नेपाली सुनचाँदी बजारमा शुक्रबार सुनको मूल्यमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ। कारोबारको अघिल्लो दिनको तुलनामा आज छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला ३४ सय रुपैयाँले बढेर २ लाख ९६ हजार १ सय रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। यसअघि बिहीबार छापावाल सुनको मूल्य २ लाख ९२ हजार ७ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। यो वृद्धिले नेपाली उपभोक्ताहरूका लागि सुन किन्न थप महँगो बनाएको छ, जसले गर्दा यसको किनमेलमा केही सुस्तता आउन सक्ने अनुमान गरिएको छ। यस प्रकारको मूल्य वृद्धिले नेपालीहरूको दैनिक जीवन र आर्थिक योजनाहरूमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गर्दछ।
सुनको मूल्यमा उच्च वृद्धि: तोलाको २ लाख ९६ हजार नाघ्यो, चाँदी पनि बढ्यो
नेपाली सुनचाँदी बजारमा शुक्रबार सुनको मूल्यमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ। कारोबारको अघिल्लो दिनको तुलनामा आज छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला ३४ सय रुपैयाँले बढेर २ लाख ९६ हजार १ सय रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। यसअघि बिहीबार छापावाल सुनको मूल्य २ लाख ९२ हजार ७ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। यो वृद्धिले नेपाली उपभोक्ताहरूका लागि सुन किन्न थप महँगो बनाएको छ, जसले गर्दा यसको किनमेलमा केही सुस्तता आउन सक्ने अनुमान गरिएको छ। यस प्रकारको मूल्य वृद्धिले नेपालीहरूको दैनिक जीवन र आर्थिक योजनाहरूमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गर्दछ। नेपालमा सुनलाई सम्पत्तिको रूपमा मात्र नभई सामाजिक र सांस्कृतिक महत्वको वस्तुको रूपमा पनि हेरिन्छ, जसले गर्दा यसको मूल्य वृद्धिले आम जनताको खरिद क्षमतामा ठूलो असर पार्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय अस्थिरताले नेपाली बजारलाई असर
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा आएको उतारचढावले नेपाली बजारमा पनि यसको प्रभाव परेको हो। विशेषगरी, भू-राजनीतिक अस्थिरता र विश्व अर्थतन्त्रमा देखिएको अनिश्चितताले सुनलाई सुरक्षित लगानीको माध्यमका रूपमा हेरिएको छ, जसले गर्दा यसको माग बढेको छ। यसको प्रत्यक्ष असर नेपाली बजारमा पनि देखिएको छ। हाल विश्वभरि नै बढ्दो मुद्रास्फीति, विभिन्न देशहरूमा जारी द्वन्द्व र प्रमुख अर्थतन्त्रहरूमा मन्दीको आशंकाले लगानीकर्ताहरूलाई सुन जस्ता सुरक्षित सम्पत्तिमा लगानी गर्न प्रेरित गरेको छ। यसले गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको माग ह्वात्तै बढेको छ, जसको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपाल जस्ता आयातमा निर्भर देशहरूमा परेको छ। नेपालमा विगतमा पनि यस्तै अन्तर्राष्ट्रिय संकटका बेला सुनको मूल्यमा ठूलो वृद्धि भएको ऐतिहासिक उदाहरणहरू छन्।
सुन र चाँदीको मूल्यको पछिल्लो अवस्था
- प्रतितोला छापावाल सुनको मूल्य: २,९६,१०० रुपैयाँ (शुक्रबार)
- प्रतितोला छापावाल सुनको मूल्य: २,९२,७०० रुपैयाँ (बिहीबार)
- प्रतितोला चाँदीको मूल्य: ४,९४५ रुपैयाँ (शुक्रबार)
- प्रतितोला चाँदीको मूल्य (अघिल्लो दिन): ४,८१० रुपैयाँ (अनुमानित)
- प्रति १० ग्राम छापावाल सुनको मूल्य: २,५३,८६० रुपैयाँ (महासंघ अनुसार)
यी तथ्यांकहरूले स्पष्ट पार्दछ कि सुन र चाँदी दुवैको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। यो वृद्धिले नेपाली बजारमा सुन र चाँदीको कारोबारमा केही सुस्तता ल्याएको छ। उपभोक्ताहरूका लागि, विशेषगरी मध्यमवर्गीय परिवारहरूका लागि, यो मूल्य स्तरमा सुन वा चाँदी किन्नु एक ठूलो आर्थिक बोझ बन्न पुगेको छ। नेपालमा सुनलाई विशेषगरी महिलाहरूका लागि गहनाको रूपमा प्रयोग गरिन्छ, र विवाह तथा चाडपर्व जस्ता शुभ अवसरहरूमा यसको किनमेल अत्यावश्यक मानिन्छ। यस्तो अवस्थामा मूल्य वृद्धिले गर्दा धेरै परिवारहरूले आफ्नो परम्परागत खरिद योजनाहरूमा कटौती गर्न बाध्य भएका छन्।
चाँदीको मूल्यमा पनि बढोत्तरी, बजारमा सुस्तता
