पर्यटन विभागले सगरमाथा आधार शिविर (EBC) मा ‘ओभरनाइट स्टे प्याकेज’ को विज्ञापन गर्ने ट्रेकिङ कम्पनीहरूमाथि कारबाही सुरु गरेको छ। पर्वतारोहणको मुख्य याममा केही ट्रेकिङ एजेन्सीहरूले आधार शिविरमा रात बिताउने प्याकेज बिक्री गरेपछि विभागले यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिएको हो।
आधार शिविरमा रात्रिक्लब प्याकेजको पृष्ठभूमि
पछिल्लो समय केही ट्रेकिङ कम्पनीहरूले सगरमाथा आधार शिविरमा रात बिताउने प्याकेजहरू बिक्री गरिरहेका थिए। यसले गर्दा आधार शिविरको प्राकृतिक सौन्दर्य र पर्वतारोहणको गरिमामाथि प्रश्न उठेको थियो। यस प्रकारका प्याकेजहरूले आधार शिविरको व्यवस्थापनमा समेत चुनौती थपेको पर्यटन विभागको ठहर छ।
आधार शिविर पर्वतारोहण अभियानका लागि मात्रै तोकिएको क्षेत्र हो। यहाँ विभिन्न देशका आरोहण टोली, सञ्चारकर्मी, शेर्पा गाइड र स्थानीय मजदुरहरूका लागि मात्रै बस्ने व्यवस्था मिलाइएको छ। तर, पछिल्लो समय यसको व्यावसायिक प्रयोग बढेको देखिन्छ।
नियमन र कार्यान्वयन
नेपाल सरकारले पर्वतारोहण नियमावली २०५९ (सन् २००२) अनुसार, सगरमाथा आधार शिविरमा पर्वतारोहण दलका सदस्य, सverdad्वय, पर्वतीय गाइड, उच्च उचाइका कामदार, आधार शिविरका कर्मचारी र स्थानीय मजदुरबाहेक अन्यलाई बस्न अनुमति छैन। यस नियमको उल्लंघन गरी प्याकेज बिक्री गर्ने कम्पनीहरूलाई विभागले स्पष्टीकरण सोधेको छ।
पर्यटन विभागका महानिर्देशकले यस विषयमा गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको र नियमन थप कडा पारिने बताएका छन्। ‘हामीले यस विषयमा गम्भीरतापूर्वक लिएका छौं र कुनै पनि कम्पनीलाई यसरी अनुमतिविना प्याकेज बिक्री गर्न दिने छैनौं,’ उनले भने।
पर्यटन व्यवसायीको धारणा
केही ट्रेकिङ एजेन्सीहरूले भने यसलाई पर्यटक आकर्षण बढाउने एक तरिकाका रूपमा हेरेका थिए। उनीहरूका अनुसार, केही विशेष पर्यटकहरूले आधार शिविरको अनुभव लिन चाहेकाले यस्ता प्याकेजको माग बढेको थियो। तर, यसले नियमनको दायरा बाहिर गएर काम गर्दा समस्या निम्त्याएको स्वीकार्छन्।
नेपाल पर्वतारोहण संघ (एनएमए) ले पनि यस विषयमा आफ्नो ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ। संघले आधार शिविरको व्यवस्थापन र पर्वतारोहणको सुरक्षालाई ध्यानमा राख्दै नियमनको पालना गर्न सबैमा आग्रह गरेको छ।
पर्यटनमाथि असर
सगरमाथा आधार शिविरमा अनधिकृत गतिविधिले नेपालको पर्वतारोहण पर्यटनको अन्तर्राष्ट्रिय छविलाई असर गर्न सक्ने विज्ञहरूको चिन्ता छ। यसले गर्दा भविष्यमा गम्भीर पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्न गाह्रो हुन सक्नेछ। यसलाई रोक्नका लागि विभागले थप कडाइका साथ अनुगमन गर्ने भएको छ।
यस नियमनले सगरमाथाको आधार शिविरको स्वच्छता र सुरक्षा कायम राख्न मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, यसले पर्वतारोहणको नियमनकारी ढाँचालाई थप सुदृढ बनाउनेछ।