नेपाली सुनचाँदी बजारमा शुक्रबार सुनको भाउमा ठूलो वृद्धि भएको छ। बिहीबार प्रतितोला १८ सय रुपैयाँले घटेको सुनको मूल्य आज एकैदिन ३४ सय रुपैयाँले बढेको छ। यससँगै आज छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला एक लाख ४१ हजार रुपैयाँ पुगेको छ। यो वृद्धिले नेपाली उपभोक्ता र व्यवसायीहरूमाझ एकैचोटि मिश्रित प्रतिक्रिया उत्पन्न गरेको छ, जहाँ केहीले यसलाई लगानीको अवसरका रूपमा हेरेका छन् भने अन्यले दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यवृद्धिको चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। नेपालको अर्थतन्त्रमा सुनको भूमिका सधैं नै महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ, विशेषगरी चाडपर्व र शुभ साइतहरूमा यसको माग उच्च रहने गर्दछ। यसरी अचानक मूल्यमा आएको उछालले यस वर्षको चाडपर्वको किनमेल योजनामा समेत प्रभाव पार्न सक्ने देखिएको छ।
आजको सुनको मूल्यमा आएको अप्रत्याशित वृद्धि
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार शुक्रबार छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला एक लाख ४१ हजार रुपैयाँ तोकिएको छ। यस्तै, तेजाबी सुनको मूल्य प्रतितोला एक लाख ४० हजार तीन सय रुपैयाँ कायम भएको छ। बिहीबार छापावाल सुन एक लाख ३७ हजार ६ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। यो दिनभरिको कारोबारमा झन्डै २.५% को वृद्धि हो, जुन छोटो अवधिमा निकै ठूलो मानिन्छ। नेपालमा सुनको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारको भाउ, अमेरिकी डलरको विनिमय दर र नेपाल राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीति जस्ता विभिन्न कारकहरूबाट प्रभावित हुने गर्दछ। यसरी अचानक मूल्य बढ्नुले विशेषगरी गरगहना खरिद गर्ने योजनामा रहेका उपभोक्ताहरूलाई तत्कालका लागि असर पारेको छ।
चाँदीको भाउमा पनि देखियो वृद्धि
यता चाँदीको भाउमा पनि आज वृद्धि देखिएको छ। शुक्रबार चाँदी प्रतितोला ५० रुपैयाँले बढेर १८ सय ५० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। बिहीबार चाँदी १८ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। यद्यपि, सुनको तुलनामा चाँदीको मूल्य वृद्धि सानो देखिए पनि यसले समग्र बहुमूल्य धातु बजारमा सकारात्मक संकेत दिएको छ। नेपालमा चाँदीको प्रयोग गरगहनाका साथै विभिन्न औद्योगिकीकरणमा पनि हुने गर्दछ। यसरी चाँदीको मूल्यमा आएको सानो वृद्धिले पनि यस क्षेत्रमा संलग्न व्यवसायीहरूलाई केही राहत दिएको छ। विगत केही समयदेखि सुनको तुलनामा चाँदीको मूल्यमा खासै ठूलो उतारचढाव नदेखिएको सन्दर्भमा यो वृद्धिले बजारमा नयाँ चहलपहल ल्याएको छ।
सुनको मूल्य वृद्धिको अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव र नेपाली बजार
सुनको मूल्यमा आएको यो अप्रत्याशित वृद्धिमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभाव रहेको व्यवसायीहरू बताउँछन्। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य बढ्दा त्यसको प्रत्यक्ष असर नेपाली बजारमा पर्ने गरेको छ। हालैका दिनहरूमा भू-राजनीतिक अस्थिरता र विभिन्न देशहरूको आर्थिक नीतिमा आएका परिवर्तनले सुनको माग र आपूर्तिमा उतारचढाव आएको छ। यसले गर्दा सुनको भाउमा अस्थिरता देखिएको हो। विशेषगरी युक्रेन युद्ध, मध्यपूर्वमा बढ्दो तनाव र प्रमुख अर्थतन्त्रहरूमा मुद्रास्फीति नियन्त्रणका लागि ब्याजदरमा भइरहेका परिवर्तनहरूले सुनलाई सुरक्षित लगानीको रूपमा हेर्ने प्रवृत्ति बढाएको छ। नेपालमा सुनको कारोबारको अधिकांश हिस्सा भारतसँग जोडिएको हुन्छ, जहाँ सुनको माग र मूल्यमा हुने परिवर्तनले यहाँ पनि प्रभाव पार्ने गर्दछ। यसरी अन्तर्राष्ट्रिय घटनाक्रमले नेपाली उपभोक्ताको खरिद क्षमतामा समेत परोक्ष असर पारिरहेको छ।
