नेपाली सुन बजारमा शुक्रबार सुनको भाउमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ। बिहीबार तोलामा १८ सय रुपैयाँले घटेको सुनको मूल्य आज प्रतितोला ३४ सय रुपैयाँले बढेको हो। यस वृद्धिसँगै नेपाली बजारमा छापावाल सुनको मूल्य एक लाख ३८ हजार रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ भने तेजाबी सुनको मूल्य एक लाख ३७ हजार ३ सय रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। यो अप्रत्याशित वृद्धिले आम नागरिकको किनमेल योजनामा असर पारेको छ, विशेषगरी जसले सुनलाई बचत र लगानीको माध्यमका रूपमा हेर्छन्। नेपालमा सुनलाई परम्परागत रूपमा महत्वपूर्ण मानिन्छ र यसको मूल्यमा हुने ठूलो उतारचढावले धेरैको आर्थिक जीवनलाई प्रत्यक्ष प्रभाव पार्दछ।
सुनको मूल्यमा अप्रत्याशित उकालो, तोलाको ३४ सयले बढ्यो
- प्रतितोला सुनको मूल्यमा ३४ सय रुपैयाँको वृद्धि।
- छापावाल सुनको मूल्य: १ लाख ३८ हजार रुपैयाँ।
- तेजाबी सुनको मूल्य: १ लाख ३७ हजार ३ सय रुपैयाँ।
- चाँदीको मूल्यमा पनि वृद्धि, प्रतितोला ४० रुपैयाँले बढ्यो।
- चाँदीको मूल्य: १ हजार ७ सय ७० रुपैयाँ।
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार, बिहीबार १८ सय रुपैयाँले घटेको सुनको भाउ शुक्रबार ह्वात्तै बढेको हो। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा आएको उतारचढावले नेपाली बजारलाई पनि प्रभावित पारेको हो। शुक्रबार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य प्रतिऔंस २३ सय ५० अमेरिकी डलरको हाराहारीमा कारोबार भइरहेको छ। यसको प्रत्यक्ष असर नेपाली बजारमा परेको छ। यस प्रकारको अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव नेपाली अर्थतन्त्रको खुलापन र वैदेशिक व्यापारमा निर्भरतालाई झल्काउँछ, जहाँ विश्वव्यापी आर्थिक घटनाक्रमले स्थानीय बजारलाई तुरुन्तै असर गर्दछ। नेपालमा सुनको मूल्य निर्धारणमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको भूमिका निकै महत्वपूर्ण छ, किनकि अधिकांश सुन आयात गरिन्छ।
यस्तै, चाँदीको मूल्यमा पनि आज सामान्य वृद्धि देखिएको छ। बिहीबार स्थिर रहेको चाँदीको मूल्य आज प्रतितोला ४० रुपैयाँले बढेर १ हजार ७ सय ७० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। चाँदीको मूल्यमा आएको यो वृद्धिले पनि बजारमा केही चलायमानता ल्याएको छ। सुनजस्तै चाँदी पनि नेपाली समाजमा महत्वपूर्ण मानिन्छ, विशेषगरी गहना निर्माण र दैनिक प्रयोगमा। यसको मूल्यमा हुने सानो वृद्धिले पनि उपभोक्ताको क्रयशक्तिमा प्रभाव पार्न सक्छ। नेपालमा चाँदीको आयात पनि ठूलो मात्रामा हुने भएकाले यसको मूल्यमा पनि अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभाव पर्ने गर्दछ।
चाडपर्व नजिकिँदा लगानीकर्ताको चिन्ता, किनमेलमा असर
सुनको भाउमा यसरी अचानक आएको वृद्धिले लगानीकर्ताहरूलाई केही चिन्तित बनाएको छ। विशेषगरी दसैं, तिहार जस्ता चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा सुनको माग बढ्ने अपेक्षा गरिएको थियो। तर, भाउमा आएको अप्रत्याशित वृद्धिका कारण खरिदकर्ताहरू केही पछि हटेका छन्। यद्यपि, केही लगानीकर्ताहरूले भने बजारको अवस्था हेरेर थप रणनीति बनाउने बताएका छन्। नेपालमा दसैं र तिहार जस्ता ठूला चाडपर्वहरूमा सुनको किनमेल परम्परागत रूपमा नै बढी हुने गर्दछ, जसलाई शुभ साइत मानिन्छ। यस वर्षको मूल्य वृद्धिले गर्दा धेरै परिवारको चाडपर्वको किनमेल योजना प्रभावित हुन सक्नेछ, जसले गर्दा उनीहरूले सुन किन्न नसक्ने वा कम परिमाणमा किन्न बाध्य हुनेछन्।
