युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीले अक्टोबर २०, २०२६ मा ओस्लोमा अमेरिकी विशेष दूत स्टीव विटकफसँगको वार्ताले गुप्तचर साझेदारीमा सुधार ल्याएको बताएका छन्, जसले वाशिंगटनसँगको तनावपूर्ण सम्बन्धलाई ‘थप रचनात्मक मार्गमा’ ल्याउने नर्वेको भनाइ छ। यसअघि जेलेन्स्कीले अमेरिकाले महत्वपूर्ण गुप्तचर जानकारी रोकिरहेको र सैन्य सहायतामा ढिलाइ गरिरहेको आरोप लगाएका थिए।
जेलेन्स्कीले नर्वेको राजधानी ओस्लोमा आइपुगेपछि सामाजिक सञ्जालमा ‘युक्रेन शान्तिका लागि काम गरिरहेको छ। म हाम्रा साझेदारहरूलाई उनीहरूको समर्थनका लागि धन्यवाद दिन्छु!’ भन्दै पोस्ट गरेका थिए। वार्तामा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाईं तथा कूटनीतिक सल्लाहकार जारेड कुश्नर पनि अस्वस्थताका कारण भर्चुअल रूपमा सहभागी थिए।
कूटनीतिक सम्बन्धमा सुधार र चुनौती
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले युक्रेनलाई जानाजानी कुनै पनि आपूर्ति नरोकिएको स्पष्ट पारेपछि जेलेन्स्कीले अक्टोबर २१, २०२६ मा उनीसँग ‘ठोस’ र ‘रचनात्मक’ वार्ता गरेको बताएका छन्। जेलेन्स्कीले युक्रेनले प्रयोग गर्ने अमेरिकी सैन्य स्याटेलाइट प्रणाली स्टारशिल्ड ‘पुनर्स्थापित गर्नुपर्ने’ र ब्यालिस्टिक मिसाइल इन्टरसेप्टरहरू ‘जीवन बचाउन आवश्यक रहेको’ कुरामा जोड दिएका थिए। फिनल्याण्डका राष्ट्रपति अलेक्जेन्डर स्टबले शान्ति प्राप्तिका लागि गरिएका प्रस्तावहरूमा ‘वास्तविक प्रगति’ भएको बताएका छन्, तर विस्तृत विवरण भने दिएका छैनन्।
जेलेन्स्कीले अक्टोबर २०, २०२६ मा अमेरिकी सिनेटरहरूलाई ‘पेन्टागनले युरोपेली देशहरूले पहिले नै भुक्तानी गरिसकेका मिसाइलहरूको डेलिभरीमा ढिलाइ गरिरहेको’ र ढुवानी अमेरिकी युद्ध सचिव पीट हेगसेथको हस्ताक्षरका लागि पर्खिरहेको बताएका थिए। उनले धेरै युरोपेली देशहरू आफ्नै भण्डारबाट प्याट्रियट इन्टरसेप्टर मिसाइलहरू हस्तान्तरण गर्न तयार भए पनि अमेरिकी स्वीकृतिको पर्खाइमा रहेको उल्लेख गरेका थिए। अमेरिकाले युक्रेनसँगको गुप्तचर साझेदारीमा कुनै परिवर्तन गरेको अस्वीकार गरेको छ, र रुबियोले वाशिंगटनले जानाजानी आपूर्ति नरोकिएको बताए। ‘युक्रेनलाई जानाजानी कुनै पनि कुरा अस्वीकार गरिएको छैन,’ रुबियोले भारत भ्रमणका क्रममा भनेका थिए, ‘यो केवल हाम्रा अन्य साझेदारहरूप्रति हाम्रो दायित्व र हाम्रो आफ्नै आवश्यकताहरू बीचको सन्तुलन हो।’
रुससँग वार्ताको तयारी र ट्रम्पको अडान
वार्तापछि जेलेन्स्की र उनका युरोपेली सहयोगीहरूले अब रुसले ओस्लोमा सहमत भएका प्रस्तावहरूमा प्रतिक्रिया दिनुपर्ने बताएका छन्। अमेरिकी विशेष दूत स्टीव विटकफ अक्टोबर २३, २०२६ मा सेन्ट पिटर्सबर्गमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई भेट्ने कार्यक्रम छ। रुसका विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले क्रेमलिनले विटकफले के प्रस्ताव गर्छन् भन्ने सुन्ने बताएका छन्, तर ‘कुनै पनि राजनीतिक सहुलियत’ लाई अस्वीकार गरेका छन्।
ट्रम्पले युक्रेनका आक्रमणका लागि जेलेन्स्कीलाई युद्ध भड्काउने व्यक्तिको रूपमा आलोचना गर्दै आएका छन्। उनले युक्रेनका लागि ‘कसै अरूले वार्ता गर्नुपर्ने’ समय आएको बताएका छन्। ट्रम्पले अर्को महिना पुटिन र चिनियाँ नेता सी जिनपिङसँग चीनमा भेटेर आणविक निशस्त्रीकरणबारे छलफल गर्न तयार रहेको बताएका छन्, जसमा युक्रेन युद्ध पनि समावेश हुन सक्ने उनको भनाइ छ। यसले युक्रेनलाई वार्ताबाट पन्छाइने डर बढाएको छ।
नेपालको अडान र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव
नेपालले सन् २०२२ फेब्रुअरी २४ मा युक्रेनमा रुसको आक्रमणको निन्दा गर्दै रुसलाई युक्रेनी भूभागबाट आफ्ना सबै सैन्य बलहरू तुरुन्त, पूर्ण र बिना शर्त फिर्ता गर्न माग गरेको थियो। नेपालले संयुक्त राष्ट्र संघको बडापत्रमा निहित सार्वभौमिकता र क्षेत्रीय अखण्डताका सिद्धान्तहरूलाई सबै सदस्य राष्ट्रहरूले पूर्ण रूपमा सम्मान गर्नुपर्नेमा जोड दिएको छ।
नेपालले २०२५ फेब्रुअरी २५ मा संयुक्त राष्ट्र महासभाको ‘युक्रेनमा व्यापक, न्यायपूर्ण र स्थायी शान्तिलाई अगाडि बढाउने’ शीर्षकको प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरेको थियो। नेपालको परराष्ट्र नीतिले रुस-युक्रेन युद्धमा ‘नकारात्मक’ स्थिति लिएको छ, जसले शान्तिपूर्ण समाधानका लागि अन्तर्राष्ट्रिय प्रयासहरूलाई समर्थन गरेको देखिन्छ।
आगामी कूटनीतिक कदम
अमेरिकी विशेष दूत स्टीव विटकफले अक्टोबर २३, २०२६ मा सेन्ट पिटर्सबर्गमा राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई भेट्ने कार्यक्रम छ। यस बैठकमा युक्रेन र युरोपसँग भएका वार्ताका विषयमा पुटिनलाई जानकारी गराउने अपेक्षा गरिएको छ। जारेड कुश्नरले पनि पुटिनसँगको बैठकमा भर्चुअल रूपमा सहभागी हुनेछन्।
यसअघि: जेलेन्स्कीको आरोप: अमेरिकाले युक्रेनलाई मिसाइल आपूर्ति जानाजानी रोक्यो
