प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह मंसिर ६ गतेदेखि भारतको राजकीय भ्रमणमा जाने भएका छन्। भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको निमन्त्रणामा हुन लागेको यो भ्रमणले नेपाल-भारत सम्बन्धमा नयाँ राजनीतिक नेतृत्वको तहबाट आयाम थपिने अपेक्षा गरिएको छ।
मित्रराष्ट्र भारतले प्रधानमन्त्री शाहको यस भ्रमणलाई उच्च महत्व दिँदै राजकीय बनाउन लागेको हो। प्रधानमन्त्री शाहले सुरुमा विदेश भ्रमणमा खासै चासो नदेखाए पनि भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिश्रीको कात्तिक १८ र १९ गतेको काठमाडौं भ्रमणले यो भ्रमणको ढोका खोलेको थियो।
पृष्ठभूमि
- प्रधानमन्त्री बालेन शाह प्रधानमन्त्री बनेलगत्तै भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले भ्रमणको निम्तो दिएका थिए।
- प्रधानमन्त्री शाहले सुरुमा विदेश भ्रमणमा चासो देखाएका थिएनन् र आफू 'उचित समयमा भारतको भ्रमण गर्ने' उल्लेख गरेका थिए।
- भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिश्रीले कात्तिक १८ र १९ गते काठमाडौं भ्रमण गरी प्रधानमन्त्री बालेनसँग भेट गरी भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको निमन्त्रणा हस्तान्तरण गरेका थिए।
- नेपालले गौतमबुद्ध र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका लागि थप हवाई प्रवेशमार्ग उपलब्ध गराउन भारतसँग लामो समयदेखि आग्रह गर्दै आएको छ।
करिब २५ घण्टाको यस भ्रमणमा प्रधानमन्त्री शाहले भारतीय आकाश हुँदै थप हवाई रुट उपलब्ध गराउन नेपालले गर्दै आएको आग्रहलाई प्रमुखताका साथ उठाउने तयारी छ। विशेषगरी गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका लागि थप हवाई प्रवेशमार्ग नेपालले माग गर्नेछ। यसका साथै व्यापार, पारवहन, ऊर्जा, पूर्वाधार विकास र सीमा सुरक्षा लगायतका विषयमा पनि छलफल हुनेछ। नेपालले भारतसँग २ खर्ब भारतीय रुपैयाँ बराबरको आर्थिक सहयोगको प्रस्ताव गर्ने तयारी गरेको छ, जसमा १ खर्ब सहुलियतपूर्ण ऋण र १ खर्ब अनुदान समावेश छ।
उच्चस्तरीय भेटवार्ता र छलफलका एजेन्डा
भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री शाहले भारतीय राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मु र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम छ। नयाँदिल्ली पुगेपछि प्रधानमन्त्री शाह र भारतीय समकक्षी मोदीबीच प्रतिनिधिमण्डलस्तरीय वार्तापछि करिब आधा घण्टा छुट्टै एक्लाएक्लै छलफल हुनेछ। भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता रणधीर जैसवालले नोभेम्बर १४ मा प्रधानमन्त्री शाहको प्रस्तावित नयाँदिल्ली भ्रमणबारे नेपालसँग छलफल जारी रहेको र द्विपक्षीय सम्बन्धका सबै आयामबारे समीक्षा गरिने बताएका थिए।
मधेस प्रदेशमा प्रत्यक्ष प्रभाव
प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणका क्रममा मंसिर ७ गते प्रधानमन्त्री शाह र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले अयोध्या–जनकपुर साप्ताहिक रेल सेवाको भर्चुअल माध्यमबाट उद्घाटन गर्ने सम्भावना छ। यसले मधेस प्रदेशको जनकपुरलाई भारतको अयोध्या जोड्दै धार्मिक तथा पर्यटकीय सम्बन्धलाई थप बलियो बनाउनेछ। यसैगरी, नेपालगञ्ज र महेन्द्रनगरबाट हवाई रुट खोल्ने तथा नेपाली सहरलाई भारतका दोस्रो तहका सहरसँग सीधा हवाई सम्पर्कमा जोड्ने विषयसमेत छलफलमा उठ्न सक्नेछ। यद्यपि, सीमा विवादका विषयमा कालापानी, लिपुलेक, लिम्पियाधुरा र सुस्ताको मुद्दा औपचारिक छलफलमा समेटिने निश्चित भइसकेको छैन।
नेपाल तथा भारत सरकारले यस भ्रमणबारे हालसम्म औपचारिक जानकारी सार्वजनिक गर्न बाँकी छ। परराष्ट्र मन्त्रालय स्रोतका अनुसार, १-२ दिनमै दुवै देशले भ्रमणको मिति सार्वजनिक गर्ने तयारी भइरहेको छ। प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण र उठाउने एजेण्डा मन्त्रिपरिषद्ले स्वीकृत गर्न बाँकी छ। यसका लागि भोलि मन्त्रिपरिषद् बैठक बस्न सक्ने एक मन्त्रीले जानकारी दिएका छन्।
अब के हुन्छ
प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण र उठाउने एजेण्डा मन्त्रिपरिषद्ले स्वीकृत गर्न बाँकी छ, जसका लागि भोलि मन्त्रिपरिषद् बैठक बस्न सक्ने एक मन्त्रीले जानकारी दिएका छन्।
यसअघि: जनकपुर-अयोध्या रेल सेवा मंसिर ७ गतेदेखि सञ्चालनमा, प्रधानमन्त्री बालेन शाह र मोदीले उद्घाटन गर्ने