२०८३ असोज १७ गते सुदूरपश्चिम, कर्णाली र लुम्बिनी प्रदेशको पश्चिमी भू-भागबाट मनसुन बाहिरिएपछि मधेशका धान किसानमा मौसमको अनिश्चितता बढेको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गतको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले अक्टोबर ३, २०२६ मा गण्डकी प्रदेशको पश्चिमी भू-भागका थोरै स्थानबाट पनि मनसुन बाहिरिएको जनाएको छ।
हाल गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशको पश्चिमी भू-भागमा पश्चिमी वायु तथा कोशी, मधेश, बागमती प्रदेशको सबै भू-भाग र गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशको बाँकी भू-भागमा मनसुनी वायुको आंशिक प्रभाव कायमै रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ। महाशाखाका अनुसार, मधेशको आकाशमा आंशिक बादल लाग्नेछ। कोशी, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका तराई भू-भागका एक-दुई स्थानमा हल्का वर्षाको सम्भावना छ। आज राति मधेश प्रदेश लगायत कोशी, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशको तराई भू-भागका थोरै स्थानमा मध्यम सम्मको वर्षा र मधेश प्रदेशको एक-दुई स्थानमा हल्का वर्षाको सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ। आगामी २४ घण्टामा देशका कुनै पनि भूभागमा भारी वर्षाको सम्भावना नरहेको विभागले जनाएको छ।
धान काट्ने र भित्र्याउने चटारोमा रहेका मधेशका किसानका लागि मौसमको उतारचढाव संवेदनशील बनेको छ। मनसुन पूर्णतः बाहिरिनुअघि हुने छिटपुट वर्षा र बिहानपख लाग्ने हुस्सुले धान सुकाउन र भण्डारण गर्न समस्या निम्त्याउन सक्छ। मनसुन पूर्ण रूपमा अन्त्य भएपछि अक्टोबर र नोभेम्बर गरी दुई महिनासम्म पोस्ट-मनसुन सुरु हुने भएकाले यस अवधिको मौसम पनि बालीका लागि संवेदनशील मानिन्छ।
मौसमविद्हरूले किसानहरूलाई मौसमको अद्यावधिक जानकारी लिएर मात्र काम गर्न आग्रह गरेका छन्, किनकि अप्रत्याशित वर्षाले पाकेको धानमा क्षति पुर्याउन सक्छ।
यस वर्षको मनसुन: औसतभन्दा ढिलो प्रवेश, पश्चिमी क्षेत्रबाट बहिर्गमन
नेपालमा मनसुन भित्रिने औसत मिति जुन १३ (जेठ ३० गते) हो भने बाहिरिने औसत मिति अक्टोबर २ (असोज १५ गते) हो। यस वर्ष (२०२६) मनसुन औसत मितिभन्दा ६ दिन ढिलो गरी जुन १९ (असार ५ गते) मा कोशी प्रदेशबाट नेपाल प्रवेश गरेको थियो। जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार, मनसुन जुन ३० (असार १६ गते) सम्म सुदूरपश्चिम प्रदेशसम्म फैलिएर देशभर सक्रिय भएको थियो। मनसुन पश्चिमी क्षेत्रबाट क्रमशः हट्दै पूर्वतर्फ सर्दै जाने र अन्ततः कोशी प्रदेशबाट बाहिरिने गर्छ।
मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार नेपालबाट मनसुन पूर्ण रूपमा बाहिरिन अझै ३ दिन लाग्नेछ। मनसुन बाहिरिएपछि पश्चिमी वायुको प्रभाव बढ्दै जानेछ र मधेशसहित देशभर चिसो बढ्नेछ। मनसुन पूर्ण रूपमा अन्त्य भएपछि पनि पश्चिमी वायु वा स्थानीय मौसमी प्रणालीका कारण वर्षा पूर्ण रूपमा नरोकिने र छिटपुट वर्षा हुन सक्ने मौसमविद्हरूले बताएका छन्। दशैंको समयमा पनि सिमसिमे पानी पर्ने सम्भावना रहेको र त्यसले चिसो महसुस गराउन सक्ने भएकाले यसले चाडपर्वको तयारीमा रहेका मधेशी समुदायलाई पनि असर पार्न सक्छ।
यद्यपि, नेपालबाट मनसुन पूर्ण रूपमा कहिले बाहिरिन्छ भन्ने औपचारिक घोषणा हुन बाँकी रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।
