प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह आइतबार दिउँसो भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको निमन्त्रणामा दुईदिने राजकीय भ्रमणका लागि भारत प्रस्थान गरेका छन्। यस भ्रमणमा ऊर्जा सहकार्य, व्यापार तथा पारवहनका विषयमा छलफल हुने परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ।
सरकार बनेको आठ महिनापछि प्रधानमन्त्री शाहको यो पहिलो विदेश भ्रमण हो। भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री शाहले सोमबार भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीसँग प्रतिनिधिमण्डलस्तरीय वार्ता गर्ने कार्यक्रम छ। वार्ताअघि दुई प्रधानमन्त्रीबीच छुट्टै भेटवार्ता पनि हुनेछ।
पृष्ठभूमि
- नेपाल र भारतबीच सन् २०२४ मा दीर्घकालीन विद्युत् व्यापारसम्बन्धी सम्झौता भएको थियो, जसले आगामी १० वर्षमा नेपालबाट भारततर्फ १० हजार मेगावाटसम्म विद्युत् निर्यात गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार, सोमबार हुने वार्ता तथा संवादमा ‘ट्रेड एन्ड ट्रान्जिट’ (व्यापार र पारवहन) मुख्य विषयका रूपमा रहेको छ। यस भ्रमणले द्विपक्षीय सहयोग आदानप्रदान, केही परियोजनाहरूको उद्घाटन तथा शिलान्यासजस्ता महत्त्वपूर्ण कदम चाल्ने मन्त्रालयले जनाएको छ।
ऊर्जा क्षेत्रका चार एजेन्डा
ऊर्जामन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणमा ऊर्जा क्षेत्रसँग सम्बन्धित चार मुख्य प्राथमिकता तय गरिएको बताएका छन्। उनका अनुसार, नेपालमा उत्पादित बिजुली निर्यातको परिमाण बढाउने र वार्षिक नवीकरणको प्रक्रियालाई खुकुलो बनाउने पहिलो प्राथमिकता रहेको छ। दोस्रो प्राथमिकता भारतको प्रसारण प्रणाली प्रयोग गरी बङ्गलादेशमा भइरहेको बिजुली निर्यातको क्षमता बढाउन पहल गर्नु हो।
तेस्रो प्राथमिकता यसअघि भएका समझदारी र सम्झौताहरूको कार्यान्वयनका लागि संयन्त्र बनाउनु रहेको ऊर्जामन्त्री श्रेष्ठले जनाए। चौथो प्राथमिकताका रूपमा २०८३ भदौ १० गतेको भोटेकोसी बाढीले जलविद्युत् क्षेत्रमा पुर्याएको क्षति पुनःसंरचना र संरक्षणका लागि भारतबाट सहयोग माग गरिने उनले उल्लेख गरे। परराष्ट्र स्रोतका अनुसार, भ्रमणका क्रममा ऊर्जा क्षेत्रमा लगानीका लागि १ अर्ब अमेरिकी डलरको आर्थिक सहायताबारे पनि कुराकानी हुनेछ।
जनकपुर-अयोध्या रेल र भैरहवा भन्सार चौकी उद्घाटन
प्रधानमन्त्री शाहको यस भ्रमणका क्रममा जनकपुरधाम-अयोध्या सिधा रेल सेवा र भैरहवा एकीकृत भन्सार जाँच चौकी (ICP) को संयुक्त उद्घाटन गर्ने तयारी छ। यी परियोजनाले मधेश प्रदेश र समग्र तराई क्षेत्रको सम्पर्क सञ्जाल र व्यापारिक गतिविधिमा सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
ऊर्जामन्त्री श्रेष्ठले भ्रमणले ऊर्जा क्षेत्रमा पूर्वाधारका संरचनाहरू अपग्रेड र अद्यावधिक गर्न सहयोग पुग्ने तथा उत्पादन भएको ऊर्जा निर्यातमा र बजार विस्तारमा सकारात्मक भूमिका खेल्ने अपेक्षा व्यक्त गरे। नेपालले हाल १,१०० मेगावाट बिजुली भारत निर्यात गरिरहेकोमा यसलाई बढाएर १,६५० मेगावाट पुर्याउने सहमति भइसकेको छ। नेपालले आगामी १० वर्षमा भारततर्फ १० हजार मेगावाटसम्म विद्युत् निर्यात गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
प्रधानमन्त्री शाहले सोमबार भारतीय राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूसँग शिष्टाचार भेट गर्ने र नयाँ दिल्लीको राजघाटस्थित महात्मा गान्धीको समाधिस्थलमा श्रद्धाञ्जलि अर्पण गर्ने कार्यक्रम छ। उनी सोमबार साँझ ६:३५ बजे नेपाल एयरलाइन्सको नियमित उडानबाट स्वदेश फर्कनेछन्। भ्रमण सम्पन्न गरी फर्किएपश्चात् परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरी भ्रमणको विवरण सार्वजनिक गर्नेछन्।