सुडान र इजिप्टको विवादित सीमा क्षेत्रमा भएको हवाई हमलामा कम्तीमा ७२ जना खानी कामदारको मृत्यु भएको मानवअधिकारवादी समूह ‘इमर्जेन्सी लयर्स’ले आइतबार जनाएको छ। यो आक्रमण शनिबार सुडानको हलायब त्रिकोणको दक्षिणी भागमा भएको थियो, जुन क्षेत्र सुन खानी र अवैध व्यापारका लागि परिचित छ।
यस वर्ष यस्तो प्रकारको यो दोस्रो आक्रमण हो। सुडान डाक्टर्स नेटवर्कले आइतबार जनाएअनुसार सुडान, इजिप्ट र लिबियाको सीमा क्षेत्रमा भएको हवाई हमलामा कम्तीमा १३ जना खानी कामदारको मृत्यु भएको छ भने २८ जना घाइते भएका छन्। एक प्रत्यक्षदर्शीले एएफपी समाचार एजेन्सीलाई बताएअनुसार शनिबार बिहान ८:०० बजे (०६०० जीएमटी) एउटा जेट विमानले खानीमा पाँच पटक आक्रमण गरेको थियो।
इजिप्टमाथि हवाई हमलाको आरोप
मानवअधिकारवादी समूह इमर्जेन्सी लयर्सले इजिप्टको वायुसेनाले यो हमला गरेको आरोप लगाएको छ। उनीहरूका अनुसार, सुन र खनिज पदार्थले भरिपूर्ण सीमा क्षेत्रमा बारम्बार हुने आक्रमणले सुडानको प्राकृतिक स्रोतमाथि नियन्त्रण विस्तार गर्ने इजिप्टको चाहना झल्काउँछ।
इजिप्टले यस हमलाको बारेमा कुनै टिप्पणी गरेको छैन। तर, यसअघि इजिप्टले आफ्नो सिमानाभित्र अवैध सुन खानीविरुद्ध ‘ठूलो मात्रामा कारबाही’ गरेको स्वीकार गरेको थियो। सुडान डाक्टर्स नेटवर्कले खानी कामदारहरूलाई इजिप्टका अधिकारीहरूले बारम्बार उक्त क्षेत्र खाली गर्न चेतावनी दिएको बताएको छ, जुन इजिप्टको हिस्सा भएको दाबी गरिन्छ। यस वर्षको जुनमा पनि सोही सीमा क्षेत्रमा रहेको अल-उकायदात खानीमा हवाई हमला हुँदा २३ जना कामदारको मृत्यु भएको थियो।
मानवीय संकट र सुन तस्करी
सुडान डाक्टर्स नेटवर्कले यस क्षेत्रमा चिकित्सा हेरचाह र आवश्यक सेवाहरूमा पहुँचको कठिनाइका कारण हताहतको संख्या बढ्न सक्ने चेतावनी दिएको छ। एक प्रत्यक्षदर्शीले एएफपी समाचार एजेन्सीलाई बताएअनुसार आक्रमण हुँदा खानीमा हजारौं मानिस काम गरिरहेका थिए।
सुडानको गृहयुद्ध सन् २०२३ अप्रिलदेखि जारी छ, जसका कारण २ लाखभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको छ र गम्भीर मानवीय संकट उत्पन्न भएको छ। यस द्वन्द्वमा र्यापिड सपोर्ट फोर्सेस (RSF) ले डार्फर र कोर्डोफान क्षेत्रबाट हजारौं टन सुन तस्करी गरी आफ्नो सञ्चालनका लागि प्रयोग गरेको आरोप लाग्दै आएको छ। चाथम हाउसका अनुसार सुडानको अनौपचारिक सुन निर्यातको ६० प्रतिशतसम्म इजिप्टमा पुग्छ। अक्टोबर १०, २०२६ मा संयुक्त राष्ट्र संघले सुडानको र्यापिड सपोर्ट फोर्सेस (RSF) द्वारा ब्लू नाइल राज्यको विस्थापित शिविर नजिकै गरिएको ड्रोन हमलाको कडा निन्दा गरेको थियो, जसमा कम्तीमा ३१ नागरिक मारिएका थिए।
नेपालको सरोकार र उद्धार प्रयास
सुडानमा विकसित जटिल सुरक्षा परिस्थितिका कारण नेपाल सरकारले त्यहाँ रहेका नेपालीहरूको सुरक्षा र उद्धारका लागि उच्च सतर्कता अपनाएको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार इजिप्टको कायरोस्थित नेपाली दूतावासले सुडानी अधिकारीहरू र त्यहाँ रहेका नेपालीहरूसँग निरन्तर सम्पर्क गरिरहेको छ।
हालसम्म १९ जना नेपाली कायरोस्थित नेपाली दूतावासको सम्पर्कमा आएका छन् र उनीहरू सबै सुरक्षित छन्। तीबाहेक, तीन जना नेपाली शान्ति सैनिक अफ्रिकी देश चाड गएका छन् र खार्तुममा विभिन्न संयुक्त राष्ट्र संघका एजेन्सीहरूमा कार्यरत सात जना नेपाली सोही दिन लाल सागरको पोर्ट सुडान गएका छन् र त्यहाँबाट युगान्डा उड्ने योजनामा छन्। सरकारले सुडानमा रहेका सबै नेपालीलाई सुरक्षित स्थानमा रहन र आपत्कालीन अवस्थाबाहेक बाहिर यात्रा नगर्न आग्रह गरेको छ। आपत्कालीन अवस्थामा, नेपालीहरूलाई कायरोस्थित नेपाली दूतावासका द्वितीय सचिव दीपक घिमिरेलाई मोबाइल नम्बर वा व्हाट्सएप नम्बर २०१०९७७७२३४८ र २०१०२९६०६६६२ वा इमेल eoncairo@mofa.gov.np मार्फत सम्पर्क गर्न आग्रह गरिएको छ।
आगामी कदम र अनिश्चितता
हवाई हमला कसले गर्यो भन्नेबारे आधिकारिक पुष्टि भएको छैन र इजिप्टले यस बारेमा कुनै टिप्पणी गरेको छैन। आक्रमणमा मारिएकाहरूको सही संख्या पनि अझै अज्ञात छ। संयुक्त राष्ट्र संघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले युद्धरत पक्षहरूलाई तत्काल शत्रुता अन्त्य गर्न र स्थायी युद्धविरामका लागि वार्ता पुनः सुरु गर्न आह्वान गरेका छन्।
