अमेरिकी विशेष दूत जारेड कुश्नर र स्टिभ विट्कोफले आज बिहीबार (नोभेम्बर १२, २०२६) रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग मस्कोमा भेट गर्दैछन्। यो भेटले रुस-युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि नयाँ सुरक्षा सम्झौताको प्रस्ताव पेश गर्ने तयारीमा महत्वपूर्ण कूटनीतिक पहलको संकेत गरेको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले २०२५ मा पदभार ग्रहण गर्दा रुस-युक्रेन द्वन्द्वको अन्त्यमा सहयोग गर्ने वाचा गरेका थिए। ट्रम्प प्रशासनले युक्रेनमा युद्ध अन्त्य गर्ने एक मात्र तरिका रुससँग युरोपको भविष्यको सुरक्षा व्यवस्थाबारे व्यापक सम्झौता गर्नु हो भन्ने विश्वास गर्दछ। यसअघि अमेरिकाले पूर्वी युरोपमा नेटोको सैन्य उपस्थिति घटाउने रुसी मागहरूलाई अस्वीकार गरे पनि, अहिले युद्ध अन्त्य गर्ने व्यापक सम्झौताको भागको रूपमा ती मागहरूलाई विचार गर्न तयार देखिएको छ।
गत हप्ता ट्रम्पले पुटिनका दूत किरिल दिमित्रिभसँग निजी रूपमा भेट गरेपछि द्वन्द्व समाधानका लागि चाँडै सम्झौता हुन सक्ने बताएका थिए। रुसी र युक्रेनी अधिकारीहरूले यसै हप्ताको सुरुमा (नोभेम्बर १०-११, २०२६) अबु धाबीमा अमेरिकी मध्यस्थकर्ताहरूसँग फेब्रुअरीपछि पहिलो पटक भेट गरेका थिए, जहाँ बन्दी आदानप्रदानमा सैद्धान्तिक सहमति जुटेको छ।
युरोपेली सुरक्षा सम्झौताको प्रस्ताव
अमेरिकी दूतहरूले युरोपसँग नयाँ सुरक्षा सम्झौताको प्रस्ताव पेश गर्न रुसलाई ट्रम्पको अनुरोध दोहोर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। एक्सियोसका अनुसार, यो सम्झौतामा रुस र युरोपबीचको तनाव कम गर्ने कदमहरू समावेश हुनेछन्। कुश्नरले बुधबारको वार्ता समाप्त भएपछि ‘हामीले निकै कठिन छलफल गर्यौं’ भनेका थिए। एक अमेरिकी अधिकारीले रोयटर्सलाई वार्तामा प्रगति हुन सक्नेमा ‘सतर्क आशावादी’ रहेको बताएका छन्।
युरोपको आशंका र युक्रेनको अडान
धेरै युरोपेली सरकारहरूले यस्तो सम्झौताप्रतिको ट्रम्प प्रशासनको दृष्टिकोणमा विश्वास नगरेको एक्सियोसले उल्लेख गरेको छ। युरोपेली अधिकारीहरूले रूसको सुरक्षा सम्बन्धी मागहरू स्वीकार गर्दा नेटोको पूर्वी युरोपमा सैन्य उपस्थिति घटाउनुपर्ने हुन सक्ने र यसले सहयोगीहरूलाई रूसी दबाबका लागि थप कमजोर बनाउन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीले नोभेम्बर ६, २०२६ मा एक अन्तर्वार्तामा युद्धलाई पहिले सम्बोधन नगरी युरोप र रुसबीचको सम्झौता खतरनाक हुन सक्ने चेतावनी दिएका थिए।
नेपालको सरोकार
नेपाल सरकारले युक्रेनमा रहेका नेपालीहरूलाई फिर्ता आउन आग्रह गर्दै युक्रेन भ्रमणमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयले रुसी र युक्रेनी अधिकारीहरूसँग नेपाली नागरिकहरूको सुरक्षाबारे छलफल गरिरहेको जनाएको छ। सन् २०२६ सम्ममा करिब २०० नेपाली रुसी सेनामा सेवा गर्दा मृत्यु भएको र ४२ जनाले क्षतिपूर्ति प्राप्त गरिसकेको जानकारी प्राप्त भएको छ।
अब के हुन्छ
कुश्नर र विट्कोफले पुटिनलाई भेटेपछि आज बिहीबार राति युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीलाई भेट्न डब्लिन, आयरल्याण्ड जानेछन्। युक्रेनी वार्ता टोलीका सदस्य डेभिड अरखामियाले मस्को र डब्लिनमा भेटेपछि नयाँ चरणको वार्ताको मिति तय गरिनुपर्ने बताएका छन्। जेलेन्स्कीले बन्दी आदानप्रदानको योजनाबारे जानकारी पाउने अपेक्षा गरेका छन्, जसमा १,००० देखि १,२०० बन्दीहरू आदानप्रदान हुन सक्नेछन्।
नेपालका लागि किन महत्त्वपूर्ण
नेपाल सरकारले युक्रेनमा रहेका नेपालीहरूलाई फिर्ता आउन आग्रह गर्दै युक्रेन भ्रमणमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयले रुसी र युक्रेनी अधिकारीहरूसँग नेपाली नागरिकहरूको सुरक्षाबारे छलफल गरिरहेको जनाएको छ। सन् २०२६ सम्ममा करिब २०० नेपाली रुसी सेनामा सेवा गर्दा मृत्यु भएको र ४२ जनाले क्षतिपूर्ति प्राप्त गरिसकेको जानकारी प्राप्त भएको छ।
