हर्क साम्पाङ र सुदन किरातीको शक्ति एकीकरण: कोसी प्रदेशमा नयाँ तरंगको संकेत

पूर्वमन्त्री एवं नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का नेता सुदन किरातीले केही दिनभित्रै धरानका स्वतन्त्र मेयर हर्क साम्पाङ नेतृत्वको श्रम संस्कृति पार्टी र आफ्नो समूहबीच एकता हुने संकेत गरेका छन्। उनले यसलाई पार्टी प्रवेश नभनेर ‘शक्ति एकीकरण’ को संज्ञा दिएका छन्। किरातीको यो कदमले विशेषगरी कोसी प्रदेशको राजनीतिमा ठूलो हलचल ल्याउने र त्यहाँबाट नयाँ राजनीतिक लहर सुरु हुने उनको दाबी छ। यो सम्भावित एकीकरणले नेपालको संघीय राजनीतिक परिदृश्यमा नयाँ आयाम थप्ने अपेक्षा गरिएको छ, जहाँ परम्परागत दलहरूको प्रभुत्वलाई चुनौती दिने स्वतन्त्र र वैकल्पिक शक्तिको उदय भइरहेको छ। किरातीको यो भनाइले कोसी प्रदेशमा मात्र नभई राष्ट्रिय राजनीतिमा समेत यसको प्रभाव पर्ने संकेत दिएको छ, जसले आगामी निर्वाचनहरूको समीकरणलाई प्रभावित गर्न सक्नेछ।

साम्पाङ र किरातीको शक्ति एकीकरणको सम्भावित आधार

किरातीले नेपालखबरसँगको विशेष कुराकानीमा आफ्नो र साम्पाङको पार्टीबीच विभिन्न चरणमा छलफल भइरहेको बताए। ‘हाम्रो विभिन्न चरणमा विभिन्न कोणबाट छलफल भइराखेको छ,’ किरातीले भने, ‘देशका नयाँ र अग्रगामी शक्तिहरूसँग हाम्रो छलफल व्यस्त छ।’ यो ‘शक्ति एकीकरण’ ले मुलुकको राजनीतिमा नयाँ दिशा दिने उनको विश्वास छ। नेपालको राजनीतिक इतिहासमा यस्ता शक्ति एकीकरणका उदाहरणहरू नभएका होइनन्, जहाँ विभिन्न विचारधारका समूहहरूले साझा लक्ष्यका लागि हात मिलाएका छन्। यस सन्दर्भमा, किराती र साम्पाङको यो प्रयासले नेपालको बहुदलीय लोकतन्त्रमा नयाँ सम्भावनाको ढोका खोल्न सक्नेछ। उनीहरूको छलफलले केवल दुई समूहको मिलन मात्र नभई, देशको समकालीन राजनीतिक चुनौतीहरूको सामना गर्ने एक बृहत् रणनीतिको रूपरेखा तयार गरिरहेको हुनसक्छ।

साम्पाङले केही समयअघि नै आफ्नो पार्टीको नाम ‘श्रम संस्कृति पार्टी’ राखेका थिए। उनले स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा धरानको मेयरमा जितेपछि आफ्नो राजनीतिक अभियानलाई संस्थागत गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्। धरानमा उनको जितले आम नागरिकमा स्वतन्त्र उम्मेदवारप्रतिको विश्वासलाई बलियो बनाएको थियो, जसले परम्परागत राजनीतिक दलहरूलाई पनि आफ्नो कार्यशैलीमाथि पुनर्विचार गर्न बाध्य पारेको छ। किरातीको एकीकृत समाजवादी पार्टीभित्र पनि उनी केही समयदेखि पार्टीभन्दा बाहिरका शक्तिहरूसँग सहकार्य गर्ने पक्षमा देखिँदै आएका थिए। यो प्रवृत्तिले नेपालको राजनीतिमा बढ्दै गएको दलहरूप्रतिको वितृष्णा र वैकल्पिक राजनीतिक धारको खोजीलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।

