काठमाडौँ– देशका विभिन्न स्थानमा मौसम बदली भई केही भेगमा चट्याङसहित वर्षाको सम्भावना देखिएको छ भने तराईका केही क्षेत्रमा तापक्रम बढ्ने भएको छ । जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले हाल देशमा पश्चिमी र स्थानीय वायुको आंशिक प्रभाव रहेको जनाएको छ । यसको असरले कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका हिमाली तथा पहाडी भागमा सामान्य बदली भएको छ । यो मौसमी प्रणालीले देशभरि नै मौसमको अवस्थालाई प्रभावित पारेको छ, जसले गर्दा नागरिकहरूले अप्रत्याशित मौसमी परिवर्तनहरूको सामना गर्नुपर्नेछ । यस प्रकारको आंशिक प्रभावले देशका विभिन्न भूभागमा फरक फरक मौसमी घटनाहरू देखा पर्न सक्छन्, जसको लागि सचेत रहनु आवश्यक छ ।
सुदूरपश्चिमका तराई भेगमा तापक्रम बढ्ने सम्भावना
महाशाखाका अनुसार सुदूरपश्चिम प्रदेशका तराई भेगमा भने मुख्यतया घाम लाग्ने र तापक्रम बढ्ने सम्भावना छ । अन्य प्रदेशका पहाडी भूभागमा आंशिक बदली रही केही स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित क्षणिक वर्षाको सम्भावना पनि रहेको छ । यसका साथै, उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा हल्का हिमपातको सम्भावना पनि छ । सुदूरपश्चिममा तापक्रम बढ्नुले गर्मीयामको सुरुवातमै तातो लहरको महसुस गराउन सक्नेछ, जसले दैनिक जनजीवनलाई प्रभावित पार्नेछ । यस क्षेत्रमा विगतका वर्षहरूमा पनि गर्मीयाममा तापक्रम उच्च रहने गरेको छ, जसले गर्दा पानीको स्रोतहरू सुक्ने र कृषि उपजमा असर पर्ने गरेको छ । यस पटकको तापक्रम वृद्धिको सम्भावनाले त्यस्ता समस्याहरू दोहोरिन सक्ने चिन्ता बढेको छ ।
प्युठानको फोप्लीमा सबैभन्दा बढी वर्षा, स्थानीय जनजीवनमा असर
पछिल्लो २४ घण्टामा देशभरि भएका वर्षाको विवरणअनुसार प्युठानको फोप्ली सबैभन्दा बढी प्रभावित क्षेत्र बनेको छ । त्यसैगरी, चितवनको झुवाली, नवलपुरको दुम्कौली, उदयपुरको उदयपुरगढी र तनहुँको दमौलीमा पनि एक घण्टासम्म पानी परिरहेको थियो । यसले गर्दा स्थानीय जनजीवनमा केही असर परेको छ । यस प्रकारको तीव्र वर्षाले विशेषगरी तराई र चुरे क्षेत्रका नदीनालाहरूमा आकस्मिक बाढी आउन सक्ने सम्भावना बढाउँछ । यसअघि पनि नेपालमा यस्तै मौसमी प्रणालीका कारणले पहिरो जाने र सडक सञ्जाल अवरुद्ध हुने घटनाहरू भएका छन् । यस पटकको वर्षाले प्युठान र आसपासका क्षेत्रमा खेतीबालीमा पनि क्षति पुर्याउन सक्ने अनुमान गरिएको छ, जसले किसानहरूको आम्दानीमा प्रत्यक्ष असर पार्नेछ ।
तराईमा तापक्रम वृद्धिको प्रभाव: किसान र मजदुर वर्गलाई बढी मार
मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले आगामी केही दिन तराईका जिल्लाहरूमा तापक्रम अझै बढ्ने बताएको छ । यसले गर्दा गर्मीयामको सुरुवातमै तातो लहरको महसुस हुन सक्नेछ । यसको प्रत्यक्ष असर विशेषगरी किसान, मजदुर र दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्नेहरूलाई पर्ने देखिन्छ । उनीहरूलाई काम गर्न थप कठिनाई हुनेछ । नेपालको संविधानले नागरिकको स्वास्थ्य र सुरक्षाको अधिकारलाई सुनिश्चित गरेको छ, र यस्तो अवस्थामा सरकारले तातो लहरबाट बच्न आवश्यक उपायहरू अपनाउनुपर्ने हुन्छ । विगतका वर्षहरूमा, तातो लहरका कारण धेरै मानिसहरू बिरामी परेका र केहीको ज्यानसमेत गएको तथ्यांक छ । यस पटकको तापक्रम वृद्धिको सम्भावनाले स्वास्थ्य सेवा प्रणालीमा पनि थप चाप पर्न सक्नेछ । विशेषगरी बालबालिका र वृद्धवृद्धाहरूलाई यसको बढी असर पर्नेछ ।
मौसम परिवर्तनशील, यात्रा गर्दा र बाहिर निस्कँदा सावधानी अपनाउन आग्रह
महाशाखाले देशैभरि मौसम परिवर्तनशील रहने भएकाले यात्रा गर्दा वा बाहिर निस्कँदा मौसमको जानकारी लिई सावधानी अपनाउन अनुरोध गरेको छ । विशेषगरी चट्याङ पर्ने तथा हावाहुरी चल्ने सम्भावना भएका स्थानमा सतर्क रहन भनिएको छ । तराईका जिल्लाहरूमा तापक्रम बढ्ने क्रममा रहेकाले आवश्यक सुरक्षा अपनाउनुपर्नेछ । नेपालमा विपद् व्यवस्थापनका लागि विभिन्न सरकारी र गैरसरकारी निकायहरू क्रियाशील छन्, तर नागरिक स्वयंले पनि सचेत रहनुपर्छ । चट्याङ जस्ता प्राकृतिक प्रकोपबाट बच्नका लागि घरभित्र बस्ने, अग्ला रूख वा बिजुलीका पोलहरूबाट टाढा रहने जस्ता सामान्य नियमहरूको पालना गर्नुपर्छ । हावाहुरीका कारण भौतिक सम्पत्तिको क्षति हुन सक्ने भएकाले घर बाहिरका असुरक्षित वस्तुहरू सुरक्षित स्थानमा राख्नुपर्ने हुन्छ ।
आगामी हप्ताहरूमा मौसमको सम्भावित असर
आगामी हप्ताहरूमा तराईका केही भागमा तापक्रम बढ्ने र पहाडी क्षेत्रमा चट्याङसहित वर्षाको सम्भावनाले देशको समग्र जनजीवनमा प्रभाव पार्नेछ । यसले विशेषगरी कृषि क्षेत्रमा असर पुर्याउन सक्नेछ । तराईमा बढ्दो तापक्रमले सिँचाइको आवश्यकता बढाउनेछ, जसले पानीको स्रोतमाथि थप दबाब सिर्जना गर्नेछ । पहाडी क्षेत्रमा हुने वर्षाले सडक सञ्जालमा अवरोध पुर्याउनुका साथै पहिरोको जोखिम बढाउन सक्नेछ । यस प्रकारको मौसमी परिवर्तनले ऊर्जा उत्पादनमा पनि अप्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ, किनकि धेरै जलविद्युत आयोजनाहरू वर्षामा निर्भर हुन्छन् । यसका साथै, स्वास्थ्य क्षेत्रमा तातो लहरका कारण हुने रोगहरू बढ्ने सम्भावना छ । यस अवस्थामा, सरकारले आवश्यक पूर्वतयारीका साथै नागरिकहरूलाई सचेत गराउनुपर्नेछ ।