नेपाल प्रहरीले नियमित गस्तीका क्रममा देशका विभिन्न भागबाट २५ जनालाई लागुऔषधसहित पक्राउ गरेको छ, जसमा मधेश प्रदेशका सिरहा, सप्तरी र मोरङ जिल्लाका व्यक्तिहरू पनि सामेल छन्। केन्द्रीय प्रहरी समाचार कक्षका अनुसार, पक्राउ परेका व्यक्तिहरूबाट ब्राउन हेरोइन, गाँजा र डाक्टरको प्रेस्क्रिप्सनमा मात्र पाइने नाइट्राजेपाम बरामद गरिएको छ।
सिरहा नगरपालिका-२१ पिप्रा टोलबाट दुई जना, बोदेबरसाइन नगरपालिका-५, सप्तरीबाट दुई जना र विराटनगर महानगरपालिका-११, मोरङको अल्का मार्गबाट तीन जना पक्राउ परेका हुन्। यसले मधेश प्रदेशको सीमावर्ती क्षेत्रमा लागुऔषधको अवैध ओसारपसारको चुनौतीलाई उजागर गरेको छ।
देशभरबाट पक्राउ परेका र बरामद लागुऔषध
प्रहरीले ललितपुर महानगरपालिका-४ नख्खु दोबाटोबाट दुई जना, धादिङको गजुरी गाउँपालिका-२ च्याम्बासबाट एक जना र झापाको दमक नगरपालिका-१ मामाचोकस्थित खोताङ होटलबाट चार जनालाई नियन्त्रणमा लिएको छ।
त्यसैगरी, बर्दियाको बढैयाताल गाउँपालिका-२ जमुनी बजारबाट दुई जना, कास्कीको पोखरा महानगरपालिका-३ नादिपुरबाट एक जना, सुनसरीको इटहरी उपमहानगरपालिका-१९ अमाहा चोकबाट एक जना र बराहक्षेत्र नगरपालिका-३ नयाँबस्तीबाट तीन जना पक्राउ परेका छन्। मकवानपुरको हेटौँडा उपमहानगरपालिका-११ सागरपथबाट दुई जना र सुर्खेतको वीरेन्द्रनगर नगरपालिका-११ बाट दुई जनालाई पनि लागुऔषधसहित नियन्त्रणमा लिइएको छ।
लागुऔषध दुर्व्यसनको बढ्दो ग्राफ
नेपालमा लागुऔषध प्रयोगकर्ताको संख्या निरन्तर बढिरहेको छ। सन् २०२० मा १ लाख ३० हजार ४२४ रहेको यो संख्या वार्षिक ५.०६ प्रतिशतले वृद्धि भइरहेको छ। लागुऔषध प्रयोगकर्तामध्ये अधिकांश (६९.५ प्रतिशत) २० देखि २९ वर्ष उमेर समूहका युवाहरू छन्।
लागुऔषध नियन्त्रण ब्युरोका १५ वटा शाखा कार्यालयहरूमध्ये तराईका ९ वटा जिल्लास्थित सीमा नाकाहरूमा यसका शाखा कार्यालयहरू रहेका छन्। नेपाल सरकार, गृह मन्त्रालयले २०७६ मा गरेको एक सर्वेक्षणअनुसार, ५६.१ प्रतिशत लागुऔषध प्रयोगकर्ता पारिवारिक प्रभावबाट दुर्व्यसनमुक्त भएका छन्।
नियन्त्रणका लागि सरकारी पहल
नेपालमा लागुऔषध नियन्त्रणका लागि लागुऔषध (नियन्त्रण) ऐन, २०३३, लागुऔषध नियन्त्रण राष्ट्रिय नीति, २०६३, लागुऔषध नियन्त्रण रणनीति, २०६६ र लागुऔषध नियन्त्रण कार्ययोजना, २०७५ जस्ता कानूनी तथा नीतिगत व्यवस्था छन्। सरकारले लागुऔषध रोकथाम तथा नियन्त्रण राष्ट्रिय गुरुयोजना, २०७९-२०८४ पनि कार्यान्वयन गरिरहेको छ।
लागुऔषध प्रयोगकर्ताहरूको उपचार तथा पुनर्स्थापनाका लागि उपचार तथा पुनर्स्थापना केन्द्र सञ्चालन निर्देशिका, २०७५ बमोजिम केन्द्रहरू स्थापना गर्ने व्यवस्था छ। प्रहरीले पक्राउ परेका व्यक्तिहरूको राष्ट्रियता, उमेर, लिङ्ग, पेशा र बरामद गरिएका लागुऔषधको मात्रा तथा बजार मूल्यबारे थप विवरण सार्वजनिक गरेको छैन।