कोसी प्रदेशमा लक्षित राजनीतिक रणनीति

किरातीको मुख्य जोड कोसी प्रदेशमा छ। उनले यस एकताले कोसी प्रदेशको मुख्यमन्त्री पदमा सहजै जित हासिल गर्न सकिने दाबी गरे। ‘हामी कोसी प्रदेशको मुख्यमन्त्री सजिलै जित्छौँ,’ उनले भने, ‘यो एकताले कोसी प्रदेशमा नयाँ लहर ल्याउँछ।’ यो भनाइले उनको राजनीतिक रणनीति कोसी प्रदेशमा केन्द्रित रहेको प्रष्ट पार्छ। कोसी प्रदेश, नेपालको सात प्रदेशमध्ये एक हो र यसको राजनीतिक समीकरण सधैं चर्चाको विषय रहँदै आएको छ। यस प्रदेशमा विभिन्न जातीय, भाषिक र सांस्कृतिक समुदायको बसोबास छ, जसले गर्दा राजनीतिक दलहरूलाई सन्तुलित नीति निर्माण गर्नुपर्ने चुनौती रहन्छ। किरातीको यो दाबीले उनीहरूले कोसी प्रदेशका जनताको भावनालाई बुझेर उनीहरूको पक्षमा काम गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

हाल कोसी प्रदेशमा नेकपा (एमाले) नेतृत्वको सरकार छ। मुख्यमन्त्री हिक्मतकुमार कार्कीले विश्वासको मत लिने प्रक्रियामा रहेका बेला किरातीको यो अभिव्यक्ति आएको हो। यसले प्रदेशको शक्ति सन्तुलनमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। नेपालको संविधानले प्रदेश सरकारलाई विश्वासको मत लिने व्यवस्था गरेको छ, जसले गर्दा राजनीतिक अस्थिरताको सम्भावना रहन्छ। यस सन्दर्भमा, किरातीको यो घोषणाले कोसी प्रदेशको वर्तमान राजनीतिक अवस्थालाई थप जटिल बनाउन सक्नेछ। यसले प्रदेश सरकारको स्थिरतामाथि प्रश्नचिन्ह खडा गर्न सक्नेछ र नयाँ राजनीतिक समीकरणको आवश्यकतालाई औंल्याउन सक्नेछ।

‘शक्ति एकीकरण’ को गहिरो अर्थ

किरातीले यसलाई पार्टी प्रवेशभन्दा ‘शक्ति एकीकरण’ भन्नुलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ। यसको अर्थ यो हुनसक्छ कि दुवै पक्षले आफ्नो स्वतन्त्र पहिचान कायम राख्दै साझा उद्देश्यका लागि एक हुनेछन्। यसले साम्पाङलाई राष्ट्रिय राजनीतिमा स्थापित गर्न र किरातीलाई आफ्नो राजनीतिक प्रभाव बढाउन मद्दत गर्नेछ। नेपालको राजनीतिमा, ‘शक्ति एकीकरण’ भन्ने शब्दले प्रायः विभिन्न समूहहरूले आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर देशको हितका लागि एक हुने प्रतिबद्धतालाई जनाउँछ। यस प्रकारको एकीकरणले साम्पाङ जस्ता स्वतन्त्र नेताहरूलाई राष्ट्रिय मञ्चमा आफ्नो विचार र कार्यशैली प्रस्तुत गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ, जसले गर्दा उनीहरूले आम नागरिकको समर्थन प्राप्त गर्न सक्छन्।

यस प्रकारको ‘शक्ति एकीकरण’ ले परम्परागत दलहरूलाई चुनौती दिन सक्ने अनुमान गरिएको छ। विशेषगरी युवा पुस्ता र स्वतन्त्र राजनीतिक धारमा विश्वास गर्ने मतदाताहरूलाई यसले आकर्षित गर्न सक्ने सम्भावना छ। नेपालमा युवा जनसंख्याको ठूलो हिस्सा छ, जसले परिवर्तन र नयाँ नेतृत्वको खोजीमा छन्। स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूले प्रायः यी युवा मतदाताहरूको समर्थन प्राप्त गर्छन्, किनकि उनीहरूलाई दलगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर काम गर्ने अपेक्षा गरिन्छ। यो एकीकरणले यस्ता मतदाताहरूलाई एकताबद्ध गर्ने र उनीहरूको आवाजलाई राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रतिनिधित्व गर्ने माध्यम बन्न सक्नेछ।

