भोटेकोशी बाढी: २५ प्रहरी अझै बेपत्ता, ३ को शव फेला; क्षति ४ खर्ब नाघ्यो

रसुवाको भोटेकोशी बाढीमा ३७ दिनदेखि बेपत्ता एक मलेसियाली नागरिक सुरक्षित रूपमा मलेसिया फर्किएको पुष्टि भएको छ।

मलेसिया सोलिडारिटी: फेमिलीज इन होप (मस्फिह) का प्रवक्ता मनिभान्नन रेथिनमले शुक्रबार यो जानकारी दिएका हुन्। उनका अनुसार ती व्यक्तिले काठमाडौंस्थित मलेसियाली दूतावासमा आफैं सम्पर्क गरेका थिए। उनी चिनियाँ मूलका मलेसियाली नागरिक थिए र नेपालमा एक्लै यात्रा गरिरहेका थिए।

रेथिनमले ती व्यक्तिका नजिकका आफन्तसँग पनि सम्पर्क गरी उनी सुरक्षित रूपमा फर्किएको पुष्टि गरेका छन्। यो घटनापछि नेपालमा बेपत्ता मलेसियाली नागरिकको संख्या ५५ बाट ५४ मा झरेको छ।

सडक र सञ्चार अवरुद्धले सम्पर्कविहीनता

बेपत्ता भएका मलेसियाली नागरिक अगस्ट २५ (भदौ ९) मा दिउँसो ३ः२६ बजे नागथली भ्यूपोइन्टमा थिए। सोही समयमा भोटेकोशीमा बाढी आएको थियो। बाढीले उक्त क्षेत्रका सडक र पुलमा क्षति पुर्‍याएका कारण उनी केही समय सम्पर्कविहीन बन्न पुगेका थिए।

त्यहाँ विद्युत्, पानी र इन्टरनेटको सुविधा नहुँदा उनको आवागमन र सञ्चारमा थप समस्या भएको थियो।

भोटेकोशी बाढी: बेपत्ता र पुनःप्राप्तिको चुनौती

२०८३ भदौ १० गते बिहान ८:४० बजे रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको महाप्रलयकारी बाढीले ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍याएको थियो। यो बाढी तिब्बतबाट आएको र हिमाली क्षेत्रमा भएको सम्भावित हिमताल वा हिमपहिरोसँग जोडिएको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। बाढीले जलविद्युत् आयोजना, पुल, सडक र बजार क्षेत्रलाई व्यापक रूपमा प्रभावित पारेको थियो।

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (एनडीआरआरएमए) को २०८३ असोज १५ गतेसम्मको तथ्यांकअनुसार, रसुवा-भोटेकोशी बाढी र मनसुनजन्य विपद्का कारण ५,२८५ जना बेपत्ता रहेका छन्। बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट हालसम्म कुल १,४५४ शव वा मानव अवशेष फेला परेका छन्, जसमध्ये ११२ जनाको मात्र सनाखत हुन सकेको छ।

खोज तथा पुनःप्राप्ति: सरकारको नयाँ रणनीति

सरकारले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा जारी खोज तथा उद्धार कार्यलाई परिमार्जन गर्दै अब ‘खोज तथा पुनःप्राप्ति’ (सर्च एन्ड रिकभरी) प्रक्रिया अगाडि बढाउने निर्णय गरेको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका कार्यकारी प्रमुख डा. धर्मराज उप्रेतीले खोज कार्य जारी रहेको र अझै दुईवटा सुरुङमा काम भइरहेको बताएका छन्, तर अब उद्धारभन्दा पुनःस्थापनामा काम सुरु गरिएको छ।

विस्थापित परिवारको स्थायी पुनःस्थापना नहुञ्जेलसम्मका लागि भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयको मन्त्रिस्तरीय निर्णयबाट गठित जग्गा पहिचान तथा खोजी समितिले सरकारलाई बुझाएको प्रतिवेदनका आधारमा सुरक्षित स्थान छनोट गरिनेछ। यसका साथै, बीमा प्राधिकरणले २०८३ भदौ १० गतेको भोटेकोशी बाढीका कारण भएको क्षतिको दाबी भुक्तानीसम्बन्धी संक्षिप्त कार्यविधि, २०८३ जारी गरेको छ, जसअनुसार प्रारम्भिक प्रतिवेदनकै आधारमा ५०% पेश्की भुक्तानी दिनुपर्नेछ।

अनुत्तरित प्रश्नहरू

भोटेकोशी बाढीमा हराएर ३७ दिनपछि परिवारको सम्पर्कमा आएका मलेसियाली नागरिकको नाम भने सार्वजनिक गरिएको छैन। नेपालमा अझै बेपत्ता रहेका ५४ जना मलेसियाली नागरिकको हालको अवस्थाबारे थप जानकारी उपलब्ध छैन। नागथली भ्यूपोइन्ट क्षेत्रमा विद्युत्, पानी र इन्टरनेट सेवाको हालको अवस्थाबारे पनि विस्तृत जानकारी उपलब्ध छैन।