लगानीकर्ताको चासो र उपभोक्ताको चिन्ता
सुनलाई सुरक्षित लगानीको माध्यम मानिन्छ। यसको मूल्यमा आएको उतारचढावले लगानीकर्ताहरूलाई केही हदसम्म चिन्तित बनाएको छ। यद्यपि, यसरी अचानक मूल्य बढ्नुले छोटो अवधिको लागि केही लगानीकर्तालाई फाइदा पुर्याए पनि समग्र बजारको स्थायित्वमा भने प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ। सामान्य नेपाली नागरिकका लागि सुन केवल लगानीको साधन नभई सामाजिक प्रतिष्ठा र आवश्यकताको वस्तु पनि हो। विवाह-व्रतबन्ध जस्ता शुभकार्यमा सुनको प्रयोग अनिवार्य जस्तै मानिन्छ। यसरी मूल्यमा आएको ठूलो वृद्धिले मध्यम वर्गका परिवारहरूको लागि यो खर्च धान्न मुस्किल बनाउने गरेको छ। कतिपयले मूल्य घट्ने आशामा खरिद रोकेर बसेका छन् भने केहीले भने अवसरको रूपमा हेरेर थप लगानी गरिरहेका छन्। यो दोहोरो मानसिकताले बजारलाई थप अनिश्चित बनाएको छ।
आगामी दिनमा सुनको मूल्यको सम्भावना र नेपाल राष्ट्र बैंकको भूमिका
सुनको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारको गतिविधिको आधारमा निर्धारण हुने भएकाले यसको भावी दिशा अनुमान गर्न कठिन छ। यद्यपि, विश्व अर्थतन्त्रमा आउन सक्ने सम्भावित मन्दी र भू-राजनीतिक तनावले सुनको माग अझै बढ्ने र त्यसले मूल्यलाई थप उकास्ने केही विश्लेषकहरूको अनुमान छ। यता नेपाल राष्ट्र बैंकले भने सुन आयातमा कडाइ गरेको छ, जसले गर्दा बजारमा कृत्रिम अभाव सिर्जना हुने सम्भावना पनि छ। नेपालमा सुनको दैनिक आयात कोटा सीमित छ, जसले गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य बढ्दा नेपालमा त्यो प्रभाव अझ बढी देखिने गर्दछ। यसरी राष्ट्र बैंकको नीति र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको चालले एकसाथ नेपाली सुन बजारलाई प्रभावित पार्ने गरेको छ। आगामी दिनहरूमा मूल्य स्थिर रहन्छ वा थप बढ्छ भन्ने कुरा विश्वव्यापी आर्थिक र राजनीतिक घटनाक्रममा निर्भर रहनेछ।
अबको केही सातामा सुन बजारको सम्भावित दिशा
आगामी केही सातामा नेपाली सुन बजारको दिशा धेरै हदसम्म अन्तर्राष्ट्रिय घटनाक्रममा निर्भर रहनेछ। यदि भू-राजनीतिक तनाव थप बढ्छ वा विश्वव्यापी आर्थिक मन्दीको संकेत बलियो हुन्छ भने सुनको मूल्यले थप उचाइ लिने सम्भावना छ। यसले नेपाली उपभोक्ताहरूलाई थप चिन्तित बनाउनेछ, विशेषगरी आगामी चाडपर्वको समयमा। अर्कोतर्फ, यदि विश्व अर्थतन्त्रले केही स्थिरता प्राप्त गर्छ र भू-राजनीतिक तनाव कम हुन्छ भने सुनको मूल्यमा सामान्य गिरावट आउन सक्नेछ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सुन आयातमा गरेको कडाइले बजारमा आपूर्तिमा केही प्रभाव पार्न सक्नेछ, जसले गर्दा मूल्यमा थप उतारचढाव आउन सक्नेछ। व्यवसायीहरूले पनि बजारको स्थितिलाई नजिकबाट नियालिरहेका छन् र उनीहरूले पनि यसरी अचानक मूल्य बढ्दा कारोबारमा केही सुस्तता आउने अपेक्षा गरेका छन्। समग्रमा, आगामी दिनहरूमा सुन बजार अनिश्चित नै रहने देखिन्छ, जसले लगानीकर्ता र उपभोक्ता दुवैलाई सतर्क रहन आह्वान गर्दछ।