एकै महिनामा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई आतिथ्य गर्दै चीनले विश्व कूटनीतिमा आफ्नो निर्णायक भूमिका स्थापित गरेको छ।
चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका अनुसार, राष्ट्रपति सी जिनपिङको निमन्त्रणामा पुटिनको यो राजकीय भ्रमण हुन लागेको हो। यसअघि ट्रम्पले मे १३ देखि १५ सम्म चीनको औपचारिक भ्रमण गरेका थिए।
ट्रम्पको भ्रमणमा कुनै ठूलो सम्झौता घोषणा भएन। त्यसको तीन दिनपछि रुसी राष्ट्रपति पुटिन बेइजिङ पुगेका छन्। चीनले बदलिँदो विश्व व्यवस्थामा आफूलाई निर्णायक शक्तिका रूपमा स्थापित गर्न खोजेको यो संकेत हो।
पुटिन र सी जिनपिङबीच द्विपक्षीय सम्बन्ध, बृहत् साझेदारी र रणनीतिक सहयोग सुदृढ गर्ने उपायबारे छलफल हुनेछ। साथै, महत्त्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय मुद्दाहरूमा समेत विचार आदानप्रदान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ।
दुई देशले उच्च तहमा संयुक्त वक्तव्य जारी गर्ने र कैयौँ द्विपक्षीय कागजातहरूमा हस्ताक्षर गर्ने योजना बनाएका छन्। यसबाहेक, चीन-रुस शिक्षा वर्षको उद्घाटन समारोहमा समेत दुवै राष्ट्राध्यक्ष सहभागी हुनेछन्।
रुसले पुटिनको यो भ्रमण असल छिमेकीपन र मैत्रीपूर्ण सहयोग सन्धिका कार्यहरूमा हस्ताक्षर भएको २५औँ वर्षगाँठको अवसरमा हुन लागेको बताएको छ। यो सन्धि सन् २००१ मा मस्कोमा तत्कालीन चिनियाँ राष्ट्रपति जियाङ जेमिन र पुटिनबीच भएको थियो।
रोयटर्सका अनुसार, पुटिन र सी जिनपिङले पछिल्ला केही वर्षहरूमा ४० पटकभन्दा बढी भेटघाट गरिसकेका छन्। उनीहरूले सन् २०२२ को फेब्रुअरीमा युक्रेनमाथि रुसी आक्रमण हुनुअघि नै ‘नो-लिमिट्स’ रणनीतिक साझेदारीमा हस्ताक्षर गरेका थिए।
रुस-युक्रेन युद्ध सुरु भएपछि रुसमाथि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध र एक्लोपन बढ्दै गयो। चीनले न त रुसको सार्वजनिक रूपमा आलोचना गर्यो, न ती प्रतिबन्धहरूको समर्थन नै गर्यो। दुवै देशले राजनीतिक र आर्थिक सहयोगलाई निरन्तरता दिए, जसले चीनमाथि रुसको आर्थिक निर्भरता बढायो।
गत सेप्टेम्बरमा चीन र रुसले मङ्गोलिया हुँदै ‘पावर अफ साइबेरिया-२’ प्राकृतिक ग्यास पाइपलाइन निर्माण सुरु गर्नका लागि कानुनी रूपमा बाध्यकारी सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। रुसी राष्ट्रपतिका सहयोगी युरी उशाकोभका अनुसार, पुटिन सन् २०२६ मा दुई पटक चीन भ्रमणमा जाने अपेक्षा गरिएको छ। नोभेम्बरमा शेन्जेनमा हुने एसिया-प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) शिखर सम्मेलनमा पनि उनको अर्को भ्रमण तय भएको छ।
रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले रुसले चीन र अमेरिकाबीचको सम्बन्धलाई ‘फुटाउ र राजनीति गर’ को रणनीतिले नहेर्ने बताएका छन्। उनले चीन र रुसको सम्बन्ध परम्परागत सैन्य र राजनीतिक गठबन्धनभन्दा पनि गहिरो र बलियो रहेको उल्लेख गरे।
साउथ चाइना मर्निङ पोस्टले चीनले एकै महिनामा दुई शक्तिशाली देशका नेताहरूको आतिथ्य गरिरहेको यो पहिलो अवसर भएको जनाएको छ। चीन दुवै देशसँगको सम्बन्धलाई सन्तुलित राख्ने प्रयास गरिरहेको यसले देखाउँछ।
राजनीतिक संस्कृतिका विद्वान् एवम् समसामयिक मामिलाका टिप्पणीकार हुआङ वेइगुओ चीन, अमेरिका र रुसको त्रिकोणीय सम्बन्धमा फरक प्रकारको शक्ति प्रतिस्पर्धा चलिरहेको ठान्छन्। उनको बुझाइमा, ट्रम्पको चीन भ्रमणले चीन-रुस सम्बन्धलाई कुनै असर गर्ने छैन।
हुआङ वेइगुओले वर्तमान अपेक्षाकृत अराजक वैश्विक वातावरणमा चीनसँग ‘एडभान्टेज’ रहेको विश्लेषण गरेका छन्। ट्रम्पले सी जिनपिङलाई सेप्टेम्बरमा ह्वाइट हाउस आउन निमन्त्रणा दिएका छन् र चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले सी जिनपिङ यसै वर्ष अमेरिका जाने कुराको पुष्टि गरेका छन्।
क्रेमलिनले अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पको चीन भ्रमणसँग सम्बन्धित मिडिया रिपोर्टहरूलाई नजिकबाट नियालिरहेको छ। आगामी चीन-रुस बैठकमा दुवै पक्षले चीन र अमेरिकाका नेताहरूबीचको कुराकानीबारे विचार आदानप्रदान गर्नेछन्।