अर्थविद्हरूका अनुसार, सुनको मूल्यमा हुने उतारचढाव अन्तर्राष्ट्रिय अर्थतन्त्र, भूराजनीतिक अवस्था र विभिन्न देशहरूको मौद्रिक नीतिको प्रभावले हुने गर्दछ। हाल विश्व अर्थतन्त्रमा देखिएको अनिश्चितता र केही प्रमुख अर्थतन्त्रहरूमा मुद्रास्फीति नियन्त्रणका लागि गरिएका प्रयासहरूले पनि सुनको मूल्यलाई प्रभावित पारेको छ। नेपालको सन्दर्भमा, भारतबाट हुने आयात र डलरको विनिमय दरले पनि सुनको मूल्य निर्धारणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको विनिमय दर र भारतको सुन बजारको अवस्थाले पनि नेपाली सुनको मूल्यलाई प्रत्यक्ष असर पार्छ, जसले गर्दा नेपाली उपभोक्ताहरूले दुई देशको बजारको उतारचढाव दुवैको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ।
विश्लेषकहरूको आँकलन: बजारको भविष्य अनिश्चित
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका एक जना पदाधिकारीले नाम नबताउने सर्तमा भने, “अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको भाउ बढ्दा हामीकहाँ पनि स्वतः बढ्छ। अहिलेको मूल्य वृद्धिले बजारमा केही असर त पार्छ नै, तर चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा माग भने आइरहन्छ। हामीले मूल्यको थप उतारचढावलाई नजिकबाट नियालिरहेका छौं।” यो भनाइले बजारको वर्तमान अवस्था र व्यवसायीहरूको चिन्तालाई दर्शाउँछ। उनीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय बजारको चाललाई नजिकबाट नियालिरहेका छन् र यसले नेपाली बजारमा पार्ने प्रभावबारे सचेत छन्। चाडपर्वको मुखमा मागमा आउने सम्भावित कमीले व्यवसायीहरूको आम्दानीमा पनि असर पार्न सक्छ।
आगामी दिनहरूमा सुनको मूल्य अझै बढ्न सक्ने वा स्थिर रहन सक्ने दुवै सम्भावना रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्। अन्तर्राष्ट्रिय बजारको सूचक, नेपाल राष्ट्र बैंकको नीतिगत निर्देशन र विदेशी मुद्रा सञ्चितिको अवस्थाले पनि सुनको मूल्यलाई थप प्रभावित पार्नेछ। लगानीकर्ताहरूले भने बजारको अवस्थालाई हेरेर मात्रै खरिद वा बिक्रीको निर्णय लिनु उपयुक्त हुने सुझाव दिएका छन्। नेपालमा सुनको आयात कोटा र विदेशी मुद्रा सञ्चितिको अवस्थाले पनि सुनको मूल्यमा अप्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ। यदि विदेशी मुद्रा सञ्चिति कम भयो भने सरकारले सुन आयातमा कडाइ गर्न सक्छ, जसले मूल्यलाई थप बढाउन सक्छ। यसरी, सुनको मूल्य केवल अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मात्र नभई नेपालको आन्तरिक आर्थिक नीति र अवस्थामा पनि निर्भर गर्दछ।
अबको बजार कस्तो होला? चाडपर्वको किनमेलमा कस्तो प्रभाव पर्ला?
आगामी दिनहरूमा सुनको मूल्य अझै बढ्न सक्ने वा स्थिर रहन सक्ने दुवै सम्भावना रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्। अन्तर्राष्ट्रिय बजारको सूचक, नेपाल राष्ट्र बैंकको नीतिगत निर्देशन र विदेशी मुद्रा सञ्चितिको अवस्थाले पनि सुनको मूल्यलाई थप प्रभावित पार्नेछ। लगानीकर्ताहरूले भने बजारको अवस्थालाई हेरेर मात्रै खरिद वा बिक्रीको निर्णय लिनु उपयुक्त हुने सुझाव दिएका छन्। यो अनिश्चितताले गर्दा आम नागरिकलाई सुन किन्न वा बेच्नका लागि सही समयको पर्खाइमा रहनुपर्ने अवस्था आएको छ। विशेषगरी, जसले चाडपर्वका लागि सुन किन्ने योजना बनाएका थिए, उनीहरूलाई यो मूल्य वृद्धिले ठूलो चिन्ता थपेको छ। यसले गर्दा उनीहरूले आफ्नो बजेटलाई पुनर्मूल्यांकन गर्नुपर्ने वा सुन किन्नबाट पछि हट्नुपर्ने हुन सक्छ।
नेपालमा सुनको मूल्यमा हुने हरेक ठूलो उतारचढावले आम नागरिकको जीवनशैली र आर्थिक योजनामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ। सुनलाई केवल एक धातुको रूपमा नभई नेपाली समाजमा धन, सौभाग्य र प्रतिष्ठाको प्रतीकका रूपमा पनि हेरिन्छ। यसकारण, यसको मूल्यमा हुने अनपेक्षित वृद्धिले धेरैको मनमा निराशा छाएको छ। आगामी दिनहरूमा सुनको मूल्य स्थिर रहनु वा घट्नु आम उपभोक्ताहरूको लागि राहतको विषय हुनेछ, जसले गर्दा उनीहरूले चाडपर्वको किनमेल योजनालाई सहज रूपमा अगाडि बढाउन सक्नेछन्। यसका साथै, नेपाल राष्ट्र बैंकले सुनको आयात र मूल्य स्थिरीकरणका लागि लिने नीतिगत कदमहरूले पनि बजारको भविष्य निर्धारणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।