सुनसँगै चाँदीको मूल्यमा पनि वृद्धि भएको छ। शुक्रबार चाँदीको मूल्य प्रतितोला १३५ रुपैयाँले बढेर ४ हजार ९४५ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। बिहीबार चाँदीको मूल्य ४ हजार ८१० रुपैयाँको हाराहारीमा कारोबार भएको थियो। मूल्य वृद्धिका कारण बजारमा सुन तथा चाँदीको कारोबारमा केही सुस्तता आएको व्यवसायीहरूले बताएका छन्। चाँदी पनि नेपाली समाजमा सुन जस्तै महत्वपूर्ण मानिन्छ, विशेषगरी धार्मिक कार्यहरूमा र केही समुदायमा परम्परागत गहनाको रूपमा। यसको मूल्य वृद्धिले पनि उपभोक्ताहरूको खरिद क्षमतालाई प्रभावित गरेको छ। व्यवसायीहरूका अनुसार, यस्तो मूल्य वृद्धिले गर्दा दैनिक खरिददारहरूको संख्यामा कमी आएको छ, र ठूला कारोबारहरू पनि केही समयका लागि रोकिएका छन्।
नेपाली अर्थतन्त्रमा सुनचाँदीको मूल्यवृद्धिको प्रभाव
सुन र चाँदीको मूल्यमा हुने यस्तो उतारचढावले नेपाली अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ। विशेषगरी, सुन आयातमा मुलुकको विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा असर पर्ने गर्छ। यद्यपि, मूल्य वृद्धिका कारण आम उपभोक्ताका लागि सुन तथा चाँदी किन्न महँगो भएको छ। कतिपयले यसलाई लगानीको अवसरका रूपमा हेरे पनि धेरैका लागि भने यो पहुँचबाहिर पुगेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सुन आयात कोटा निर्धारण गरेर बजारलाई सन्तुलित राख्ने प्रयास गर्दै आएको छ। नेपालको अर्थतन्त्रमा सुनको आयात एक ठूलो चिन्ताको विषय हो, किनकि यसले ठूलो मात्रामा विदेशी मुद्रा बाहिर लैजान्छ। यसको मूल्यमा हुने वृद्धिले आयातलाई थप महँगो बनाउँछ र भुक्तानी सन्तुलनमा दबाब सिर्जना गर्दछ। यसका साथै, सुनमाथिको निर्भरता नेपाली अर्थतन्त्रको संरचनात्मक कमजोरीलाई पनि उजागर गर्दछ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभाव र भविष्यको अनुमान
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका पदाधिकारीहरूका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारको स्थितिलाई नजिकबाट नियालिरहेका छन्। ‘अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको भाउ बढ्दा हामीकहाँ पनि त्यसको असर पर्छ। अहिले विश्वभरि नै आर्थिक अनिश्चितता भएकाले सुनको मूल्य बढ्ने क्रममा छ,’ एक पदाधिकारीले बताए। यद्यपि, यो मूल्यवृद्धि कतिञ्जेलसम्म कायम रहन्छ भन्ने कुरा अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिमै भर पर्ने उनको भनाइ छ। यस मूल्यवृद्धिले गर्दा आगामी दिनमा सुनचाँदीको कारोबारमा केही असर पर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि, नेपाली समाजमा चाडपर्व र शुभ साइतमा सुनचाँदी किन्ने चलन पुरानै भएकाले मागमा खासै कमी नआउने व्यवसायीहरूको अपेक्षा छ। यो भनाइले देखाउँछ कि व्यवसायीहरूले वर्तमान अवस्थालाई अन्तर्राष्ट्रिय घटनाक्रमसँग जोडेर हेरिरहेका छन्। उनीहरूले छोटो अवधिमा मूल्यमा केही स्थिरता आउन सक्ने वा थप वृद्धि हुन सक्ने दुवै सम्भावनालाई मध्यनजर राखेका छन्।
आगामी साताहरूमा सुनचाँदी बजारको सम्भावित दिशा
यस मूल्यवृद्धिको पछिल्लो लहरले आगामी साताहरूमा नेपाली सुनचाँदी बजारको दिशा निर्धारण गर्नेछ। यदि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा वृद्धि जारी रह्यो भने, नेपाली बजारमा पनि यो प्रवृत्ति कायम रहनेछ, जसले गर्दा उपभोक्ताहरूका लागि सुन किन्नु अझै चुनौतीपूर्ण बन्नेछ। यसले सुनको अवैध तस्करीलाई पनि बढावा दिन सक्ने चिन्ता छ, जसले गर्दा सरकारी राजस्वमा समेत असर पर्नेछ। अर्कोतर्फ, यदि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा केही स्थिरता आयो वा मूल्यमा सामान्य गिरावट आयो भने, नेपाली बजारमा पनि त्यसको सकारात्मक प्रभाव पर्नेछ र कारोबारमा केही सुधार आउन सक्नेछ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सुन आयात कोटाको व्यवस्थापन र बजार अनुगमनलाई थप कडा बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ, ताकि कालोबजारी र कृत्रिम मूल्य वृद्धि रोक्न सकियोस्। यसका साथै, नेपाली उपभोक्ताहरूलाई सुनमा मात्र नभई अन्य लगानीका विकल्पहरूमा पनि सचेत गराउनु आवश्यक छ, ताकि उनीहरूले आफ्नो लगानीलाई विविधीकरण गर्न सकून्।
