षामाथि प्रश्नचिन्ह खडा गर्न सक्ने डर पनि उत्तिकै छ। यसैले, २८ सय अंकको प्रतिरोधलाई पार गर्नु भनेको केवल बजारको प्राविधिक पक्ष मात्र नभई, यसले आम नागरिकको आर्थिक भविष्यप्रतिको आशालाई पनि बलियो बनाउनेछ।
आगामी दिनमा बजारको दिशा र नागरिकको आर्थिक भविष्य
आगामी दिनमा नेप्से परिसूचकको चालले लगानीकर्ताहरूको मनोबल निर्धारण गर्नेछ। यदि परिसूचकले २८ सय अंकको बिन्दु पार गर्न सक्यो भने थप सकारात्मकता आउने देखिन्छ। अन्यथा, बजार पुनः करेक्सनमा जान सक्ने सम्भावना रहन्छ। यसका लागि कम्पनीहरूको वित्तीय विवरण, मौद्रिक नीति र समग्र आर्थिक गतिविधिलाई नजिकबाट नियाल्नुपर्नेछ। नेपाल राष्ट्र बैंकले जारी गर्ने मौद्रिक नीतिले सधैं नै शेयर बजारमा ठूलो प्रभाव पार्ने गरेको छ। ब्याजदरमा हुने परिवर्तन, कर्जा नीतिमा गरिने हेरफेर जस्ता कुराहरूले लगानीकर्ताहरूको निर्णयलाई प्रत्यक्ष असर गर्छन्। यसैले, आगामी दिनमा आउने मौद्रिक नीति कस्तो हुन्छ भन्ने कुराले मात्र नभई, कम्पनीहरूले सार्वजनिक गर्ने त्रैमासिक र वार्षिक वित्तीय विवरणहरूले पनि बजारको दिशा तय गर्नेछन्।
यदि बजारले २८ सय अंकको स्तर पार गर्यो भने, यसले नेपाली अर्थतन्त्रमा एक सकारात्मक लहर ल्याउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ। यसको प्रत्यक्ष प्रभाव सर्वसाधारण नागरिकको जीवनस्तरमा पनि देखिनेछ, किनकि शेयर बजारमा लगानी गरेका धेरैको सम्पत्तिमा वृद्धि हुनेछ। यसले उनीहरूको क्रयशक्ति बढाउनेछ र थप लगानीका लागि प्रोत्साहन गर्नेछ। यसको विपरित, यदि बजारले करेक्सनको सामना गर्यो भने, यसले लगानीकर्ताहरूमाझ निराशा फैलाउन सक्छ र समग्र आर्थिक गतिविधिमा सुस्तता ल्याउन सक्छ। नेपालको संविधानले नै आर्थिक समृद्धिलाई राष्ट्रिय लक्ष्य मानेको छ, र शेयर बजार जस्ता वित्तीय बजारहरूको सुदृढ विकास यस लक्ष्य प्राप्तिको लागि महत्वपूर्ण छ। यसैले, आगामी दिनमा बजारले लिने दिशाले केवल लगानीकर्ताहरूको मात्र नभई, सम्पूर्ण नेपाली नागरिकको आर्थिक भविष्यलाई नै प्रभावित गर्नेछ।
