अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले युक्रेनमा नयाँ राष्ट्रपति आवश्यक रहेको बताएका छन्। रुससँगको डिजेल सम्झौताको युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीले कडा आलोचना गरेपछि ट्रम्पले यस्तो टिप्पणी गरेका हुन्।
जेलेन्स्कीले रुसी डिजेलको लाखौं टन अमेरिकामा जारी गर्ने नयाँ सम्झौताले मस्कोलाई आफ्नो राष्ट्रविरुद्ध युद्ध जारी राख्न पैसा उपलब्ध गराउने चेतावनी दिएका छन्। उनले यसलाई रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका लागि ‘उपहार’ भनेका छन्।
ट्रम्पको जेलेन्स्कीमाथि आरोप र नयाँ नेतृत्वको माग
ट्रम्पले अक्टोबर १०, २०२६ मा ह्वाइट हाउस बाहिर पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै जेलेन्स्कीले रुसी रिफाइनरीहरूमा आक्रमण जारी राखेर ‘विश्वका लागि समस्या सिर्जना गर्न चाहेको’ आरोप लगाए। उनले जेलेन्स्कीलाई ‘तत्काल रोकिनुपर्ने’ भन्दै युक्रेनलाई ‘सम्झौता गर्न सक्ने नयाँ नेता’ पाउनुपर्ने सुझाव दिए। रुसले सन् २०२२ मा युक्रेनमाथि आक्रमण गरेदेखि देशमा मार्शल ल लागू छ, जसका कारण चुनावहरू स्थगित गरिएका छन्। ट्रम्पले गत डिसेम्बरमा पनि युक्रेनी मतदाताहरूलाई जेलेन्स्कीको विकल्प रोज्न पाउनुपर्ने भन्दै नयाँ चुनावको आह्वान गरेका थिए।
विश्वव्यापी ऊर्जा बजारमा तनाव र सम्झौताको पृष्ठभूमि
अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध सुरु गरेको युद्धले हर्मुजको जलसन्धि बन्द गरेपछि विश्वव्यापी इन्धन आपूर्ति, विशेषगरी डिजेलमा गम्भीर कमी आएको छ। यसले ऊर्जा बजारमा थप तनाव सिर्जना गरेको छ। रुस, जो एक प्रमुख इन्धन उत्पादक हो, र युक्रेनले हालै एकअर्काको ऊर्जा पूर्वाधार र यातायात सुविधाहरूमा आक्रमण तीव्र पारेका छन्। ट्रम्पले अक्टोबर ९, २०२६ मा रुसी डिजेल निर्यातमा अप्रिल ७, २०२७ सम्म प्रतिबन्ध निलम्बन गर्ने सम्झौता मस्कोसँग भएको पुष्टि गरेका थिए। उनले युक्रेनलाई रुसी रिफाइनरीहरूमा आक्रमण नगर्न चेतावनी दिँदै आएका थिए, किनकि यसले विश्वव्यापी समस्या निम्त्याउने उनको भनाइ थियो।
जेलेन्स्की र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको प्रतिक्रिया
जेलेन्स्कीले अमेरिकी डिजेल सम्झौताले मस्कोलाई युद्ध जारी राख्न नयाँ सैन्य उपकरणहरू जुटाउन कोष उपलब्ध गराउने बताएका छन्। उनले अक्टोबर १०, २०२६ मा जापोरिजियामा २० जना नागरिकको ज्यान लिने घातक हमलापछि मस्कोले यो सम्झौतालाई ‘लडाइँ जारी राख्न र शहरहरूमा बम खसाल्न सक्छौं’ भन्ने अर्थमा लिएको आरोप पनि लगाएका छन्।
युक्रेनी राष्ट्रपतिले अक्टोबर १०, २०२६ मा आफ्ना धेरै सहयोगीहरूसँग पछिल्लो घटनाक्रमबारे छलफल गर्दै ‘युक्रेनमा जीवन रक्षा गर्न’ र युरोपेली सुरक्षाको रक्षा गर्न ‘वास्तविक निर्णयहरू’ को लागि आह्वान गरे। बेलायती प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नहमले जेलेन्स्कीसँग कुरा गर्दै ‘पूर्ण ऐक्यबद्धता’ प्रस्ताव गरेका छन्। युरोपेली संघका विदेश मामिला प्रमुख काजा कलासले पनि जेलेन्स्कीको आलोचनालाई समर्थन गर्दै प्रतिबन्धहरू निलम्बन गर्दा ‘मस्कोलाई युद्ध चलाउन थप राजस्व प्राप्त हुने’ बताएकी छन्। उनले युरोपले रुसमाथि दबाब कम नगर्ने स्पष्ट पारेकी छन्।
युरोपेली संघको नयाँ प्रतिबन्धको तयारी
युरोपेली विदेश मन्त्रीहरूले सोमबार रुसमाथि पूर्ण-स्तरीय आक्रमण सुरु भएदेखि प्रतिबन्धहरूको सबैभन्दा ठूलो सेट अनुमोदन गर्ने योजना बनाएका छन्। रुसी डिजेल निर्यातमा अमेरिकी प्रतिबन्ध अप्रिल ७, २०२७ सम्म निलम्बित रहनेछ।