पछिल्लो राजनीतिक घटनाक्रम र यसको प्रभाव

साम्पाङले धरानको मेयरमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा जितेपछि उनको चर्चा राष्ट्रिय राजनीतिमा चुलिएको थियो। उनले आफ्नो काम र शैलीले धेरैको ध्यान खिचेका छन्। धरानमा उनले गरेका विकास निर्माणका कामहरू र नागरिकसँगको प्रत्यक्ष संवादले उनलाई जनतामाझ लोकप्रिय बनाएको छ। यस किसिमको लोकप्रियताले उनलाई राष्ट्रिय राजनीतिमा अगाडि बढ्नका लागि बलियो आधार प्रदान गरेको छ। उता, सुदन किराती पनि एकीकृत समाजवादी पार्टीका एक प्रभावशाली नेता हुन्। उहाँको राजनीतिक अनुभव र सांगठनिक क्षमताले यस एकीकरणलाई थप बलियो बनाउन सक्नेछ।

यस किसिमको एकताले साना दल वा स्वतन्त्र धारका नेताहरूलाई एकताबद्ध हुन र ठूला दलहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न प्रोत्साहन दिन सक्छ। यसले भविष्यमा हुने निर्वाचनहरूमा नयाँ राजनीतिक समीकरणको ढोका खोल्न सक्नेछ। नेपालको राजनीतिमा सानो आकारका दलहरू र स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूले पनि निर्णायक भूमिका खेल्न सक्ने क्षमता राख्छन्, विशेषगरी जब उनीहरू एकताबद्ध हुन्छन्। यो एकीकरणले अन्य स्वतन्त्र उम्मेदवारहरू र साना दलहरूलाई पनि एकसाथ आउन प्रेरित गर्न सक्नेछ, जसले नेपालको राजनीतिक परिदृश्यलाई थप लोकतान्त्रिक र समावेशी बनाउन मद्दत गर्नेछ।

आगामी साताहरूमा कोसी प्रदेशको राजनीतिक दिशा

साम्पाङ र किरातीको यो सम्भावित शक्ति एकीकरणले कोसी प्रदेशको राजनीतिक समीकरणमा तत्कालै प्रभाव पार्नेछ। मुख्यमन्त्री हिक्मतकुमार कार्कीले विश्वासको मत लिने प्रक्रियामा रहेको अवस्थामा यो खबरले प्रदेश सरकारको स्थिरतामाथि प्रश्नचिन्ह खडा गरेको छ। यदि यो एकीकरणले मूर्त रूप लिएमा, कोसी प्रदेशमा नयाँ गठबन्धनको सम्भावना बलियो हुनेछ। यसले आगामी प्रदेशसभा निर्वाचनहरूमा पनि नयाँ राजनीतिक लहर ल्याउन सक्नेछ, जहाँ परम्परागत दलहरूले मात्र नभई वैकल्पिक शक्तिहरूले पनि महत्वपूर्ण स्थान ओगट्न सक्नेछन्। यस घटनाक्रमले कोसी प्रदेशका जनतालाई आफ्नो भविष्यको राजनीतिक दिशाबारे सोच्न र नयाँ नेतृत्वलाई समर्थन गर्न प्रेरित गर्नेछ।

यस एकीकरणले केवल कोसी प्रदेशमा मात्र सीमित नभई, राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि यसको प्रभाव पर्नेछ। यसले अन्य प्रदेशहरूमा पनि स्वतन्त्र र वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिको उदयलाई प्रोत्साहन गर्न सक्नेछ। नेपालको संविधानले संघीयतालाई आत्मसात गरेको छ, र यस प्रकारको शक्ति एकीकरणले संघीय संरचनालाई थप सुदृढ बनाउन मद्दत गर्नेछ। यसले आम नागरिकको सहभागितालाई बढावा दिनेछ र लोकतान्त्रिक प्रक्रियालाई थप जीवन्त बनाउनेछ। आगामी दिनहरूमा, यस शक्ति एकीकरणको अन्तिम स्वरूप र यसको राजनीतिक प्रभावको बारेमा थप स्पष्टता आउने अपेक्षा गरिएको छ।